مجله علمی پژوهشی بوم شناسی کاربردی

Mendeley  

Zotero  

Azizzadeh Z, Mohammad Esmaili M, Sattarian A, Hosseini S A, Bahmanesh B. Investigating the Effect of Microtopography on the Structure of Vegetation Cover and Some Soil Chemical and Physical Properties in the Gomishan Rangelands (Northern Golestan Province). Iranian Journal of Applied Ecology 2026; 14 (4) :59-70
URL: http://ijae.iut.ac.ir/article-1-1264-fa.html

میکروتوپوگرافی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در ناهمگنی اکوسیستم‌های مرتعی، می‌تواند ساختار پوشش‌گیاهی و ویژگی‌های خاک را به‌طور همزمان تحت تأثیر قرار دهد. با وجود مطالعات پراکنده در خصوص تأثیر توپوگرافی بر یکی از این مؤلفه‌ها، بررسی یکپارچه‌ی اثرات آن در مقیاس خرد بر پوشش‌گیاهی و خصوصیات خاک در اکوسیستم‌های تحت چرای دام، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثر میکروتوپوگرافی بر ابعاد لکه‌های گیاهی، فرم رویشی گونه‌های غالب و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع گمیشان استان گلستان انجام شد. نمونه‌برداری از ۳۰ لکه گیاهی در سه موقعیت میکروتوپوگرافیک (برآمده، مسطح و فرورفته) در دو منطقه مدیریتی (قرق ۲۴ ساله و خارج قرق) صورت گرفت. نمونه‌های مرکب خاک از عمق ۰-۳۰ سانتی‌متر برداشت شدند. نتایج نشان داد که EC و pH بیشترین همبستگی منفی معنی‌دار را با ابعاد لکه‌های گیاهی دارند. در منطقه خارج قرق، میکروتوپوگرافی بر EC، pH، آهک و فسفر اثر معنی‌داری داشت، در حالی‌که در منطقه قرق، تنها EC تحت تأثیر معنی‌دار قرار گرفت. فرم رویشی گیاهان غالب در موقعیت‌های میکروتوپوگرافیک مختلف تفاوت معنی‌داری نشان داد. این یافته‌ها بیانگر نقش مهم توپوگرافی خردمقیاس در تنظیم توزیع مکانی خاک و پوشش گیاهی در مراتع شور-قلیایی است.