تجزیه و تحلیل مکانی تکه‌تکه‌شدگی جنگل‌های زاگرس مرکزی برای مقاصد حفاظت و احیای اراضی (مطالعه موردی: جنگل‌های پشتکوه فریدون‌شهر، استان اصفهان) Spatial Analysis of Central Zagros Forest Fragmentations for Conservation and Restoration Purposes (A Case Study: Posht kuh Forests, Fereydoonshahr, Isfahan Province) 1 1 در پژوهش حاضر از خط‌مشی‌های حفاظتی بر پایه روش‌های تجزیه و تحلیل مکانی تکه‌تکه‌شدگی جنگل‌ها و ارزیابی‌های میدانی در منطقه جنگلی زاگرس مرکزی در غرب استان اصفهان استفاده شد. ویژگی‌های خاک و پوشش گیاهی در 15 زیرحوضه جنگلی با درجه انبوهی پوشش تاجی زیاد، متوسط و کم به مساحت 2/839 کیلومترمربع مطالعه شد. در روش تجزیه و تحلیل عملکرد سیمای سرزمین (Landscape Function Analysis (LFA یازده شاخص سطح‌ خاک در بین لکه‌های گیاهی و خاک ‌لخت در طول ترانسکت مستقرشده برای دستیابی سه‌ ویژگی عملکردی شامل پایداری، نفوذپذیری و چرخه مواد غذایی بررسی شد. در روش سلامت 17 شاخص برای ارزیابی سه ویژگی عملکردی شامل سلامت موجودات زنده، عملکرد آب‌شناختی و پایداری سایت امتیازدهی شد. نقشه کاربری اراضی با استفاده از تصویر Landsat OLI در سال 1394 برای اندازه‌گیری درجه‌ تکه‌تکه‌شدگی تولید شد. نتایج LFA نشان داد پایداری سایت و چرخه مواد در جنگل‌های با انبوهی پوشش زیاد با مقدار 72 و 57 درصد به‌طور معنی‌داری از سایر پوشش‌‌ها بالاتربود (P < 0/05). نتایج سلامت نشان‌ داد شاخص‌های هدررفت خاک سطحی، گونه‌های مهاجم و مقاومت خاک‌ سطحی به فرسایش عوامل تأثیرگذار بر سلامت سایت هستند. مقادیر تکه‌تکه‌شدگی در سایت‌های جنگلی با انبوهی پوشش تاجی زیاد و در سایت‌های با انبوهی پوشش اندک به‌ترتیب برابر 54 و 96 درصد بود. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده‌ کارایی ترکیب روش زمینی و سنجش از دوری در ارزیابی میزان عملکرد جنگل‌های زاگرس است. 2 In the current study, conservation strategies were employed for the spatial analysis of forest fragmentation and field assessment approaches in a forest landscape of Central Zagros, in the western part of Isfahan province, Iran. Vegetation and soil properties were accordingly studied in 15 forest sites with various densities including dense, semi-sparse and sparse-forests with 839.2 km2. In the Landscape Function Analysis (LFA) method, 11soil surface indicators were assessed from each patch and inter-patch zones along the established transects to obtain three functional indices including soil-stability, infiltration and nutrient-cycling. In the health method, assessors rated 17 indicators to evaluate three functional attributes of ecosystems including soil and site-stability, biotic-integrity and hydrologic-function. Land use map of the study area was produced using Landsat OLI (2016) to measure the spatial distribution of fragmentation. The results of LFA showed that the stability and nutrient-cycling indices of the dense-forest sites were 72.4 and 57.9%, respectively, which were significantly higher than those in other lands (p < 0.05). According to the health results, soil surface loss, invasive plants and soil surface resistance to erosion were the most important factors influencing the health of the sites. The values of normalized fragmentation in dense-forest and sparse-forest areas were 54% and 96.3%, respectively. According to the obtained results, the combined field-based and remotely-sensed approaches applied in this research could be used to assess the functionality of Zagros forests. 1 15 2018/10/22 1397/7/30 2019/01/12 1397/10/22 مژده صفایی M. Safaei دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران safaei.mojdeh@gmail.com رضا جعفری R. Jafari دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران reza.jafari@cc.iut.ac.ir حسین بشری H. Bashari دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران hbashari@cc.iut.ac.ir Ecosystem health Landscape function analysis Structural and functional indices سلامت اکوسیستم تحلیل عملکرد سیمای سرزمین شاخص‌های ساختاری و عملکردی 1. Almeida, D., J. Rocha, C. Neto and P. Arsénio. 2016. Landscape metrics applied to formerly reclaimed saltmarshes: A tool to evaluate ecosystem services? Estuarine, Coastal and Shelf Science 181(Supplement C): 100-113.##2. Arzani, H. and M. Abedi. 2004. Effect of management on rangelands health attribute and its ecological indicator. Rangeland and desert 13(2): 145-161 (In Farsi).##3. De Martonne, E. 1926. Une Nouvelle fonction climatologique: l'indice d'aridité. Gauthier-Villars, Paris, 532 p.##4. Don, A., T. Scholten and E. D. Schulze. 2009. Conversion of cropland into grassland: Implications for soil organic-carbon stocks in two soils with different texture. Plant Nutrition Soil Science 172: 53-62.##5. Eigenbrod, F. 2016. Redefining landscape structure for ecosystem services. Current Landscape Ecology Reports https://doi.org/10.1007/s40823-016-0010-0.##6. Evans, R. A. and R. M. Love.1957. The Step-point method of sampling-A practical tool in range research. Journals at the University of Arizona 10: 5-15.##7. Forman, R. 1995. Land Mosaics: The Ecology of Landscapes and Region. Cambridge University press, USA, 656 p.##8. Henareh Khalyani, A. and A. L. Mayer. 2013. Spatial and temporal deforestation dynamics of Zagros forests (Iran) from 1972 to 2009. Landscape and Urban Planning 117 (Supplement C), S. 1-12, DOI: 10.1016/j.landurbplan.2013.04.014.##9. Heshmati, Gh., P. Karami and M. Amirkhani. 2006. Evaluating rangeland ecosystem potentioal in Inche borun region, Golestan. Journal of Agriculture and Natural Resources Science 4(1): 1-9 (In Farsi).##10. Illius, A. W. and T. G. O’Connor. 1999. On the relevance of nonequilibrium concepts to arid and semiarid grazing systems. Ecological Applications 9: 798-813, DOI: 10.1890/1051-0761(1999)009[0798: OTRONC] 2.0.CO; 2.##11. Jafari F., R. Jafari and H. Bashari. 2017. Assessing the performance of remotely sensed landscape function indices in semi-arid rangelands of Iran. The Rangeland Journal 39: 253-262.##12. Jafari, R., H. Bashari and M. Tarkesh. 2017. Discriminating and monitoring rangeland condition classes with MODIS NDVI and EVI indices in Iranian arid and semi-arid lands. Arid Land Research and Management 31(1), S. 94-110, DOI: 10.1080/15324982.2016.1224955.##13. Krümmelbein, J., S. Peth, Y. Zhao and R. Horn. 2009. Grazing-induced alterations of soil hydraulic properties and functions in Inner Mongolia,PR China. Plant Nutrition Soil Science 172: 769-776.##14. Li, X. R., H. L. Xiao, J. G. Zhang and X. P. Wang. 2004. Long-term ecosystem effects of sand-binding vegetation in the Tengger Desert, northern China. Restoration Ecology 12: 376-390.##15. McGarigal, K., S. Cushman, M. Neel and E. Ene. 2002. FRAGSTATS v3: Spatial Pattern Analysis Program for Categorical Maps. Computer software program produced by the authors at the University of Massachusetts, Amherst. Available at the following web site: http://www.umass.edu/landeco/research/fragstats/fragstats.html.##16. Molaeinasab, A., H. Bashari, M. Tarkesh and M. R. Mosaddeghi. 2018. Soil surface quality assessment in rangeland ecosystems with different protection levels, central Iran. CATENA 171: 72-82, https://doi.org/10.1016/j.catena.2018.07.004.##17. Mollaei, M. 2010. Study of LFA effectiveness for evaluating stability and organic matter content in some rangeland sites. MSc thesis, Isfahan University of Technology, Iran.##18. Naghipour, A. A., H. Bashari, S. J. Khajeddin, P. Tahmasebi and M. Iravani. 2016. Effects of smoke, ash and heat shock on seed germination of seven species from Central Zagros rangelands in the semi-arid region of Iran. African Journal of Range & Forage Science 33: 37-71, https://doi.org/10.2989/10220119.2015.1119194.##19. Naghipour, A., S. J. Khajeddin, H. Bashari, P. Tahmasebi and M. Iravani. 2014. Effects of fire Products on the Seed Germination of the Three Dominant Species from Astragalus Genus in Semi-Steppe Rangelands of Central Zagros, Iran. Iranian Journal of Applied Ecology 3(9): 71-80, http://ijae.iut.ac.ir/article-1-567-en.html. (In Farsi).##20. O'Sullivan, L., R. E. Creamer, R. Fealy, G. Lanigan, I. Simo, O. Fenton, J.Carfrae and R. P. O. Schulte. 2015. Functional land management for managing soil functions: A case-study of the trade-off between primary productivity and carbon storage in response to the intervention of drainage systems in Ireland. Land Use Policy 47: 42-54.##21. Plexida, S. G., A. I. Sfougaris, I. P. Ispikoudis and V. P. Papanastasis. 2014. Selecting landscape metrics as indicators of spatial heterogeneity-A comparison among Greek landscapes. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, https://doi.org/10.1016/j.jag.2013.05.001.##22. Popp, A., N. Blaum and F. Jeltsch. 2009. Ecohydrological feedback mechanisms in arid rangelands: Simulating the impacts of topography and land use. Basic and Applied Ecology 10(4): 319-329.##23. Pyke, D. A., M. Pellant, P. Shaver and J. E. Herrick. 2001. Interpreting Indicators of Rangeland Health. National Science and Technology Center, Technical Reference, Denver, Colorado, USA, 136 p.##24. Thompson N. H., A. G. Kathleen J. S. Chris, J. A. Randall, B. B. Robin and P. K. Thornton. 2008. Fragmentation of rangelands: Implications for humans, animals, and landscapes. Global Environmental Change 18(4): 776-785, https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2008.07.011.##25. Tongway, D. J. and A. Ludwig. 1990. Vegetation and soil patterning in semi‐arid mulga lands of Eastern Australia. Journal of Ecology 15: 23-34.##26. Tongway, D. J. and N. Hindley. 2004. Landscape Function Analysis: Procedures for Monitoring and Assessing Landscape. CSIRO, Brisbane, Australia, 80 p.##27. Vogt, P. 2015. Quantifying landscape fragmentation. Institute of Landscape Ecology Slovak Academy of Sciences, S. 978-80-89325-27-6. http://www.uke.sav.sk.##28. Walt, L., S. S. Cilliers, K. Kellner, M. J. Du Toit and D. J. Tongway. 2015. To what extent does urbanization affect fragmented grassland functioning? Journal of Environmental Management 151(0): 517-530.##29. Website of forest and rangeland organization. 2018. http://frw.org.ir/00/Fa/StaticPages/Page.aspx?tid=1500.## ##

آت‌اکولوژی بارانک لرستانی (.Sorbus lorestanica L) به‌عنوان یکی از گونه‌های کمیاب و بومی (مطالعه موردی: منطقه گهر‌رود لرستان) Autecology of Sorbus Lorestanica L. as an Endemic and Rare Species (A Case Study: GaharRood Lorestan) 1 1 شناخت وضعیت رویشگاهی و خصوصیات جنگل‌شناسی گونه‌های کمیاب گامی مؤثر در جهت توسعه پایدار جنگل محسوب می‌شود. بر این اساس مطالعه پیش ‌رو به بررسی آت‌اکولوژی و شناسایی ویژگی‌های رویشگاه گونه بارانک لرستانی به‌عنوان یکی از گونه‌های کمیاب زاگرس می‌پردازد. بدین‌منظور منطقه حفاظت‌شده گهررود که تنها رویشگاه طبیعی بارانک در استان لرستان است انتخاب و پس از مراجعه به منطقه تمامی پایه‌های بارانک، به‌طور 100 درصد آماربرداری شدند. همچنین مشخصه‌های فیزیوگرافیکی منطقه ثبت و نمونه‌های خاک منطقه نیز برداشت شد. از بذر و میوه درختان بارانک نیز نمونه‌برداری شد و مشخصه‌های مورفولوژیکی آنها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد گونه بارانک در ارتفاع 2100 تا 2400 متری از سطح دریا در جهت شمال غربی و شیب‌های کمتر از 30 درصد و خاک کم‌عمق با بافت شنی- لومی و قلیایی گسترش دارد. میانگین قطر برابر سینه، ارتفاع، قطر تاج، ارتفاع تنه، مساحت تاج پوشش و سطح مقطع برابر سینه درختان به‌ترتیب 58/7 سانتی‌متر، 04/4 متر، 23/3 متر، 25/1 متر، 27/9 مترمربع، 77/152 سانتی‌متر مربع است. همچنین وزن هزار دانه بارانک لرستانی 78/34 گرم و سطح برگ ویژه 09/97 سانتی‌متر مربع بر گرم به‌دست آمد. گونه‌هایی از جنس بادام، ارس، شن، محلب، ارژن، کیکم و بید اصلی‌ترین گونه‌های همراه بارانک لرستانی بودند. 2 One of the effective steps for the sustainable forest development is the recognition of habitat condition and silvicultural characteristics of the rare species. Accordingly, this study investigated the aut ecology of Sorbus lorestanica as a rare species of Zagros. For this purpose, the exclusive natural habitat of Sorbus lorestanica in Lorestan province (Gahar rood protected area) was selected the and data of all trees were recorded by the full inventory method. Habitat characteristics such as slop, aspect and altitude were recorded and the surface soil samples were taken and the selected physicochemical characteristics were measured. Fruits and seeds of the Sorbus lorestanica were sampled and the morphological traits were assessed. The results showed that Sorbus lorestanica trees were expanded at 2100-2400 m above sea level, in the north-western dirction in a shallow soil with sandy loam texture and alkaline reaction. The mean of diameter at the breast height (dbh), total height,canopy diameter, trunk height, crown canopy and basel area was 7.58cm, 4.04m, 3.23m. 1.25m. 9.27m2 and 152.77cm2, respectively. Also 1000 seeds weight and specific leaf area were 34.78 gr and 97.09 cm2/gr respectively. Juniperus excelsa, Amygdalus haussknechtii, Amygdalus lycioides, Amygdalus scoparia, Lonicera nummularifolia, Cerasus mahaleb and Salix spp were the main species present with Sorbus lorestanica trees. 17 29 2018/10/222018/08/30 1397/6/8 2019/01/122019/01/27 1397/11/7 مصطفی نقی بیرانوند M. Naghibeyranvand دانشگاه لرستان ایران mostafa.9114633108@gmail.com بابک پیله ور B. Pilehvar دانشگاه لرستان ایران pilehvar.b@lu.ac.ir زهرا میرآزادی Z. Mirazadi دانشگاه لرستان ایران mirazadi.za@fa.lu.ac.ir Ecological requerment Morphological atributies Rare species Protected area نیاز‌های اکولوژیک ویژگی‌های مورفولوژیکی گونه کمیاب منطقه حفاظت‌شده 21. . Allerd, B., S. Fuhlendof, T. Monaco and R. E. Will. 2010. Morphological and physiological traits in the success of the invasive plant Lespedeza cuneata. Biological invasions 12(4): 739-749.##22. Arias, D. 2007. Calibration of LAI -2000 to Estimate Leaf Area Index and Assement of its Relationship with stand productivity in six Native and Introduced tree Species in costarica. Forest Ecology and management 247: 85-193.##23. Benny , L. A. and P. R. Stephens. 1985. The Feasibility of Determining the Influence of Arable land management on Topsoil Depth. Publication Soil Conservation Center, Aokautere0111-7971. ##24. Bouyoucos, G. J. 1962. Hydrometer method improved for making particle size analysis of soils. Agronomy Journal 56: 464-465.##25. Demesure, B., B. L. Guerroue, G. Lucchi, D. Part and R. G. Petit. 2000. Genetic variability of a scattered temperate forest tree: Sorbus torminalis L. Annal Forest Science 57: 63-71.##26. Dinca, L. and M. Dinca. 2003. Considerations regarding the valuable broadleaved species in Romania. Analele International council of aeronautial sience 46: 315-320.##27. Kotar, M. 1995. Distribution and growth characteristics of the wild sevrice tree (Sorbus torminalis Crantz). In Slovania Horticultural Science 181: 815-835.##28. Lambers, H. and H. Poorter. 1992. Inherent variation in growth rate between higherplants: a search for physiological causes and ecological consequences. Advances in Ecological Research 23: 187-261.##29. Lindsay, W. L. 1991. Inorganic equilibria affecting micronutrients in soil. PP. 89-112. In: Mortvedt, J. J., F. R. Cox, L. M. shuman and R. M. Welvh (Eds.), Micronutrients in Agriculture. 2nd, Soil Scince Society of America, Madison, WI.##30. Nelson, R. E. 1982. Carbonate and Gypsum. PP. 45-75, In: Page, A. L. (Eds.), Methods of Soil Analysis. Part 2. American Society of Agronomy, Inc. Madison, Wisconsin. USA.##31. Nosetto, M. D., E. G. Jobbagy, J. M. Paruelo. 2006. Carbon sequestration in semi-arid rangelands. Journal of Arid Environments 67: 142-156.##32. Olsen, S. R. and L. E. Sommers. 1982. Phosphorus. PP. 430-430. In: Miller A. L. and R. H. Keeney (Eds.), Methods of Soil Analysis. Part 2, Springer, Madison.##33. Paganová, V. 2007. Ecology and distribution of Sorbus torminalis (L.) Crantz. In Slovania Horticultural Science 34(4): 138-151.##34. Pansu, M. and H. Gautheyrou. 2006. Handbook of Soil Analysis: Mineralogical, Organic and Inorganic Methods, Springer, 993 p.##35. Ryser, P. 1996. The importance of tissue density for growth and life span of leavesand roots: a comparison of five ecologically contrasting grasses. Functional Ecology 10: 717-723.##36. Shoemaker, J. S. and P. D. Hargrave. 1936. Propagation trees and shrubs from seed. Cire. 21. Edmonton: University of Alberta, College of Agriculture, 22 p. ##37. Sims, J. T. 2000. Soil fertility evaluation. PP. D-113-D-127. In: Sumner, M. E. (Eds.), Handbook of Soil Science. CRC Press, Boca Raton. ##38. Six, J. R., K. Paustion., K. Kimpe., E.T. Elliott and C. Combrink. 2000. Soil structure and organic matter: I. Distribution of aggregate size classes and aggregate-associated carbon. Soil Science Society of America Journal 64: 681-689.##39. Sommers, L. E. 1977. Chemical composition of sewage sludges and snalysis of their potential use as fertilizers. Journal of Environmental Quality 6(2): 225-232.##40. Wang, D., X. Shi, H. Wang, D. C. Weindorf, D. Yu, W. Sun, H. Ren and Y. Zhao. 2010. Scale effect of climate and soil texture on soil organiccarbon in the uplands of Northest China. Pedosphere 20: 525-535.##41. Wuytack, T., R. Samson, K. Wuyts, S. Adriaenssens, F. Kardel and K. Verheyen. 2013. Do leaf characteristics of white willow (Salix alba L.), northern red oak (Quercus rubra L.) and scots pine (Pinus sylvestris L.) respond differently to ambient air pollution and other environmental stressors? Water, Air and Soil Pollution 224(8): 1635-1639.##1. اسپهبدی، ک.، ح. میرزایی ندوشن، م. طبری، م. اکبری‌نیا و ی. دهقان شورکی. 1385. بررسی تنوع ژنتیکی بارانک با استفاده از مورفولوژیکی برگ. پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی 19(3): 55-44. ##2. اسپهبدی، ک.، م. امانی، ش. محمدنژاد کیاسری، ح. زارع، ب. جعفری گرزین، ع. چابک و م. احتشام‌زاده. 1386. بررسی پراکنش بارانک بر اساس برخی از عوامل اکولوژیکی در جنگل‌های سنگده (شرکت چوب فریم). تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 15(3): 216-207.##3. اسپهبدی، ک.، ش. محمدنژاد کیاسری، س. خورنکه و س. ر. مصطفی‌نژاد. 1391. بررسی پراکنش و برخی از خصوصیات جنگل‌شناسی بارانک در جنگل‌های سنگده ساری. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 20(1): 24-11.##4. اسماعیلی شریف، م.، م. حسینی نصر، ع. قمری زارع و م. طلابی. 1394. روش‌های مناسب شکستن خواب بذر بارانک ایرانی Sorbus persica Hedl. تحقیقات جنگل صنوبر ایران 23(4): 706-694.##5. امام، ی. 1382. زراعت غلات، انتشارات دانشگاه شیراز، 173 ص.##6. پناهی، پ.، م. پورهاشمی و م. حسنی نژاد. 1392. مقایسه سطح ویژه برگ سه گونه بلوط بومی زاگرس در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران. بوم‌شناسی جنگل های ایران 1(2): 26-12. ##7. پورمجیدیان، م. ر. 1378. بررسی جنگل‌شناسی و نحوه تکثیر گونه بارانک در جنگل‌های غرب مازندران. پایان نامه دکتری جنگلداری. دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس.##8. پورهاشمی، م.، س. اسکندری، م. دهقانی، ت. نجفی، ا. اسدی و پ. پناهی. 1391. زی‌توده و شاخص سطح برگ داغداغان (Celtice caucasica wild) در جنگل شهری تایله سنندج. تحقیقات جنگل و صنوبر (4): 620-609. ##9. ثابتی، ح. 1373. جنگل‌ها، درختان و درختچه‌های ایران، انتشارات دانشگاه یزد، 810 ص.##10. خاتم‌ساز، محبوبه. 1371. فلور ایران، انتشارات موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، شماره 6.##11. زرین کفش، م. 1380. خاک‌شناسی جنگل، اثرات متقابل خاک و گیاه در ارتباط با عوامل زیست محیطی اکوسیستم‌های جنگلی، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، 361 ص.##12. شهریاری، ح.، م. حیدری، ا. صیاد، ت. رستمی شاهراجی و م. ادیب‌نژاد. 1391. بررسی خصوصیات کمی و کیفی گونه محلب (Cerasus Mahaleb mill) و رابطه آن با برخی عوامل اکولوژیکی در جنگل‌های استان خوزستان. گیاه و زیست‌بوم 8(32): 73-57.##13. صالحی، ع.، ا. محمدی و ا. صفری. 1390. بررسی و مقایسه ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و خصوصیات کمی درختان در جنگل‌های کمتر تخریب‌یافته و تخریب‌یافته زاگرس (مطالعه موردی: جنگل‌های حوزه شهرستان پلدختر). جنگل ایران 3(1): 89-81.##14. فلاح چای، م. م. و م. یوسفی. 1389. تعیین سطح ویژه برگ و میزان عناصر پرمصرف (ازت، فسفر، کلسیم و پتاسیم) موجود در برگ گونه بنه (مطالعه موردی در جنگل‌های یاسوج). علوم و فنون منابع طبیعی 5(3): 22-11. ##15. کرمی، س. 1390. بررسی ات اکولوژی گونه‌های اندمیک استان ایلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته علوم گیاهی، گروه زیست‌شناسی. دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم پایه مرکز تهران.##16. کنشلو، ه. و م. آچاک. 1394. بررسی ات اکولوژی گونه توج (Salvadora oleiodes Decne.) در ایران. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران 22(1): 99-86.##17. مصدق، ا. 1392. اکولوژی جنگل، (بوم‌شناسی جنگل)، انتشارات نشر علم کشاورزی، چاپ پنجم، 240 ص.##18. مظفریان، و. 1383. درختان و درختچه‌های ایران، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ اول، 1054 ص.##19. میرزانژاد، س.، ک. اسپهبدی، م. قربانلی، ر. خاوری‌نژاد و ف. قهرمانی‌‌نژاد. 1386. رابطه بین برخی خصوصیات فیزیولو‍ژی بذر بارانک (Sorbus torminalis (L.) Crantz) با شرایط رویشگاهی د‌ر جنگل‌‌های مازند‌ران. پژوهش و سازندگی 20(4): 75-69. ##20. یارعلی، ن.، ع. سلطانی، ع. جعفری، د. مافی غلامی و م. محمودی. 1389. ارزیابی اثرهای محیط زیستی توسعه (EAI) بر منطقه حفاظت شده اشترانکوه با استفاده از مدل تخریب. پژوهش‌های محیط زیست 1(1): 22-13.## ##

تعیین و کمی‌سازی ارزش زیبایی‌شناسی سیمای سرزمین در بخش مرکزی استان اصفهان Determination and Quantification of the Landscape Aesthetic Value in Central Part of Isfahan Province 1 1 با افزایش سرعت شهرنشینی، نیاز انسان به ارتباط با طبیعت و تجربه کیفیت‌های زیباشناختی مانند زیبایی مناظر، هوای تازه، تنوع توپوگرافی و زیرساخت‌های سبز در حال افزایش است. از این‌رو کیفیت زیباشناختی سیمای سرزمین به‌عنوان یک منبع با ارزش درخور حفاظت در‌نظر گرفته می‌شود. هدف از ارزیابی کیفیت دیداری سیمای سرزمین، مشخص کردن معیارهایی است که بر اساس آنها سیماهای دارای ارزش زیبایی‌شناسی را حفظ و بازسازی کرد. در این مطالعه به‌منظور کمی‌سازی ارزش زیبایی‌شناسی پس از مرور منابع و بررسی ویژگی‌های منطقه مطالعاتی، معیارهای مؤثر در ارزش زیبایی‌شناسی مشخص، نقشه‌سازی و سپس استاندارد شد و در گام بعد با به‌کارگیری روش ترکیب خطی وزن‌دار، مناطق دارای ارزش زیبایی‌شناسی تعیین شد. در‌نهایت مناطق دارای ارزش زیبایی‌شناسی با درجات متفاوتی از مطلوبیت مشخص شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، مناطق دارای بیشترین ارزش زیبایی‌شناسی با مساحت 64/40 کیلومتر مربع کمترین مساحت و مناطق دارای ارزش زیبایی‌شناسی کم با مساحت 65/477 کیلومتر مربع بیشترین مساحت منطقه را به‌خود اختصاص داده‌اند. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌منظور بهبود مدیریت و کیفیت سیمای سرزمین برای تصمیم‌گیران سومند واقع شود. 2 With the acceleration of urbanization, human needs to connect with the nature and experience the aesthetic qualities such as landscape aesthetic, fresh air, topographic diversity and green infrastructures. Hence, landscape aesthetic quality is regarded as a valuable source of conservation. The purpose of landscape visual quality assessment is to identify the criteria for preserving and rehabilitating the aesthetic value based on them. In order to quantify the aesthetic value, after bringing the literature review and considering the characteristics of the study area, the effective criteria on the aesthetic value were determined, mapped and then standardized. In the next step, areas with aesthetic value were determined using the weighted linear combination method. Finally, areas with varying degrees of suitability of aesthetic were identified. According to the results, the regions with the highest aesthetics value and the area of 40.64 Km2 had the minimum area, while those with the low aesthetic value and the area of 477.65 Km2 had the maximum area. The results of this study can be useful for decision makers to improve the landscape management and quality. 31 42 2018/10/222018/08/302018/07/6 1397/4/15 2019/01/122019/01/272019/03/12 1397/12/21 صدیقه عبداللهی S. Abdollahi دانشگاه ملایر ایران baharabdollahi94@gmail.com علیرضا ایلدرمی A. Ildoromi دانشگاه ملایر ایران ildoromi@gmail.com عبدالرسول سلمان ماهینی A. Salmanmahini دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران rassoulmahiny@gmail.com سیما فاخران S. Fakheran دانشگاه صنعتی اصفهان ایران fakheran@cc.iut.ac.ir Visual quality Quantification Multi criteria evaluation Weighted linear combination method Land planning کیفیت دیداری کمی‌سازی ارزیابی چند معیاره روش ترکیب خطی وزن‌دار برنامه‌ریزی سرزمین 13. Arrowsmith, C. 2003. Modelling tourism potential for nature-based tourism. pp. 167-179. In: Buckley, R., Pickering, C., and D. B. Weaver, (Eds.), Nature-based Tourism, Environment and Land Management, CABI Publishing, Wallingford, UK.##14. Arriaza, M., J. F., Canas-Ortega, J. A. Canas-Madueno and P. Ruiz-Aviles. 2004. Assessing the visual quality of rural landscapes. Landscape and Urban Planning 69: 115-125.##15. Ayad, Y. 2005. Remote sensing and GIS in modeling visual landscape change: a case study of the northwestern arid coast of Egypt. Landscape and Urban Planning 73: 307-325.##16. Chhetri, P. and C. Arrowsmith. 2006. Modelling the Attractiveness Potential of Scenic Views: A Case Study of the Grampians National Park. http://www.informaworld.com/smpp/title~content=t713709512. Available on 17 May 2018. ##17. Frank, S., C. Fürst, L. Koschke, A. Witt and F. Makeschin. 2013. Assessment of landscape aesthetics validation of a landscape metrics-based assessment by visual estimation of the scenic beauty. Ecological Indicators 32: 222-231.##18. Geijzendorffer, I. R. and P. K. Roche. 2014. The relevant scales of ecosystem services demand. Ecosystem Services 10: 49-51.##19. Kalivoda, O., V. Jirí, Sk. Zuzana_rivanová and D. Zahradník. 2014. Consensus in landscape preference judgments: The effects of landscape visual aesthetic quality and respondents’ characteristics. Journal of Environmental Management 137: 36-44.##20. Li, R., Z. Lu and J. Li. 2012. Quantitative calculation of eco-tourist's landscape perception: Strength, and spatial variation within ecotourism destination. Ecological Informatics 3: 73-80.##21. Ryngnga, P. K. 2008. Ecotourism prioritization: A geographic information system approach. South Asian Journal of Tourism and Heritage 1: 50-56.##22. Yang, D., T. Luo, T. Lin, Q. Qiu and Y. Luo. 2014. Combining aesthetic with ecological values for landscape sustainability. PLoS ONE 9(7): e102437. doi:10.137/1 journal.pone.0102437.##1. دانش‌پور، س. و پ. پریور. 1392. ارتقای کیفیت عملکرد اکولوژیکی و زیبایی‌شناختی منظر رود دره‌های شهری با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (رود دره‌کن، شهر تهران). پژوهش‌های محیط زیست 8: 116-105.##2. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان. 1395، سالنامه آماری استان اصفهان.##3. سلمان ماهینی، ع. و ح. ر. کامیاب. 1389. سنجش از دور و سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی کاربردی با نرم‌افزار ایدریسی، مهر مهدیس. تهران، 582 ص.##4. سلمان ماهینی، ع. 1392. طرح آمایش استان گلستان. گزارش فاز اول. استانداری گلستان، 336 ص.##5. سعیدی، س.، م. محمدزاده، ع. سلمان ماهینی و س. ح. میرکریمی. 1393. ارزیابی و مدل‌سازی ارزش منظره‌ای سیمای سرزمین به‌روش ترکیب خطی وزنی (مطالعه موردی: مسیرهای پیاده‌روی آبخیز زیارت استان گلستان). نشریه محیط‌زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران 3: 311-301.##6. سعیدی، س.، م. محمدزاده، ع. سلمان ماهینی و س. ح. میرکریمی. 1395. کاربرد روش رگرسیون لجستیک در مدل‌سازی کیفیت زیبایی‌شناختی سیمای سرزمین (مطالعه موردی: آبخیز زیارت استان گلستان). محیط‌شناسی 42(2): 439-427.##7. سعیدی، س.، م. محمدزاده، ع. سلمان ماهینی و س. ح. میرکریمی. 1395. شناسایی مهم‌ترین معیارهای مؤثر بر کیفیت بصری سیمای سرزمین. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست 18(3): 288-277.##8. سیروسی، ح.، غ. حشمتی، ع. سلمان ماهینی وح. ر. ناصری. 1391. ارائه یک مدل GIS- MCE برای ارزیابی قابلیت پرنده‌بینی، دومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌ریست، تهران، ایران، 26 و 27 اردیبهشت، 416-406.##9. مالچفسکی، ی. 1395. سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چند معیاری. (ترجمه؛ اکبر پرهیزگار)، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، تهران، 597 ص.##10. محمدی ده‌‌چشمه، م و ع. زنگی‌آبادی. 1387. امکان‌سنجی توانمندی‌های اکوتوریسم استان چهارمحال و بختیاری به‌روش SWOT. محیط‌شناسی 47: 10-1.##11. میرکریمی، س. ح.، س. سعیدی، م. محمدزاده و ع. سلمان ماهینی. کاربرد روش PCA در ارزیابی کیفیت بصری سیمای سرزمین (مطالعه موردی: حوزه زیارت استان گلستان). محیط‌شناسی 40(2): 462-451.##12. محمدیاری، ف. 1394. مدل‌سازی تغییرات کاربری اراضی شهرستان بهبهان با استفاده از تکنیک‌های سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیا بهبهان، بهبهان، ایران.## ##

مقایسه تنوع گونه‌ای روشنه‌های طبیعی و انسان‌ساخت در شرایط مختلف فیزیوگرافی در جنگل‌های سیاهکل استان گیلان Comparison of Species Diversity of Natural and Man-made Gaps at Different Physiographic Conditions in Siahkal Forests of Gilan Province 1 1 پژوهش حاضر با هدف مقایسه شاخص‌های تنوع زیستی و تراکم زادآوری در روشنه‌های طبیعی و انسان‌ساخت در جنگل‌های سیاهکل استان گیلان انجام شد. داده‌ها از 60 روشنه شامل 30 روشنه طبیعی و 30 روشنه انسان‌ساخت جمع‌آوری شد. نتایج بررسی ترکیب گونه‌ای نشان داد که گونه‌های خرمندی (.Diospyros lotus L)، توسکای قشلاقی (.Alnus glutinosa L)، ممرز (.Carpinus betulus L) در هر دو نوع روشنه حضور داشتند. در اشکوب درختچه‌ای بین تمام گونه‌های شناسایی شده در هر دو نوع روشنه، میانگین تراکم در هکتار تمام گونه‌ها به‌استثناء گونه خاس (.Ilex aquifolium L) در روشنه‌های انسان‌ساخت بیشتر از روشنه‌های طبیعی بوده و گونه‌های خاس و سیاه‌ولیک (Crataegus ambigua A.K.Becker) اختلاف معنی‌داری نشان دادند. همچنین تراکم زادآوری برای تمامی گونه‌ها، در روشنه‌های طبیعی بیشتر از روشنه‌های انسان‌ساخت بود و میانگین تراکم در هکتار برای گونه‌های خرمندی، توسکای قشلاقی و افرا، اختلاف معنی‌داری بین دو نوع روشنه نشان دادند. از طرفی زادآوری گونه راش نیز فقط در روشنه‌های طبیعی مشاهده شد. نتایج بررسی شاخص‌های تنوع زیستی نشان داد که در زادآوری و اشکوب‌های درختی و علفی، میانگین شاخص‌های تنوع، یکنواختی و غنای گونه‌ای در روشنه‌های طبیعی بیشتر بود. در‌حالی ‌که در اشکوب درختچه‌ای، میانگین شاخص‌های گفته‌شده در روشنه‌های انسان‌ساخت بیشتر بود. 2 <p</pThis study was conducted to compare regeneration density and biodiversity indices in the natural and man-made gaps in the Tutaki forests of Siahkal in Gilan province. Data were collected from 60 gaps (including 30 natural and 30 man-made gaps). The results of species composition indicated that three tree species including Diospyros lotus L., Carpinus betulus L. and Alnus glutinosa L. in both gaps. In the shrub floor, for both gaps and all kinds of species, the average number in hectares of man-made gaps (with the exception of Ilex) was higher than that of natural gaps. Ilex & Crataegus pentagyna indicated the significant difference at 95% level between 2 gaps. Also, the regeneration density for all species at the natural gaps was more than man-made gaps and the average number in hectares for Diospyros lotus, Alnus glutinosa and Acer sp indicated the significant difference at the 95% level between the 2 gaps. So the regeneration of Fagus orientalis Lipsky was observed only in the natural gaps. The results of biodiversity indices also revealed that in natural gaps, the average of diversity, evenness and richness had the highest value, whereas in shrub, the average of these indices had the highest value. 43 57 2018/10/222018/08/302018/07/62018/01/14 1396/10/24 2019/01/122019/01/272019/03/122019/04/15 1398/1/26 سجاد قنبری S. Ghanbari دانشگاه تبریز ایران ghanbarisajad@gmail.com میلاد نصری M. Nasri دانشگاه محقق اردبیلی ایران milad.nasri@gmail.com فرشاد کیوان بهجو F. Keivan behju دانشگاه محقق اردبیلی ایران farshad.keivan@gmail.com کیومرث سفیدی K. Sefidi دانشگاه محقق اردبیلی ایران kiomarssefidi@gmail.com Biodiversity indices Diospyrus lotus Evenness Gap Regeneration خرمندی روشنه تنوع زیستی زادآوری یکنواختی 10. Castedo-Dorado, F., E. Gómez-García, U. Diéguez-Aranda, M. Barrio-Anta and F. Crecente-Campo. 2012. Aboveground stand-level biomass estimation: a comparison of two methods for major forest species in northwest Spain. Annals of Forest Science 69‌(6): 735-746.##11. Coll, L., J. R. González-Olabarria, B. Mola-Yudego, T. Pukkala and C. Messier. 2011. Predicting understory maximum shrubs cover using altitude and overstory basal area in different Mediterranean forests. European Journal of Forest Research 130(1): 55-65.##12. Durán-Rangel, C., S. Gärtner, L. Hernández and A. Reif. 2013. Do microhabitats in forest gaps influence tree regeneration? A study in the montane forests of the Venezuelan Guayana. Ecotropica 18: 93-104.##13. Ebrahimi, S. S., H. Pourbabaei, D. Potheir, A. Omidi and J. Torkaman. 2014. Effect of livestock grazing and human uses on herbaceous species diversity in oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) forests, Guilan, Masal, northern Iran. Journal of Forestry Research 25(2): 455-462.##14. Hagemann, U., G. V. D. Kelen and S. Wagner. 2012. Comparative assessment of natural regeneration quality in two northern hardwood stands. Northern Journal of Applied Forestry 30(1): 5-15. ##15. Kelemen, K., B. Mihók, L. Gálhidy and T. Standovár. 2012. Dynamic response of herbaceous vegetation to gap opening in a Central European beech stand. Silva Fennica 46(1): 53-65.##16. Mayo, J. 2002. Dead trees effects in forest ecosystem. Science Finding Journal 11: 25-34.##17. McCarthy, J. 2001. Gap dynamics of forest trees: A review with particular attention to boreal forests. Environmental Reviews 9: 1-59.##18. Muscolo, A., M. Sidari and R. Mercurio. 2007. Influence of gap size on organic matter decomposition, microbial biomass and nutrient cycle in Calabrian pine (Pinus laricio, Poiret) stands. Forest Ecology and Management, 242: 412-418.##19. Nagaike, T., T. Kamitani and T. Nakashizuka. 1999. The effect of shelterwood logging on the diversity of plant species in a beech (Fagus crenata) forest in Japan. Forest Ecology and Management 118(1): 161-171.##20. Nagel, T. A. and M. Svoboda. 2008. Gap disturbance regime in an old-growth Fagus-Abies forest in the Dinaric Mountains, Bosnia-Herzegovina. Canadian Journal of Forest Research 38: 2728-2737.##21. Pourbabaee, H., H. Ahani and A. E. Bonyad. 2004. Spatial pattern of Maple trees (Acer plamnoides L.) in Guilan province. Journal of Environment 1: 24-30.##22. Promis, A., S. Gärtner, A. Reif, and G. Cruz.2012. Effects of canopy gaps on forest floor vascular and non-vascular plant species composition and diversity in an uneven-aged Nothofagus betuloides forest in Tierra del Fuego, Chile. Community Ecology 13(2): 145-154.##23. Ramı́rez-Marcial, N., M. González-Espinosa and G. Williams-Linera. 2001. Anthropogenic disturbance and tree diversity in montane rain forests in Chiapas, Mexico. Forest Ecology and Management 154(1): 311-326.##24. Sang, W. 2009. Plant diversity patterns and their relationships with soil and climatic factors along an altitudinal gradient in the middle Tianshan Mountain area, Xinjiang, China. Ecological Research 24: 303-314.##25. Sapkota, I. P., M. Tigabu and P. C. Oden. 2009. Species diversity and regeneration of old-growth seasonally dry Shorea robusta forests following gap formation. Forestry Research 20(1): 7-14.##26. Schumann, M. E. 2004. The effect of harvest-created gaps on plant species diversity, composition and abundance in a main Oak-Pine forest. Forest Ecology and Management 176: 543-561.##27. Sefidi, K., M. R. Marvie Mohadjer, R. Mosandl and C. A. Copenheaver. 2011. Canopy gaps and regeneration in old-growth Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) stands, northern Iran. Forest Ecology and Management 262(6): 1094-1099.##28. Sharma, L. N., J. A. Grytnes, I. E. Måren and O. R. Vetaas. 2016. Do composition and richness of woody plants vary between gaps and closed canopy patches in subtropical forests? Journal of Vegetation Science 27(6): 1129-1139.##29. Wagner, S., C. Collet, P. Madsen, T. Nakashizuka, R. D. Nyland and Kh. Sagheb-Talebi. 2010. Beech regeneration research: from ecological to silvicultural aspects. Forest Ecology and Management 259: 2172-2182.####1. فلاح چای، م. م. 1390. بررسی عملکرد اجرایی شیوه تک‌گزینی بر تنوع گونه‌های درختی در جنگل‌‌های شنرود سیاهکل. فصلنامه علوم و فنون منابع طبیعی 6(2): 54-41.##2. موسوی میرکلایی، س. ر.، خ. ثاقب طالبی، م. طبری و م. ر. پورمجیدیان. 1382. تعیین اندازه سطح حفره تاج پوشش برای بهبود زادآوری راش. مجله منابع طبیعی ایران 56(1): 46-39.##3. دلفان اباذری، ب. و خ. ثاقب طالبی. 1386. بررسی روند رویش قطری و ارتفاعی راش در جنگل‌های طبیعی کلاردشت. فصلنامه‌ تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 15‌(4): 328-320.##4. اسحاق نیموری، ج.، ق. زاهدی امیری، م. ر. مروی مهاجر، م. اسدی و ا. متاجی. 1385. ارزیابی و مقایسه تنوع گونه‌ای در جوامع گیاهی Fagetum orientalis، Carpino-Fagetum orientalis وQuerco carpinetum betulii (مطالعه موردی: بخش‌های نمخانه و گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرودکنار نوشهر). فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 14(4): 337-326.##5. مرادی، ز. 1393. بررسی تأثیر روشنه‌های مصنوعی تاج پوشش بر روی تنوع و ترکیب گونه‌های گیاهی و خصوصیات خاک در جنگل‌های غرب استان گیلان (مطالعه موردی: ناو اسالم). پایان نامه‌ کارشناسی ارشد دانشگاه گیلان، دانشکده منابع طبیعی صومعه‌سرا، 96 ص.##6. سهرابی، ه. و م. اکبری نیا. 1384. بررسی تنوع گونه‌های گیاهی در ارتباط با عوامل فیزیوگرافی در منطقه جنگلی ده سرخ، جوانرود، استان کرمانشاه. فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 13‌(3): 294-279.##7. اسماعیل‌زاده، ا.، س. م. حسینی، ح. اسدی، پ. غدیری پور و ع. احمدی. 1391. رابطه تنوع زیستی گیاهی با عوامل فیزیوگرافی در ذخیره‌گاه سرخدار افراتخته. زیست شناسی گیاهی 12(4): 12-1.##8. مروی مهاجر، م. ر. 1390. جنگل‌شناسی و پرورش جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 386 ص.##9. ذوالفقاری، ا.، م. ر. مروی مهاجر، ق. زاهدی امیری و م. نمیرانیان. 1390. بررسی اثر روشنه‌های تاج پوشش در تنوع و استقرار زادآوری جنگل (مطالعه موردی بخش چلیر از جنگل خیرود، نوشهر)، مجله تحقیقات علوم و مهندسی جنگل 1(2): 29-23.## ##

کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی و فرایند تحلیل سلسله مراتبی در مکان‌یابی دفن پسماندهای شهری: مطالعه موردی شهر بوشهر Application of Geographic Information System and Analytic Hierarchy Process for Municipal Solid Waste Landfill Site Selection: A Case Study of Bushehr City, Iran 1 1 مکان‌یابی دفن پسماند یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریتی مواد زاید جامد شهری است. انتخاب محل مناسب برای دفن پسماند می‌تواند از آثار نامطلوب اکولوژیکی و اجتماعی- اقتصادی جلوگیری کند. از این‌رو، هدف از این مطالعه انتخاب مکان‌های مناسب دفن پسماند شهر بوشهر با در‌نظر گرفتن لایه کاربری اراضی، فاصله از منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی، بافت خاک، بارش، جهت باد، زمین‌شناسی، شیب و فاصله از گسل، فاصله از مناطق مسکونی و فاصله از راه‌ها، فاصله از مراکز صنعتی و تأسیسات است. برای این منظور، وزن لایه‌ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی محاسبه شد. از سیستم اطلاعات جغرافیایی برای مدل‌سازی و تحلیل فضایی و تلفیق لایه‌ها استفاده شد. بر اساس رویهم‌گذاری معیارهای وزن داده‌شده با روش ترکیب خطی وزن‌دار مکان‌های مناسب دفن پسماند انتخاب‌شده به نامناسب و مناسب طبقه‌بندی شد. در مکان‌های مناسب، با کمترین زمان و سرمایه‌گذاری امکان توسعه محل دفن پسماندهای جامد شهری وجود دارد. با در‌نظر گرفتن حداقل مساحت موردنیاز محل دفن برای دوره 10، ۲۰، 50 و 100 سال، مکان‌های مناسب دفن اولویت‌بندی شد. نتایج نشان داد 3/7 درصد از کل منطقه (3738 هکتار) مناسب دفن پسماند است که این محدوده در شرق شهر بوشهر واقع‌ شده است. 2 Landfill location is one of the most important aspects of municipal solid waste management. Selecting a suitable solid waste landfill site can prevent adverse ecological and socioeconomic effects. Therefore, the aim of this paper was to determine the solid waste landfill site selection problem in Bushehr city, according to some criteria including the considered land use, distance from surface and underground water, soil texture, precipitation, wind direction, geology, slope and distance from the fault, distance from the residential areas and distance from roads, and distance from the industrial parts and facilities . For this purpose, calculated criteria were weighted using the analytical hierarchy process (AHP). A geographic information system (GIS) was then used to manipulate and present the spatial data. The candidate sites by aggregation based on the criteria weighted by the weighted linear combination (WLC) method were determined and the candidate sites were divided to unsuitable and good landfill areas. In the good landfill area, with the least time and investment, there was the possibility of developing a solid waste. By considering the minimum required landfill area for 10, 20, 50 and 100 years, the candidate sites were prioritized. The results of the site suitability assessment showed that the site E in Bushehr city was the suitable area for locating the disposal of solid wastes, covering an area of 3738 ha, 3.7% of the total area. 59 76 2018/10/222018/08/302018/07/62018/01/142017/01/10 1395/10/21 2019/01/122019/01/272019/03/122019/04/152019/04/23 1398/2/3 فاضل امیری F. Amiri دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر ایران amiri_fazel@yahoo.com طیبه طباطبایی T. Tabatabaie دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر ایران ttabatabaie@iaubushehr.ac.ir Site selection Suitability index Landfill Analytical hierarchy process (AHP) Weighted linear combination (WLC) مکان‌یابی شاخص تناسب محل دفن پسماند فرایند تحلیل سلسله مراتبی ترکیب خطی وزن‌دار 9. Aivaliotis, V., I. Dokas, M. Hatzigiannakou and D. Panagiotakopoulos. 2004. Functional relationships of landfill and landraise capacity with design and operation parameters. Waste Management & Research 22(4): 283-290. doi:10.1177/0734242X04045437.##10. Alavi, N., G. Goudarzi, A. A. Babaei, N. Jaafarzadeh and M. Hosseinzadeh. 2013. Municipal solid waste landfill site selection with geographic information systems and analytical hierarchy process: a case study in Mahshahr County, Iran. Waste Management & Research 31(1): 98-105. doi:10.1177/0734242X12456092.##11. Babalola, A. and I. Busu. 2011. Selection of landfill sites for solid waste treatment in Damaturu Town-using GIS techniques. Journal of Environmental Protection 2: 1-10. doi:10.4236/jep.2011.21001.##12. Bahrani, S., T. Ebadi, H. Ehsani, H. Yousefi and R. Maknoon. 2016. Modeling landfill site selection by multi-criteria decision making and fuzzy functions in GIS, case study: Shabestar, Iran. Environmental Earth Sciences 75(4): 1-14. doi:10.1007/s12665-015-5146-4.##13. Baiocchi, V., K. Lelo, A. Polettini and R. Pomi. 2014. Land suitability for waste disposal in metropolitan areas. Waste Management & Research 32(8): 707-716. doi:10.1177/0734242X14545642.##14. Banar, M., B. M. Kose, A. Ozkan and I. Poyraz Acar. 2007. Choosing a municipal landfill site by analytic network process. Environmental Geology 52(4): 747-751. doi:10.1007/s00254-006-0512-x.##15. Chang, N. B., G. Parvathinathan and J. B. Breeden. 2008. Combining GIS with fuzzy multicriteria decision-making for landfill siting in a fast-growing urban region. Journal of Environmental Management 87(1): 139-153. doi:10.1016/j.jenvman.2007.01.011.##16. Gemitzi, A., V. A. Tsihrintzis, E. Voudrias, C. Petalas and G. Stravodimos. 2007. Combining geographic information system, multicriteria evaluation techniques and fuzzy logic in siting MSW landfills. Environmental Geology 51(5): 797-811. doi:10.1007/s00254-006-0359-1.##17. Gorsevski, P. V., K. R. Donevska, C. D. Mitrovski and J. P. Frizado. 2012. Integrating multi-criteria evaluation techniques with geographic information systems for landfill site selection: A case study using ordered weighted average. Waste Management 32(2): 287-296. doi: 10.1016/j.wasman.2011.09.023.##18. Kemal Korucu, M. and B. Erdagi. 2012. A criticism of applications with multi-criteria decision analysis that are used for the site selection for the disposal of municipal solid wastes. Waste Management 32(12): 2315-2323. doi:10.1016/j.wasman.2012.07.003.##19. Khan, D. and S. R. Samadder. 2014. Municipal solid waste management using Geographical Information System aided methods: A mini review. Waste Management & Research 32(11): 1049-1062. doi: 10.1177/0734242X14554644.##20. Kontos, T. D., D. P. Komilis and C. P. Halvadakis. 2005. Siting MSW landfills with a spatial multiple criteria analysis methodology. Waste Management 25(8): 818-832. doi: 10.1016/j.wasman.2005.04.002.##21. Kumar, S. and M. I. Hassan. 2013. Selection of a Landfill Site for Solid Waste Management: An Application of AHP and Spatial Analyst Tool. Journal of the Indian Society of Remote Sensing 41(1): 45-56. doi:10.1007/s12524-011-0161-8.##22. Malczewski, J. 2006. GIS‐based multicriteria decision analysis: a survey of the literature. International Journal of Geographical Information Science 20(7): 703-726. doi:10.1080/13658810600661508.##23. Moeinaddini, M., N. Khorasani, A. Danehkar, A. A. Darvishsefat and M. Zienalyan. 2010. Siting MSW landfill using weighted linear combination and analytical hierarchy process (AHP) methodology in GIS environment (case study: Karaj). Waste Management 30(5): 912-920. doi:10.1016/j.wasman.2010.01.015.##24. Naghadehi, M. Z., R. Mikaeil and M. Ataei. 2009. The application of fuzzy analytic hierarchy process (FAHP) approach to selection of optimum underground mining method for Jajarm Bauxite Mine, Iran. Expert Systems with Applications 36(4): 8218-8226. doi:10.1016/j.eswa.2008.10.006.##25. Nas, B., T. Cay, F. Iscan and A. Berktay. 2010. Selection of MSW landfill site for Konya, Turkey using GIS and multi-criteria evaluation. Environmental Monitoring and Assessment 160(1-4): 491-500. doi: 10.1007/s10661-008-0713-8.##26. Nazari, A., M. M. Salarirad and A. Aghajani Bazzazi. 2012. Landfill site selection by decision-making tools based on fuzzy multi-attribute decision-making method. Environmental Earth Sciences 65(6): 1631-1642. doi:10.1007/s12665-011-1137-2.##27. Saaty, R. W. 1987. The analytic hierarchy process-what it is and how it is used. Mathematical Modelling 9(3): 161-176. doi:/10.1016/0270-0255(87)90473-8.##28. Shahabi, H., S. Keihanfard, B. B. Ahmad and M. J. T. Amiri. 2014. Evaluating Boolean, AHP and WLC methods for the selection of waste landfill sites using GIS and satellite images. Environmental Earth Sciences 71(9): 4221-4233. doi:10.1007/s12665-013-2816-y.##29. Sumathi, V. R., U. Natesan and C. Sarkar. 2008. GIS-based approach for optimized siting of municipal solid waste landfill. Waste Management 28(11): 2146-2160. doi: 10.1016/j.wasman.2007.09.032.##30. Tarhan, B. and K. Ünlü. 2005. Performance-based landfill design: development of a design component selection matrix using GIS and system simulation models. Environmental Geology 49(1): 133-147. doi:10.1007/s00254-005-0073-4.##31. Wang, G., L. Qin, G. Li and L. Chen. 2009. Landfill site selection using spatial information technologies and AHP: A case study in Beijing, China. Journal of Environmental Management 90(8): 2414-2421. doi: 10.1016/j.jenvman.2008.12.008.##32. Zamorano, M., E. Molero, Á. Hurtado, A. Grindlay and Á. Ramos. 2008. Evaluation of a municipal landfill site in Southern Spain with GIS-aided methodology. Journal of Hazardous Materials 160(2–3): 473-481. doi:10.1016/j.jhazmat.2008.03.023. ##1. افضلی، ا.، ن. میرغفاری و ع. ر. سفیانیان. 1392. کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی و فرایند تحلیل سلسله مراتبی در مکان‌یابی محل دفن پسماندهای شهری:‌ مطالعه موردی شهرستان نجف‌آباد. مجله بوم‌شناسی کاربردی 2(6): 37-27.##2. امیری، ح. ر. و س. کریم‌پور. 1396. کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) در مکان‌یابی محل دفن مواد زاید جامد شهری (مطالعه موردی شهرستان تربت‌حیدریه). نشریه محیط‌زیست طبیعی 69(4): 898-881. ##3. ایلدرومی، ع. ر.، ح. نوری، ر. میرزایی تالارپشتی و ل. دیانت. 1394. مکان‌یابی محل دفن بهداشتی زباله با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و فرایند تحلیل سلسله مراتبی (مطالعه موردی شهر زرین‌دشت شیراز). علوم و مهندسی محیط‌زیست 5(8): 48-23.##4. چیت‌سازان، م.، ف. دهقانی، ف. راست‌منش و س. ی. میرزایی. 1392. مکان‌یابی محل دفن پسماندهای جامد شهری با استفاده از فناوری‌های اطلاعات مکانی و منطق فازی- تحلیل سلسله مراتبی Fuzzy-AHP (مطالعه موردی: رامهرمز). سنجش ‌از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی ( کاربرد سنجش‌ از دور و GIS در علوم منابع طبیعی) 4(1): 55-39.##5. رسولی، ع. ا.، ح. محمودزاده، س. یزدچی و م. زرین بال. 1391. ارزیابی روش‌های تحلیل سلسله مراتبی و ترکیب خطی وزنی در مکان‌یابی محل دفن مواد زاید شهری، مورد شناسی: شهرستان مرند. جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای 4: 52-41.##6. سالنامه آماری اداره کل هواشناسی استان بوشهر، 1396. http://www.bushehrmet.ir/SC.php?type=static&id=13.##7. قدسی پور، س. ح. 1395. فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، انتشارت دانشگاه صنعتی امیرکبیر، چاپ یازدهم، 222 ص.##8. یمانی، م. و ش. علی‌زاده. 1394. مکان‌یابی بهینه دفن زباله‌های جامد شهری منطقه هشتگرد به‌روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS). نشریه اطلاعات جغرافیایی (سپهر) 24(96): 90-79.## ##