ارزیابی تنوع گونه‌های گیاهی زیراشکوب بین گروه‌های اکولوژیک در ارتباط با برخی از عوامل محیطی در جنگل‌های شهرستان باغملک Evaluation of understory plant species diversity in relation to n some environmental factors in Imamzadeh Abdollah Baghmalek forests 1 1 این مطالعه با هدف بررسی تنوع گونهای گیاهی بین گروه های اکولوژیک در رابطه با عوامل محیطی انجام شد. منطقه ای به مساحت 216 هکتار در جنوب شرقی شهرستان باغملک انتخاب و در آن 70 قطعه نمونه 20×20 متر به‌روش تصادفی- سیستماتیک پیاده شد. در هر قطعه نمونه، مشخصه های خاک و عوامل فیزیوگرافی ثبت شد. ترکیب پوشش علفی در چهار قطعه نمونه 1×1 متر در اطراف مرکز هر قطعه نمونه اصلی برداشت شد. براساس تجزیه و تحلیل خوش های و تحلیل تطبیقی متعارف سه گروه بوم شناختی تشخیص داده شد.نتایج نشان داد که اسیدیته، نیتروژن، ظرفیت تبادل کاتیونی، درصد ماده آلی و درصد رس مهم‌ترین خصوصیات در تشکیل گروه اول با گونه های شاخص Agropyrom trichophorum، Hordeum bulbosum و Aegilops triuncialis بودند. گروه دوم با گونه های شاخصBromus tectorum، Salvia macrosiphon و Bromus danthonia با رس، کربن آلی، پتاسیم، فسفر و نیتروژن همبستگی داشت. گروه سوم با گونه های شاخص haussknechtii Artemisia، Astragalus gossypinus، persica Phlomisو Artemisia aucheri با مشخصه های ارتفاع از سطح دریا، درصد شن، وزن مخصوص ظاهری و شوری همبستگی نشان داد. نتایج نشان داد که تنوع گونه‌ای به‌طور معنی‌داری بین گروه‌ها تفاوت داشت و در گروه اول بیشترین و در گروه سوم کمترین مقدار را داشت. یافته های این تحقیق می تواند برای ارزیابی بهتر تنوع گونه‌ای و مدیریت تنوع زیستی استفاده شود. 2 This study aimed to investigate plant species diversity in the ecological species group in relation to the environmental factors. A study area of 216 ha in the southeast of Baghmalek on which seventy 20×20 m plots were established according to the random-systematic method was selected. Soil properties and physiographic factors were recorded at each plot. Herbaceous species composition was recorded using four 1×1 m subplots around the center of the main plot. A cluster analysis and a CCA analysis were undertaken and three ecological groups were identified. The results showed that pH, Nitrogen, cation exchange capacity, organic carbon and clay percentage were the most important factors of the first group, and the indicator species were, Agropyrom trichophorum, Hordeum bulbosum, Aegilops triuncialis. The second group with Bromus tectorum, Salvia macrosiphon, Bromus danthonia as indicator species could be correlated with clay, organic carbon, Potassium, Phosphorous, Nitrogen, values. Lastly, the third group, characterized by Artemisia aucheri, Astragalus gossypinus, Phlomis persica, Artemisia haussknechtii as the indicator species, could be correlated with the elevation percentage of sand, Bulk Density and EC. We also found that species diversity varied significantly among the groups, and it was the highest in the first group and the lowest in the third group. The results could, therefore, contribute to better evaluation of species diversity and management of the biodiversity. 1 15 2017/03/29 1396/1/9 2018/09/11 1397/6/20 سینا عطارروشن S. Attarroshan دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز ایران sina_2934@yahoo.com مهدی حیدری M. Heydari دانشگاه ایلام ایران plant species diversity ordination richness Khuzestan گونه‌های گیاهی رسته‌بندی غنا خوزستان 14. Adel, M.N., H. Pourbabaei, and D.C. Dey. 2014. Ecological species group—Environmental factors relationships in unharvested beech forests in the north of Iran. Ecological Engineering 69: 1-7.##15. Archambullt, L., B.V. Barnes and J.A. Witter. 1989. Ecological species groups of oak ecosystem of southeastern Michigan. Forest Science 35 (4): 1058 – 1074.##16. Bajtala, M.J. 1999. Spatial patterns of duff consumption in Black spruce and Jack pine stands in the Boreal mixed wood forest. For the degree of Master of Science. National library of Canada. ##17. Barnes, B.V., D.R. Zak and S.H. Spurr. 1998. Forest Ecology, John Wiley and Sons Inc, New York.##18. Christine, J.S. and B.C. McCarthy. 2005. Relationship of understory diversity to soil nitrogen, topographic variation, and stand age in an eastern Oak forest, USA. Forest Ecology and Management 217 (1): 230-243.##19. Dufrene, C.T. and C.T. Legender. 1997. The effect of logging and slash burning on soil structure. Advances in Soil Science 21(1): 444-447.##20. Heydari, M. and A. Mahdavi. 2009. The survey of plant species diversity and richness between ecological species groups (Zagros Ecosystem, Ilam). Journal of Applied Sciences 9 (4): 745-751.##21. Jabeen, T. and S. S. Ahmad. 2009. Multivariate analysis of environmental and vegetation data of Ayub National Park Rawalpindi. Soil and Environment 28 (2): 106-112. ##22. Jangman, R.H.G., C.J.G. ter Break, and O.F.R. Van Tongeren. 1987. Data Analysis In. Community and Landscape Ecololgy, Pudoc, Wageningen.##23. Kashina, D. M., B.V. Barnes and W.S. Walker. 2003. Ecological species groups of landform-level ecosystems dominated by Jack pine in northern lower Michigan, USA. Plant Ecology 166 (1): 75-91. ##24. Macune, B. and M.J. Mefford. 1999. PC-ORD for windows (software). Multivariate Analysis of Ecological Data, Version 3.1. MjM Software, Gleneden Beach, OR, USA.##25. Maranon, T., R. Ajbilou, F. Ojeda and Arroya, J., 1999. Biodiversity of woody species in oak woodland of southern Spain and northern Morocco. Forest Ecology and Management 115(1): 147-156.##26. Merzaei, J., M. Heydari, and P. Bernard, 2017. Effects of vegetation patterns and environmental factors on woody regeneration in semi-arid oak-dominated forests of western Iran. Journal of Arid Land 9 (3): 368-378.##27. Pourbabaei, H. and T. Haghgooy, 2012. Plant species diversity in the ecological species groups in the Kandelat Forest Park, Guilan, north of Iran. Biodiversitas 13: 7–12.##28. Salifu, K.F., M.A. Nicidemus, D.F. Jacobs and A.S. Davis. 2006. Evaluating chemical indices of growing media for nursery production of Quercus rubur seedlings. Hort Science 41(1): 1342-1346.##29. Sebastia, M.T. 2004. Role of topography and soils in grassland structuring at the landscape and community scales. Basic and Applied Ecology 5 (1): 331-346.##30. Smith, F. 1996. Biological diversity, Ecosystem stability and economic development. Ecological Economics 16 (1): 191-203.####1. آتشگاهی، ز.، ح. اجتهادی و ح. زارع. 1388. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان در جنگل‌های شرق دودانگه ساری، استان مازندران. مجله زیست شناسی ایران 22 (2): 203-193.##2. اردکانی، م.، 1385. اکولوژی عمومی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هفتم، 340 صفحه.##3. پوربابایی، ح.، م. حیدری و ع. صالحی. 1389. گروه گونه های اکولوژیک در رابطه با عوامل محیطی در جنگل های منطقه قلارنگ استان ایلام. مجله زیست شناسی ایران 23 (4): 508-519.##4. جزیره‌ای، م.ح. و م. ابراهیمی رستاقی. 1382. جنگلشناسی زاگرس، انتشارات دانشگاه تهران، 560 صفحه.##5. جوری، م.ح.، د. پاتیل و ر. گاوالی. 1390. بررسی بیوکلیما در اکوسیستمهای مراتع کوهستانی البرز شمالی با استفاده از روش رسته بندی. مجله علمی پژوهشی مرتع 5 (1): 9-18.##6. زاهدی‌امیری، ق. و س. محمد لیمائی. 1381. ارتباط بین گروه‌های اکولوژیک گیاهی در اشکوب علفی با عوامل رویشگاهی (مطالعه موردی: جنگل‌های میان بند نکاء). مجله منابع طبیعی ایران 55 :341-353.##7. سهرابی، ه. 1383. تحلیل واحدهای اکوسیستمی منطقه رویش مازودار. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، 64 صفحه.##8. شریفی‌نیارق، ج.، ا. ع. شاهمرادی و ع.ا. ایمانی، 1389. بررسی برخی از خصوصیات اکولوژیکی گونه گون-علفی(Astragalus brachyodontus) در مراتع اردبیل. تحقیقات مرتع و بیابان ایران. 17 (2 (پیاپی 39)):221-233.##9. صادقی، س. و س.ع. ابطحی. 1382. تأثیر برخی از عوامل خاکی و اقلیمی موثر بر تشکیل مالی‌سولها در منطقه دشت روم استان کهگیلویه و بویر احمد. علوم خاک و آب 17(1): 90-96.##10. مرادی، ح .ر. و ش. احمدی پور. 1385. بررسی نقش مرفولوژی و خاک بر پوشش گیاهی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: بخشی از مراتع حوضه واز). پژوهشهای جغرافیایی 38 (58): 17-32.##11. مصداقی، م. 1380. توصیف و تحلیل پوشش گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 288 صفحه.##12. مهدوی، ع.، م. حیدری و ج. اسحاقی‌راد. 1389. بررسی تنوع‌زیستی و غنای گونه‌های گیاهی در ارتباط با عوامل فیزیوگرافی و فیزیکوشیمیایی خاک در منطقه حفاظت شده کبیرکوه. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 18 (3 (پیاپی 41)): 426-436. ##13. میرزایی، ج.، م. اکبری نیا، س. م. حسینی و ج. حسین زاده. 1385. بررسی اکولوژیکی رویشگاه‌‌ جنگلی ارغوان در شمال ایلام. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 14 (4): 371-381.## ##

بررسی تغییرات پوشش اراضی استان چهارمحال ‌و‌ بختیاری با استفاده از متریک‌های سیمای سرزمین (2015-1994) Land cover change detection of Chahar Mahal Bakhtiari province using landscape metrics (1994-2015) 1 1 با توجه به اینکه مهم‌ترین نیاز محققان و مدیران، اطلاعات به‌هنگام در رابطه با تغییرات پوشش اراضی است؛ لذا بررسی این تغییرات در سطح استانی کمک شایانی به برنامه‌ریزی و جلوگیری از تخریب‌های به‌وجود آمده در مناطق مختلف می‌کند. بدین‌منظور با استفاده از پردازش تصاویر لندست در سال‌های ۱۹۹۴ و ۲۰۱۵ نقشه‌های پوشش اراضی استان چهارمحال ‌و‌ بختیاری به‌روش هیبرید در شش طبقه اصلی تهیه شد؛ سپس تغییرات پوشش اراضی با به‌کارگیری روش مقایسه پس از طبقه‌بندی و متریک‌های سیمای سرزمین مشخص شد. جهت کمی کردن الگوهای سیمای سرزمین در سطح کلاس متریک‌هایNP PLAND، LPI، MPS و متریک‌های SHDI، LPI، CONTAG و SPILIT INDEX در سطح سیمای سرزمین محاسبه شد. در انتها نرخ تخریب هر کاربری و شاخص نرخ تخریب انسانی در سطح کلاس برای هر کاربری جداگانه محاسبه شد. نتایج مطالعه در سطح کلاس حاکی از کاهش شدید مساحت مراتع (36/67 درصد) و جنگل‌ها (6/42 درصد) و در پی آن افزایش سطح زمین‌های بایر به میزان 39/32 درصد است. به‌طور کلی سیمای سرزمین در بازه زمانی مورد مطالعه تکه‌تکه‌تر، نامنظم‌تر، ناپیوسته‌تر و از نظر نوع پوشش متنوع‌تر شده است و درصورت ادامه روند کنونی نتایج حاصله از این مطالعه نشان‌دهنده فروافت شدید کارکردها و خدمات اکوسیستم‌ها‌ است. 2 Due to the importance of accessibility to updated and timely information regarding land cover changes, it is necessary for researchers and managers to assess such provincial level changes to help the planning process and prevent the damages caused in various regions. To this end, the Chaharmahal and Bakhtiari Province land cover changes from 2015-1994 were developed in six main classes using the hybrid method. Then land cover changes were determined by applying “after-classification comparison” and “landscape metric”. Therefore, MPS, LPI, NP and PLAND metrics were calculated at the class level, and SHDI, LPI, CONTAG SPILIT INDEX metrics were calculated to quantify the landscape patterns at the landscape level. Finally, for each land use type, the destruction rates and the human destruction index were calculated separately. The results indicated a sharp decline of %36.67 in pastures and 6.42% in the forests areas, as well as an increase 39.32% in the barren lands. In such a manner, the landscape is more fragmented, disordered (or unsystematic) and discontinuous plus it has become more diverse for the studied time period coverage. So, if the current trend continues, the a sharp decrease in the ecosystem services and functions is likely to occur. 17 28 2017/03/292016/12/3 1395/9/13 2018/09/112018/10/23 1397/8/1 راحله دانشمندپارسا R. daneshmandparsa دانشگاه صنعتی اصفهان ایران r.daneshmandparsa@gmail.com روح اله میرزایی R. Mirzaee دانشگاه کاشان ایران ندا بی همتا N. Bihamta دانشگاه صنعتی اصفهان ایران Chahar Mahal and Bakhtiari province landscape patterns remote sensing metrics hybrid چهارمحال‌و‌بختیاری سیمای سرزمین سنجش از دور متریک هیبرید 6-Arekhi, S. and B. Komaki, 2015. Detectionand assessing Desertification using landscape metrics in GIS environment (case study: Ain-e- khosh region, Iran). Environmental Resources Research, 3)2( :121-137.##7- Buyantuyev, A., j. Wu and C. Gries. 2009. Multiscale analysis of the urbanization pattern of the Phoenix metropolitan landscape of USA: Time, space and thematic resolution. Landscape and urban planning 94: 206-217.##8- Chun-Kuo Y., and L. Shyue-Cherng. 2015. Application of landscape metrics and a Markov chain model to assess land cover changes within a forested watershed, Taiwan. HYDROLOGICAL PROCESSES 29, 5031–5043.##9- Deng, j. S., K. Wang, Y.Hong and j.G.Qi. 2009. Spatio- temporal dynamics and evolution of land use change and landscape pattern in response to rapid urbanization. Landscape and urban planning92(3-4):187-198.##10- Herold, M., H, Couclelis. and K. C. Clarke., 2005. The role of spatial metrics in the analysis and modeling of urban land use change. Journal of Computers, Environment and urban Systems 29: 369-399.##11- Lausch, A., F. Herzog. 2002. Applicability of Landscape metricfor the monitoring of land scape change: Issues of scale, Resolusion and Interpretability. Journal of ecological Indicators, 2 (1-2):3-15.##12- McGarigal, K. and B. J. Marks. 1995. Spatial pattern analysis program for quantifying landscape structure. Gen. Tech. Rep. PNW-GTR- 351. US Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Northwest Research Station.##13- opeyemi, Z A. 2006. Change detection in land use and land cover using remote sensing data and GIS, Master thesis , Department of Geography, University of Ibadan.).##14- Schindler, S., K. Poirazidis and T. Wrbka. 2008. Towards a core set of landscape metrics for biodiversity assessments: A case study from Dadia National Park, Greece. Ecological Indicators 8(5): 502-514.##15- Shao, G. and J. Wu. 2008, On the accuracyof landscapepattern analysis using remote sensing data. Landscape Ecology, 23(5), pp. 505-511.##16- Sherestha, M., A. York, C. Boone and S. Zhang. 2012. Land fragmentation due to rapid urbanization in the Phoenix Metropolitan Area:Analyzing the spatiotemporal patterns and drivers. Applied Geography 32:522-531.##17- Tengteng, S., L. Wenpeng, C. Guangsheng, G. Pupu and Z.Ying. 2016. Wetland ecosystem health assessment through integrating remote sensing and inventory data with an assessment model for the Hangzhou Bay, China. Science of The Total Environment 566–567:627-640 ##18- Turner, M. G., R. H. Gardner and R.V. ONeill.1994. Quantitative methods in land scape ecology: The analysis and interpretation of land scape ecology . Springer Verlage pub., USA.##‌19- Uuemaa, E., U. Mander and R. Marja. 2013. Trends in the use of landscape spatial metrics as landscape indicators: A ewview. Ecological Indicators 28(0): 100-106.##20- Veldkamp, A. and E.F. Lambin. 2001. Predicting land use change. Agriculture, Ecosystem, Environmental 85:1-6.##1- بی‌همتای طوسی، ن.، ع. ر. سفیانیان و س. فاخران. ۱۳۹۲. بررسی تغییرات پوشش اراضی در منطقه مرکزی اصفهان با استفاده از متریک‌های سیمای سرزمین. بوم‌شناسی کاربردی (6):2 77-87.##2- دژکام، س ص.، ب. جباریان امیری و‌ ع. ا. ‌درویش صفت.‌۱۳۹۴. پایش تغییرات سیمای سرزمین با استفاده از تحلیل سینوپتیک و تصاویر ماهواره‌ای (مطالعه موردی: شهرستان رشت)، محیط‌زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، (۲):۶۸ 225-238.##3- عسگریان، ع.، ب. جباریان امیری و ج. علیزاده شعبانی،‌ ‌ فقهی.1394. بررسی الگوهای توسعه در شهر ساری با استفاده از رهیافت اکولوژی سیمای سرزمین، محیط‌زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، (1):68 107-95.##۴- فیاض، م.، س. زارع، ه. نعمتی، پ. عشوری و ح. م. شیرمحمدی. ۱۳۹۰. طرح شناخت مناطق اکولوژیک کشور تیپ‌های گیاهی استان چهارمحال و بختیاری.##۵- میرزایی، م.،‌ ‌ع. ر. ریاحی بختیاری، ع. ر. سلمان ماهینی و م. غلامعلی فرد. 1392. بررسی تغییرات پوشش اراضی استان مازندران با استفاده از سنجه های سیمای سرزمین بین سال‌های ۱۳۸۹-۱۳۶۳ اکولوژی کاربردی، (۴):۲ ۳۷- 54. ##

نقش خرس قهوه‌ای (Ursus arctos) در انتشار بذر گیاهان پارک ملی گلستان The Role of Brown Bear (Ursus arctos) in the Plant Seed Dispersal of Golestan National Park 1 1 خرس قهوهای (Ursus arctos)بزرگ‌ترین گوشتخوار ایران است که در بخش‌‌های وسیعی از نواحی کوهستانی البرز و زاگرس یافت می‌شود. اما بیشترین تراکم این گونه در جنگل های شمالی کشور از پارک ملی گلستان تا غرب استان گیلان است. ما در این مطالعه پتانسیل خرس قهوه ای را برای انتقال بذر به شکل اندزوکوری در جنگل گلستان از طریق آزمایش گلخانه ای مورد بررسی قرار دادیم. به‌منظور شناسایی تغییرات زمانی و مکانی جوانه ها، فراوانی، غنا و ترکیب گونه‌ای بذور سبز شده از نمونه‌های سرگین خرس قهوه‌ای، جمع‌آوری شده از تیپ‌های زیستگاهی و فصول مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مجموع 268 بذر متعلق به 33 آرایه از 19 تیره و 25 جنس گیاهی در آزمایش های جوانه زنی نمونه های سرگین ثبت شد. براساس نتایج به دست آمده فراوانی (0/003=P) و ترکیب بذور (0/001=P) انتقال داده شده بین فصول متفاوت بود که منعکس کننده تفاوت های فنولوژیک گیاهان منطقه است. فراوانی و ترکیب بذری سرگین ها بین دو تیپ زیستگاهی تفاوت معنیداری نداشت. همچنین، غنای گونه ای بذور انتقال داده شده بین فصول و زیستگاه های مختلف تفاوت معنی داری را نشان نداد. بیشترین غنای گونه ای مربوط به فرم رویشی علفی بود (24 آرایه) در حالی که گیاهان درختچه ای فراوان‌ترین گونه های سبز شده از نمونه های سرگین را شامل می شدند (76 درصد کل بذور جوانه زده). میوه های گوشتی درختچه‌ها به‌عنوان یک منبع انرژی مهم در دوره پرخوری پیش از خواب زمستانی خرس ها مطرح هستند. بذور مربوط به میوه های خشک در تراکم های پایین و مخصوصاً در نمونه های سرگین مربوط به فصل بهار و اوایل تابستان مشاهده شد. این نتایج با رفتار تغذیه فرصت طلبانه خرس قهوه‌ای سازگار است. با توجه به اینکه گونه های زوج سم در پارک ملی گلستان اغلب گونه های یک‌ساله را انتقال می دهند نقش خرس قهوه‌ای در انتقال گونه های درختچه ای و درختی در جنگل گلستان می تواند مورد توجه قرار گیرد. 2 The brown bear (Ursus arctos) is the largest carnivore species in Iran which can be found in large parts of the Alborz and the Zagros mountain ranges but reaches remarkable densities in northern forest, ranging from Golestan National Park to western Gilan. We investigated the potential of brown bear for endozoochory in Golestan National Park through greenhouse experiment. In order to detect temporal and spatial variability of emerged seedlings, abundance, species richness and composition of germinated seeds from faecal samples collected in different habitats and across seasons were analyzed. A total of 268 seedlings belonging to 33 plant taxa, 25 genera and 19 families germinated from 64 brown bear faecal samples. Based on the obtained results we show seasonal variability in the numbers (p=0.003) and composition (p=0.001) of the dispersed seeds, which can be attributed to plant species phenology. There were no significant differences for seed abundance and composition between the two types of habitats. Similarly, seed species richness did not significantly differ among seasons and habitats. Herbaceous growth form (24 taxa) represented the highest species richness in the germinated plants, while shrub plants were the most abundant germinated species (76% of the total germinated seeds). Fleshy fruits are the principal source of energy during the hyperphagia phase prior to hibernation. In contrast, seeds from dry fruits were observed in lower densities in the faeces, especially during spring and early summer. This result is in line with opportunistic feeding behavior of the brown bear. Considering that co-occurring ungulates in Golestan National Park rather disperse annual species, we highlight the role of brown bear in specifically dispersing shrub and tree species. 29 42 2017/03/292016/12/32017/10/9 1396/7/17 2018/09/112018/10/232018/10/23 1397/8/1 سرور کریمی S. karimi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران محمود رضا همامی M.R. Hemami دانشگاه صنعتی اصفهان ایران mrhemami@cc.iut.ac.ir مصطفی ترکش اصفهانی M. Tarkesh Esfahani دانشگاه صنعتی اصفهان ایران کریستف بالتزینگر Ch. Baltzinger 1- موسسه ملی تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فرانسه 2- دانشگاه کوازولو-ناتال، اسکاتسویل، آفریقای جنوبی فرانسه-آفریقای جنوبی Endozoochory Mammalian omnivores Growth form Seed abundance and species richness temporal and spatial variability اندزوکوری پستاندار همه چیزخوار فرم رویشی فراوانی و غنای گونه ای بذور تغییرات زمانی و مکانی 5. Akhani, H. 1998. Plant biodiversity of Golestan National Park, Iran, Stapfia.##6. Auffret, A. G. and J. Plue. 2014. Scale-dependent diversity effects of seed dispersal by a wild herbivore in fragmented grasslands. Oecologia 175 (1): 305-313.##7. Bacles, C. F., A. J. Lowe and R. A. Ennos. 2006. Effective seed dispersal across a fragmented landscape. Science 311 (5761): 628-628.##8. Blanchard, B. M. 1987. Size and growth patterns of the Yellowstone grizzly bear. Bears: Their Biology and Management: 99-107.##9. Boedeltje, G., E. Jongejans, T. Spanings and W. C. Verberk. 2016. Effect of gut passage in fish on the germination speed of aquatic and riparian plants. Aquatic Botany 132: 12-16.##10. Boulanger, V., C. Baltzinger, S. Saïd, P. Ballon, F. Ningre, J.-F. Picard and J.-L. Dupouey. 2011. Deer-mediated expansion of a rare plant species. Plant ecology 212 (2): 307-314.##11. Cicnjak, L., D. Huber, H. U. Roth, R. L. Ruff and Z. Vinovrski. 1987. Food habits of brown bears in Plitvice lakes national park, Yugoslavia. Bears: Their Biology and Management 7: 221-226.##12. Ciucci, P., E. Tosoni, G. Di Domenico, F. Quattrociocchi and L. Boitani. 2014. Seasonal and annual variation in the food habits of Apennine brown bears, central Italy. Journal of Mammalogy 95 (3): 572-586.##13. Cosyns, E. and M. Hoffmann. 2005. Horse dung germinable seed content in relation to plant species abundance, diet composition and seed characteristics. Basic and Applied Ecology 6 (1): 11-24.##14. Couvreur, M., B. Vandenberghe, K. Verheyen and M. Hermy. 2004. An experimental assessment of seed adhesivity on animal furs. Seed Science Research 14 (2): 147-159.##15. Croteau, E. 2010. Causes and consequences of dispersal in plants and animals. Nature Education Knowledge 1 (11): 12.##16. Dahle, B. and J. E. Swenson. 2003. Home ranges in adult Scandinavian brown bears (Ursus arctos): effect of mass, sex, reproductive category, population density and habitat type. Journal of Zoology 260 (4): 329-335.##17. De Iongh, H., C. de Jong, J. Van Goethem, E. Klop, A. Brunsting, P. Loth and H. Prins. 2011. Resource partitioning among African savanna herbivores in North Cameroon: the importance of diet composition, food quality and body mass. Journal of Tropical Ecology 27 (5): 503-513.##18. Dovrat, G., A. Perevolotsky and G. Ne'eman. 2012. Wild boars as seed dispersal agents of exotic plants from agricultural lands to conservation areas. Journal of arid environments 78: 49-54.##19. Elfström, M., M. L. Davey, A. Zedrosser, M. Müller, M. De Barba, O.-G. Støen, C. Miquel, P. Taberlet, K. Hackländer and J. E. Swenson. 2014. Do Scandinavian brown bears approach settlements to obtain high-quality food? Biological Conservation 178: 128-135.##20. Enders, M. S. and S. B. Vander Wall. 2012. Black bears Ursus americanus are effective seed dispersers, with a little help from their friends. Oikos 121 (4): 589-596.##21. Fortin, J. K., K. D. Rode, G. V. Hilderbrand, J. Wilder, S. Farley, C. Jorgensen and B. G. Marcot. 2016. Impacts of human recreation on brown bears (Ursus arctos): a review and new management tool. PloS one 11 (1): e0141983.##22. Hamilton, A. and F. Bunnell. 1987. Foraging strategies of coastal grizzly bears in the Kimsquit River Valley, British Columbia. Bears: Their Biology and Management: 187-197.##23. Hargreaves, A. L. and C. G. Eckert. 2014. Evolution of dispersal and mating systems along geographic gradients: implications for shifting ranges. Functional Ecology 28 (1): 5-21.##24. Howe, H. F. and J. Smallwood. 1982. Ecology of seed dispersal. Annual review of ecology and systematics 13 (1): 201-228.##25. Jaroszewicz, B. 2013. Endozoochory by European bison influences the build-up of the soil seed bank in subcontinental coniferous forest. European Journal of Forest Research 132 (3): 445-452.##26. Jaroszewicz, B., E. Pirożnikow and I. Sondej. 2013. Endozoochory by the guild of ungulates in Europe’s primeval forest. Forest ecology and management 305: 21-28.##27. Koike, S., H. Morimoto, C. Kozakai, I. Arimoto, K. Yamazaki, M. Iwaoka, M. Soga and M. Koganezawa. 2012. Seed removal and survival in Asiatic black bear Ursus thibetanus faeces: effect of rodents as secondary seed dispersers. Wildlife biology 18 (1): 24-34.##28. Lagalisse, Y. 2002. Etude coproscopique du régime alimentaire d'une population d'ours bruns (Ursus arctos) réintroduite dans les Pyrénées (1996-1999).##29. Lalleroni, A., P.-Y. Quenette, T. Daufresne, M. Pellerin and C. Baltzinger. 2017. Exploring the potential of brown bear (Ursus arctos arctos) as a long-distance seed disperser: a pilot study in South-Western Europe. Mammalia 81 (1): 1-9.##30. Mancilla‐Leytón, J., R. Fernández‐Alés and A. M. Vicente. 2011. Plant–ungulate interaction: goat gut passage effect on survival and germination of Mediterranean shrub seeds. Journal of Vegetation Science 22 (6): 1031-1037.##31. Milotić, T. and M. Hoffmann. 2016. How does gut passage impact endozoochorous seed dispersal success? Evidence from a gut environment simulation experiment. Basic and Applied Ecology 17 (2): 165-176.##32. Mouissie, A., P. Vos, H. Verhagen and J. Bakker. 2005. Endozoochory by free-ranging, large herbivores: ecological correlates and perspectives for restoration. Basic and Applied Ecology 6 (6): 547-558.##33. Myers, J. A., M. Vellend, S. Gardescu and P. Marks. 2004. Seed dispersal by white-tailed deer: implications for long-distance dispersal, invasion, and migration of plants in eastern North America. Oecologia 139 (1): 35-44.##34. Naves, J., A. Fernández-Gil, C. Rodríguez and M. Delibes. 2006. Brown bear food habits at the border of its range: a long-term study. Journal of Mammalogy 87 (5): 899-908.##35. Oksanen, J., F. G. Blanchet, R. Kindt, P. Legendre, P. R. Minchin, R. O’hara, G. L. Simpson, P. Solymos, M. H. H. Stevens and H. Wagner. 2013. Package ‘vegan’. Community ecology package, version 2.##36. Panter, C. J. and P. M. Dolman. 2012. Mammalian herbivores as potential seed dispersal vectors in ancient woodland fragments. Wildlife biology 18 (3): 292-303.##37. Pellerin, M., M. Picard, S. Saïd, E. Baubet and C. Baltzinger. 2016. Complementary endozoochorous long-distance seed dispersal by three native herbivorous ungulates in Europe. Basic and Applied Ecology 17 (4): 321-332.##38. Picard, M., R. Chevalier, R. Barrier, Y. Boscardin and C. Baltzinger. 2016. Functional traits of seeds dispersed through endozoochory by native forest ungulates. Journal of Vegetation Science 27 (5): 987-998.##39. Ramos, M. E., A. B. Robles and J. Castro. 2006. Efficiency of endozoochorous seed dispersal in six dry-fruited species (Cistaceae): from seed ingestion to early seedling establishment. Plant ecology 185 (1): 97-106.##40. Rogers, L. L. 1987. Effects of food supply and kinship on social behavior, movements, and population growth of black bears in northeastern Minnesota. Wildlife Monographs: 3-72.##41. Sansevero, J. B. B., P. V. Prieto, L. F. D. de Moraes and P. J. P. Rodrigues. 2011. Natural regeneration in plantations of native trees in lowland Brazilian Atlantic Forest: community structure, diversity, and dispersal syndromes. Restoration Ecology 19 (3): 379-389.##42. Schupp, E. W., P. Jordano and J. M. Gómez. 2010. Seed dispersal effectiveness revisited: a conceptual review. New Phytologist 188 (2): 333-353.##43. Shikang, S., W. Fuqin and W. Yuehua. 2015. Does the passage of seeds through frugivore gut affect their storage: A case study on the endangered plant Euryodendron excelsum. Scientific reports 5.##44. Štofík, J., J. Merganič, K. Merganičová and M. Saniga. 2013. Seasonal changes in food composition of the brown bear (Ursus arctos) from the edge of its occurrence–Eastern Carpathians (Slovakia). Folia Zoologica 62: 222-231.##45. Traveset, A., T. Bermejo and M. Willson. 2001. Effect of manure composition on seedling emergence and growth of two common shrub species of Southeast Alaska. Plant ecology 155 (1): 29-34.##46. Vellend, M., J. A. Myers, S. Gardescu and P. Marks. 2003. Dispersal of Trillium seeds by deer: implications for long‐distance migration of forest herbs. Ecology 84 (4): 1067-1072.##47. Willson, M. F. and S. M. Gende. 2004. Seed dispersal by brown bears, Ursus arctos, in southeastern Alaska. The Canadian Field-Naturalist 118 (4): 499-503.##1. اقبالی، ا.، م. ایروانی، م. بصیری، م. ترکش اصفهانی و ع. مهاجری. 1392. انتقال بذر توسط علفخواران اهلی در اکوسیستم‌های مرتعی منطقه زاگرس مرکزی. اکولوژی کاربردی 2(3): 63-49.##2. حیدری، م. 1393. انتقال بذر توسط علفخواران اهلی و وحشی در منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی تنگ صیاد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه صنعتی اصفهان.##3. کاوندی، ح. ر. 1391. انتقال بذر توسط علفخواران با جثه متفاوت و ارتباط آن با پوشش گیاهی در پارک ملی کلاه قاضی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه صنعتی اصفهان. ##4. نظامی بلوچی، ب. 1393. بررسی عادات غذایی فصلی خرس قهوه‌ای سوری در منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی. تاکسونومی و بیوسیستماتیک 6(19): 36-27.## ##

کاربرد سطوح تناسب و مقاومت زیستگاهی در ارزیابی تغییرات زیستگاهی Application of Habitat Suitability and Resistance Surfaces in the Assessment of Habitat Change 1 1 زیستگاه‌ها در سراسر جهان به‌شدت تخریب شده‌اند. یکی از مؤثرترین رویکرد‌ها برای احیای این مناطق، بازگردانی شرایطی است که از دست داده‌اند. بررسی‌ها بیانگر احتمال زیاد وقوع انقراض محلی مرال (Cervus elaphus maral)، در زیستگاه‌های فعلی استان گیلان به‌علت تخریب شدید زیستگاهی است. هدف این تحقیق معرفی کاربرد دیگری از سطوح تناسب، مقاومت زیستگاهی، مسیر‌ها و کریدور‌های ارتباطی در پایش و تحلیل تغییرات زیستگاه‌ها به‌عنوان نقطه شروع بازسازی آنهاست. در این تحقیق قابلیت استفاده از لایه‌های تناسب، مقاومت و مسیر‌های ارتباطی، در مدیریت زیستگاه‌ها توسعه داده شده است.به این ‌منظور سطح تناسب زیستگاهی در محیط نرم‌افزار 10ArcGis و با استفاده از جعبه ابزار Corridor Designer به روش وزن‌دهی به فاکتورهای زیستگاهی با استفاده از نظر خبرگان تهیه شد. براساس نتایج تحقیق، کاهش 35 درصدی سطح زیستگاه‌های مطلوب، افزایش 34 درصدی تعداد لکه‌ها، افزایش ‌89 درصدی تراکم لبه و کاهش 53 درصدی متوسط اندازه لکه‌ها بیانگرآن است که وقوع هم‌زمان تباهی و از هم‌گسیختگی زیستگاهی به‌شدت انسجام زیستگاهی مرال را تخریب کرده است. افزایش نسبت فاصله هزینه- وزن به فاصله اقلیدوسی مسیرهای ارتباطی و تغییرات پوشش زمینی مسیرها و کریدورها، بیانگر افزایش مقاومت زیستگاهی و کاهش ارتباط عملکردی و کاهش نفوذپذیری سیمای سرزمین است. نتایج تحقیق تصویر روشنی از میزان تغییرات در سطوح تناسب و مقاومت زیستگاهی و مسیر‌های ارتباطی مرال ارائه داده است که می‌تواند نقش مؤثری در فرایند بازسازی محدوده مورد بررسی داشته باشد. 2 Habitats have dramatically destructed worldwide.However a growing trend is emerging for restoring habitatats. One of the most effective approach to revitalize them is to restore the conditions that have lost. Studies indicate high probability of local extinction of Maral (Cervus elaphus maral) in the current habitats of Gilan due to severe habitat destruction. The current study aimed to introduce application of habitat suitability and resistances surfaces, connectivity paths and corridors for analyzing and monitoring changes in habitats as the starting point of their reconstruction. Based on the results, 35% reduction of suitable habitats, 34% increase in the number of patches, 89% in edge density, and 53% reduction in the average size of patches indicate that occurrence of habitat loss and fragmentation, severely disrupted the integrity of Maral habitats. Increasing cost-weight distance to the Euclidean distance and land cover change of paths and corridors indicate increasing of habitat resistance and reduction of landscape permeability. Results have given a clear picture of the changes in habitat suitability and connectivity of Maral that can play an effective role in restoration process. 43 54 2017/03/292016/12/32017/10/92016/05/13 1395/2/24 2018/09/112018/10/232018/10/232018/11/4 1397/8/13 محمد پناهنده M. Panahandeh پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی ایران m1344_panahandeh@yahoo.com احمد رضا یاوری A.R. Yavari دانشگاه تهران-دانشکده محیط زیست ایران اسماعیل صالحی E. Salehi دانشگاه تهران-دانشکده محیط زیست ایران Functional Connectivity Corridor Monitoring Restoring Habitat Maral Lisar Protected Area ارتباط عملکردی کریدور پایش بازسازی زیستگاه مرال منطقه حفاظت شده لیسار 2. Andre´n, H.1994. Effects of habitat fragmentation on birds in landscapes with different proportions of suitable habitat: A review. Journal of Oikos 71:355–366.##3. Auffret, A.G, J. Plue and S. A. O. Cousins .2015. The spatial and temporal components of functional connectivity in fragmented landscapes. Journal of AMBIO 44:51-59.##4. Beier, P., D.R. Majka and S.L. Newell. 2009. Uncertainty analysis of least-cost modeling for designing wildlife linkages.Journal of Ecological Applications 19: 2067– 2077.##5. Beier,P., D.R. Majka and W.D.Spencer. 2008. Forks in the road: choices in procedures for designing wild land linkages. Journal of Conservation Biology 22:836–851.##6. Bruijnzeel, L.A.2004. Hydrological functions of tropical forests: Not seeing the soil for the trees? Journal of Agriculture. Ecosystems & Environment 104: 185–228.##7. Cowley, D. J., O. Johnson and M. J. Pocock. O.2015. Using electric network theory to model the spread of oak processionary moth, Thaumetopoea processionea, in urban woodland patches, Journal of Landscape Ecology 30:905–918.##8. Ellis, E.C., K. Klein Goldewijk , S. Siebert, D. Lightman and Raman N .Ramankutty. 2010. Anthropogenic transformation of the biomes, 1700 to 2000. Journal of Global Ecology Biogeography 19:589–606.##9. Ewers, R.M and R.K. Didham. 2005. Confounding factors in the detection of species responses to habitat fragmentation. Journal of Biological Reviews 81:117–142.##10. Fahrig, L.2003. Effects of habitat fragmentation on biodiversity. Journal of Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 34:487–515.##11. Fischer, J., D.B .Lindenmayer. 2007. Landscape modification and habitat fragmentation: a synthesis. Journal of Global Ecology Biogeography 16:265–280.##12. Hanski, I. 2011. Habitat loss, the dynamics of biodiversity, and a perspective on conservation. Journal AMBIO 40:248–255.##13. Kiabi, B.H., R.A .Ghaemi, M.Jahanshahi, A Sassani. 2004. Population status, biology and ecology of the Maral, Cervus elaphus maral, in Golestan National Park, Iran. Journal of Zoology in the Middle East 33:125-138.##14. Krosby, M., J. Tewksbury, N.M.Haddad, and J .Hoekstra. 2010. Ecological connectivity for a changing climate. Journal of Conservation Biology 24:1686–1689.##15. Kruchek, B.L .2004. Use of tidal marsh and upland habitats by the marsh rice rat (Oryzomys palustris). Journal of Mammalia 85:569–575.##16. LaPoint, S., P. Gallerym, M. Wikelski and R. Kays.2013. Animal behavior, cost-based corridor models, and real corridors. Journal of Landscape Ecology 28:1615–1630.##17. Laurance, W.F. and D.C. Useche. 2009. Environmental synergisms and extinctions of tropical species. Journal of Conservation Biology 23: 1427–1437.##18. Lienert, J. 2004. Habitat fragmentation effects on fitness of plant populations-A review. Journal for Nature Conservation 12:53–72.##19. Majka, D., J. Jenness and P .Beier. 2007. Corridor Designer: ArcGIS tools for designing andevaluating corridors. Available athttp://corridordesign.org.##20. Ozinga, W.A., R.M.C. Ro¨mermann, A.Bekker and Prinzing, W.L.M. 2009. Dispersal failure contributes to plant losses in NW Europe. Tamis, J.H.J. Schamine´e, S.M. Hennekens, K. Thompson, et al. Journal of Ecology Letters 12: 66–74.##21. Pflu¨ger, F.J and N .Balkenhol .2014. A plea for simultaneously considering matrix quality and local environmental conditions when analyzing landscape impacts on effective dispersal. Journal of Molecular Ecology 23:2146–2156.##22. Potts, S.G., J.C. Biesmeijer and C .Kremen.2010. Global pollinator declines: Trends, impacts and drivers. Journal of Trends in Ecology and Evolution 25: 345–353.##23. Rempel, R.S., D. Kaukinen and A.P. Carr. 2012. Patch Analyst and Patch Grid. Ontario Ministry of Natural Resources. Center for Northern Forest Ecosystem Research, Thunder Bay, Ontario.##24. Ricketts, T., J.H.Regetz and I .Steffan-Dewenter. 2008. Landscape effects on crop pollination services: Are there general patterns? Journal of Ecology Letters 11: 499–515.##25. Rudnick, D.A., S.J.Ryan, P.Beier, S.A. Cushman, F.Dieffenbach, C.W.Epps, L.R .Gerber, J.Hartter, J.S .Jenness, J.Kintsch, A.M .Merenlender, R.M.Perkl, D.V. Preziosi and S.C .Trombulak. 2012. The role of landscape connectivity in planning and implementing conservation and restoration priorities. Journal of Issues Ecology 16:1–23.##26. Sala, O.E., F.S. Chapin J.J.Armesto, J.Bloomfield, R. Dirzo, E .Huber-Sanwald, L.F .Huenneke and R.B. Jakson. 2000. Global biodiversity scenarios for the year 2100. Journal of Science 287: 1770–1774.##27. Sawyer, S. C., C .W Epps, and J. S Brashares. 2011. Placing linkages among fragmented habitats: do least-cost models reflect how animals use landscapes? Journal of Applied Ecology 48: 668–678.##28. Smith, A.T and J.M .Vrieze. 1979.Population structure of Everglades rodents: responses to a patchy environment. Journal of Mammalia 60:778–794.##29. Taylor, P.D., L. Fahrig and G .Merriam .1993. Connectivity is a vital element of landscape structure. Journal of Oikos 68:571–573.##30. Townsend, P. A., T. R.Lookingbill, C. C .Kingdon, and R .H. Gardner.2009. Spatial pattern analysis for monitoring protected areas. Journal of Remote Sensing of Environment 113: 1410–1420.##31. Trainor, A.M., J.R.Walters, W.F. Morris, J .Sexton, and A .Moody .2013. Empirical estimation of dispersal resistance surfaces: a case study with red-cockaded woodpeckers. Landscape Ecology 28:755–767.##32. Zeller, K.A., K.McGarigal, A.R Whiteley.2012. Estimating landscape resistance to movement: a review. Landscape Ecology 27:777–797.##33. Zio´ łkowska, E., K. Ostapowicz, V C. Radeloff and T. Kuemmerle.2014. Effects of different matrix representations and connectivity measures on habitat network assessments, Journal of Landscape Ecology 29:1551–1570.##34. Zio´ łkowska E., K. Ostapowicz , V.C. Radeloff, T.Kuemmerle, A.Sergiel , T. Zwijacz-Kozica, F. Zie˛ba, M .S ´ mietana and N .Selva. 2016.Assessing differences in connectivity based on habitat versus movement models for brown bearsin the Carpathians,Journal of Landscape Ecology.Published online. DOI 10.1007/s10980-016-0368-8.##1. اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان. طرح جامع لیسار.1382. بخش ویژگی های اکولوژیک ##

تنوع گونه‌ای مکان‌های اکولوژیکی مراتع کوهستانی چِر ارومیه با تأکید بر شاخص‌های عددی و پارامتری Species Diversity of Ecological Sites of Mountain Rangelands of Cher in Urmia with Emphasis on Numerical and Parametric Indices 1 1 شاخص‌های عددی تنوع، به‌تنهایی توصیف کاملی از چگونگی توزیع فراوانی و غنای گونه‌ها را ارائه نمی‌دهند؛ لذا شاخص‌های پارامتری نیز باید در مطالعه جوامع گیاهی، مورد توجه قرار گیرند. در این رابطه، شاخص‌های غنا، یکنواختی و تنوع گونه‌‏ای مربوط به مکان‌های اکولوژیکی مراتع کوهستانی چر شهرستان ارومیه محاسبه شد. سپس منحنی‌های درجه‌بندی تنوع و فراوانی- رتبه گونه‌ای مرتبط با مکان‌ها، ترسیم و مدل‏‌های توزیع فراوانی برای آنها با آزمون نکویی برازش، آزمون و بهترین مدل انتخاب شد. اختلاف معنی‌‏دار از نظر شاخص‌های عددی بین مکان‌ها وجود نداشت ولی هر کدام از شاخص‌ها، یکی از مکان‌ها را متنوع‌تر نشان داد و تشخیص مکان اکولوژیکی با تنوع بالا را با سختی مواجه می‌سازد. مشکل تفسیر، درخصوص نتایج منحنی‌های رسم شده درجه‌بندی تنوع و فراوانی- رتبه گونه‌ای نیز مشهود بود و آنها نیز قادر به شناسایی توزیع گونه‌ها و غنای آن نبودند. بنابراین، بررسی تنوع با استفاده از مدل‌های توزیع فراوانی و تطبیق انتشار گونه‌ای موجود با انتشار گونه‌های مورد انتظار، انجام شد. نتایج نشان داد؛ مدل لوگ نرمال که نشان‌دهنده جوامع با ثبات است، برای مکان‌های اکولوژیکی دورتر از کانون آشفتگی (محل اطراق شبانه دام)، قابل برازش است. بر اساس نتایج، توجه به شدت چرای دام (شدت متوسط) در مراتع، سبب حفظ تنوع زیستی می‌شود. 2 Numerical indices of diversity, in their entirety, do not provide a complete description of distribution and richness of species. Therefore, parametric indices should be also considered in studying of plant communities. In this regard, the indices of species richness, evenness and diversity related to the ecological sites of Cher mountainous rangelands of Urmia were calculated. The diversity profiles and rank-abundance species curves related to each of the sites were plotted and finally species diversity distribution models were fitted to each of data set using the Goodness-of-fit test and then best model was selected. There was no significant difference in terms of numerical indices among sites, but each of the indicators showed one of the sites be more diverse and made it difficult to distinguish the ecological site with high diversity. The difficulty of interpreting results considering the curves of diversity profile and rank abundance-species was also observable and the pattern of species distribution could not be understood. Therefore, surveying diversity using speciesabundance distribution models and fitting the data with current species distribution models was carried out. The results indicated that Log-normal model can be fitted to all the types with moderate grazing intensity (sites far from resting points). based on the results considering to the proper grazing intensity could conserve the plant diversity. 55 65 2017/03/292016/12/32017/10/92016/05/132018/03/11 1396/12/20 2018/09/112018/10/232018/10/232018/11/42018/11/4 1397/8/13 جواد معتمدی J. Motamedi بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. ایران motamedi.torkan@gmail.com اسماعیل شیدای کرکج E. Sheidai Karkaj گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه. ایران Species diversity livestock grazing abundance distribution models rangelands of Cher تنوع گونه‌ای چرای دام مدل‌های توزیع فراوانی مراتع چر 12) Bell, G., M.J. Lechowicz and M.J. Waterway. (2000). Environmental heterogeneity and species diversity of forest sedges. Journal of Ecology. 88: 67-87.##13) Hayek, L.A.C., Buzas, M.A. and Osterman, L.E. (2007). Community Structure of Foraminiferal Communities within Temporal Biozones from the Western Arctic Ocean. Journal of Foraminifera Research. 37 (1): 33-40.##14) He, M.Z., Zheng, J.G., Liaud, X.R. and Qian., Y.L. (2007). Environmental factors affecting vegetation composition in the Alxa Plateua, China. Journal of Arid Environment. 69:473-489.##15) Hendricks, H.H., Bond, W.J., Midgley, J.J. and Novellie, P.A. (2005). Plant species richness and composition a long livestock grazing intensity gradients in a Namaqualand (south Africa) protected area. Journal of Plant Ecology. 176: 19-33.##16) Hickman, K.R., Hartnett, D.C., Cochran, R.C. and Owensby, C.E. (2004). Grazing management effects on plant species diversity in tall grass prairie. Journal of Range Management. 57: 58-65.##17) Magurran, A.E. (2004). Measuring biological diversity. Blackwell Scientific, Oxford. 322pp.##18) Motamedi, J. and M. Souri. 2016. Efficiency of numerical and parametrical indices to determine biodiversity in mountain rangelands. Acta Ecological Sinica, 36: 108-112.##19) Sheidai Karkaj, E., Motamedi, J., Akbarlou, M. and Alijanpour, A. (2012). Floristic Structure and Vegetation Composition of Boralan Mountainous Rangelands in North-Western Azerbaijan, Iran. Journal of Rangeland Science. 2(4) : 697-706. (In Persian).##20) Takyu, M., Aibas, S.I. and Kanehiro, K. (2002). Effects of topography on tropical lower montane forest under different geological conditions on Mount Kinabalu, Borneo. Plant Ecology. 159: 35-49. ##21) Tothmeresz, B. (1995). Comparison of different methods for diversity ordering. Journal of Vegetation Science. 6: 283-290. ##22) Wilson, S.D. and Tilman, D. (2002). Quadratic variation in old-field species richness along gradients of disturbance and nitrogen. Ecology. 83: 492-500.##1) اجتهادی، ح.، ع. سپهری و ح.ر. عکافی. 1388. روش‌های اندازه‌گیری تنوع زیستی. انتشارات دانشگاه فردوسی. مشهد. 228 صفحه. ##2) ارزانی، ح. و م. عابدی. 1394. ارزیابی مرتع (اندازه‌گیری پوشش گیاهی). انتشارات دانشگاه تهران، 305 صفحه. ##3) بی‌همتا، م. و م.ع. زارع چاهوکی. 1388. اصول آمار در علوم منابع طبیعی. انتشارات دانشگاه تهران، 300 صفحه. ##4) شکری، م.، ع. طویلی و ج. مولایی. 1384. اثر شدت چرا در غنای گونه‌های گیاهی در مراتع البرز. مجله مرتع 1(3): 269-278.##5) شیدای کرکج، ا.، ج. معتمدی و ک. کریمی زاده. 1391. ارزیابی توان کاربری مرتع به روش سیستمی در حوزه آبخیز خانقاه سرخ ارومیه. فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران 19 (1): 23-44. ##6) فعال فیض‌آبادی، م.، پ. طهماسبی، ر. امیدی‌پور و ا. ظفریان. 1396. تغییر در توزیع فراوانی آشیان اکولوژیک گونه‌های گیاهی در طی مراحل مختلف توالی. بوم شناسی کاربردی 6 (3): 57-69. ##7) قهساره‌اردستانی، ا.، م. بصیری، م. ترکش و م. برهانی. 1389. شاخص‌های مناسب برای بررسی تنوع گونه‌ای در چهار مکان مرتعی استان اصفهان. مجله علمی پژوهشی مرتع 4(1): 387-397.##8) مصداقی، م. 1384. بوم‌شناسی گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد 187 صفحه. ##9) معتمدی، ج.، ز. عبدلعلیزداه، ا. شیدای‌کرکج. 1395. روش‌های میدانی و آزمایشگاهی در پژوهش گراسلندها و تولیدات دامی. انتشارات دانشگاه ارومیه، 350 صفحه. ##10) معتمدی، ج. و ا. شیدای کرکج. 1393. مدل مناسب توزیع فراوانی تنوع گونه‌ای در سه شدت چرایی متفاوت در مراتع دیزج بطچی آذربایجان غربی. نشریه مرتع و آبخیزداری. مجله منابع طبیعی ایران 67 (1): 103-115.##11) میرداوودی، ح.ر. و ح.ا. زاهدی‌پور.1384. تعیین مدل مناسب تنوع گونه‌ای برای جوامع گیاهی کویر میقان اراک و تاثیر برخی از عوامل اکولوژیک بر آن. مجله پژوهش و سازندگی 68: 56-65.## ##