1396 6 4 22 108

بررسی برخی عوامل مؤثر بر پراکنش گونه شن(Lonicera nummulariifolia Jaub. & Spach) در جنگل‌های زاگرس Environmental Factors Affecting the Distribution of Lonicera nummulariifolia Jaub. & Spach in Zagros Forest 1 1 به‌منظور تعیین عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش گونه شن در منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ در استان ایلام، 125 قطعه نمونه پیاده شد و علاوه بر پوشش گیاهی، نمونه‌های خاک از عمق 30-0 سانتی‌متری تهیه و خصوصیات آنها (بافت خاک، اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد رطوبت اشباع، آهک، کربن آلی، فسفر، ازت کل، پتاسیم و وزن مخصوص ظاهری) اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که 166 گونه گیاهی متعلق به 121 جنس و 44 خانواده در این منطقه حضور داشته که خانواده‌های Asteraceae  (21 گونه(، Labiateae (20 گونه)، Poaceae (15 گونه) و Papilionaceae (13 گونه) بیشترین تعداد گونه را به‌خود اختصاص دادند. نتایج آنالیزهای چند متغیره نشان داد که گونه شن با درصد مواد آلی، ازت کل، ارتفاع از سطح دریا و جنس سازند آسماری دارای رابطه مستقیم و با درصد آهک خاک، هدایت الکتریکی، درصد رس و سیلت رابطه معکوس دارد. علاوه بر این گونه‌های بادام (Amygdalus elaeagnifolia)، شیرخشت(Cotoneaster luristanica)، دافنه (Daphne mucronata)، سیاه تنگرس (Rhamnus Pallasii) و آلبالودانه ریز (Cerasus microcarpa) بیشترین تشابه اکولوژیکی و همراهی را با گونه شن دارند. نتایج این تحقیق می‌تواند راهکاری مناسب جهت گسترش گونه شن در مناطق دارای شرایط اکولوژیکی مشابه باشد.   2 The effects of some environmental factors on distribution of Lonicera nummulariifolia were studied in Manesht-Ghalarang protected area in Ilam Province. Vegetation, physiographic characteristics and soil (texture, Ph, EC, SP, Cao, OC, P, N, K and bulk density, depth of 0-30 cm) was investigated in 125 plots. Totally, 166 plant species belong to 121 genus and 44 families were identified in this study area. The families of Asteraceae (21 species), Labiateae (20), Poaceae (15 species), Papilionaceae (13 species) had the highest number of plant species. Multi-variant analysis showed that Lonicera nummulariifolia had positive relationship with organic matter, nitrogen, altitude and formation of Asmary and negative relationship with lime, EC, clay and silt. Also, Amygdalus elaeagnifolia, Cotoneaster luristanica, Daphne mucronata, Rhamnus Pallasii, and Cerasus microcarpa has the most ecological similarity with L. nummulariifolia. The results can be a useful for the development of L. nummulariifolia in areas with similar ecological conditions.   1 15 2016/06/8 1395/3/19 2018/01/20 1396/10/30 جواد میرزایی Javad mirzaei دانشگاه ایلام ایران j.mirzaei@mail.ilam.ac.ir مصطفی نادری mostafa naderi دانشگاه ایلام ایران mostafanadery@ymail.com اصغر مصلح آرانی Asghar Mosleh Arani دانشگاه یزد ایران amosleh@yazd.ac.ir مهدی حیدری mehdi Heidari دانشگاه ایلام ایران m_heydari23@yahoo.com علی اکبر جعفرزاده aliakbar jaafarzadeh دانشگاه ایلام ایران jaafarzadeh@yahoo.com Lonicera nummulariifolia Canonical Correspondence Analysis Environmental Factors Zagros شن آنالیز تطبیقی متعارف عوامل محیطی زاگرس 29- Abella, S.R. and W.W. Convington. 2006. Vegetation environment relationships and ecological species groups of an Arizona Pinus ponderosa landscape. Plant Ecology 185: 2. 225-268.##30- Abd El-Ghani, M.M. and W.M. Amer. 2003. Soil-vegetation relationships in a coastal desert plain of southern Sinai, Egypt. Journal of Arid environments 55 (4): 607-628.##31- Farrukh, H. M. A.G. Shaheen and M.J. Durrani. 1994. Phytosociology of the vanshing tropical deciduous forest in district Swabi. Jornal of Botany 26: 149-160.##32- Goodall, D. W. and R.A. Perry. 1997. The pattern of soil variables related to Artemisia tridentate in a Burned Shrup stepe site. Soil Science Society of American Journal 61: 287-296. ##33- Jafari, M., M.A. Zare Chahouki, H. Azarnivand, N. Baghestani Meibodi and Gh. Zahedi Amiri. 2002. Relationships Between Poshtkouh Rangeland Vegetative of Yazd Province and Soil Physical and Chemical Charateristics using Multivariate Analysis Methods. Iranian Journal of Natural Resources 55 (3): 419-434.##34- Janisova, M. 2005. Vegetation-environment relationships in dry calcareous grassland. Ekologia 24 (1): 25-44.##35- Mahdavi, A., M. Heydari, J. Eshaghi Rad. 2010. Investigation on biodiversity and richness of plant species in relation to physiography and physico-chemical properties of soil in Kabirkoh protected area. Iranian Journal of Forest and Poplar Research 18: 3. 426-436. (In Persian)##36- Mc Cune, B. and M.J. Mefford. 1997. PC-ORD. Multivariate Analysis of Ecological Data Version 3.0. MjM Software Design. Gleneden Beach, OR.##37- Mueller-Dombois, D. and H. Ellenberg. 1974. Aims and methods of vegetation ecology. John Wiley & Sons Inc., New York.##38- Naqinezhad, A., B. Hamzeh'ee and F. Attar. 2007. Vegetation–environment relationships in the alderwood communities of Caspian lowlands, N. Iran (toward an ecological classification). Flora 203: 567–##39- Rezaei, S. A. and H. Arzani. 2007. The use of soil surface attributes in rangelands capability assessment. Iranian journal of Range and Desert Research 14 (2): 232-248.##1- احمدی، ح.، ن. کمالی، ع. سلاجقه، م. جعفری و ا. صادقی پور. 1389. بررسی برخی عوامل محیطی موثر در پراکنش گونه های گیاهی( مطالعه موردی: حوزه آبخیز قره آقاچ، شهرستان سمیرم). مجله پژوهش و سازندگی 88: 63-55.##2- احمدی، ع.، ق. زاهدی امیری، ش.محمودی و ا. مقیسه. 1386. بررسی رابطه بین خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک و پوشش گیاهی در خاک‌های شور و گچی مراتع قشلاقی اشتهارد. مجله منابع طبیعی ایران٦٠ (3): 1058-1049.##3- ارزانی، ح.، ق. زاهدی امیری، ا. سیدیان پوستکلا و ح. آذرنیوند. 1384. بررسی تغییرات پوشش گیاهی تپه های ماسه‌ای در بیابان های داخلی و ساحلی جنوب (مطالعه موردی کاشان و بوشهر). مجله بیابان 10 (1): 71-51.##4- الوانی‌نژاد، س. 1387. بررسی عوامل موثر بر پراکنش گونه بادام کوهی (Amygdalus scoparia) در دو منطقه مختلف استان مرکزی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.##5- آقایی، ر.، س. الوانی‌نژاد، ر. بصیری و ر. ذولفقاری. 1391. رابطه بین گروه‌های اکولوژیک گیاهی با عوامل محیطی ( مطالعه موردی: رویشگاه وزگ در جنوب شرق یاسوج ). مجله اکولوژی کاربردی 1 (23): 63-53.##6- جعفری، م.، ا. نصراللهی و ف. سرمدیان. 1378. بررسی خصوصیات فیزیکو شیمیایی و پوشش گیاهی به منظور یافتن گیاهان معرف در وردآورد کرج. مجله محیط‌شناسی 23: 48-39.##7- جعفریان، ز.، آ. کریم زاده، ج. قربانی و م. اکبر زاده. 1389. شناسایی گروه گونه های اکولوژیک و عوامل محیطی موثر بر آنها. مجله محیط زیست 62: 88-77.##8- جلالی، پ.، ی.ع. سعادت و ح. صادقی. 1389. ریز ازدیادی شن Lonicera nummulariifolia Jaub. & Spach. مجله تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران 19 (1): 84-71.##9- خان حسنی، م.، ی. خداکرمی، خ. ثاقب طالبی و ص. هوشمند. 1392. بررسی خصوصیات خاکشناسی موثر بر پراکنش زالزالک (Crataegus pontica C.Koch) در جنگل‌های استان کرمانشاه. نشریه پژوهش‌های علوم و فناوری چوب و جنگل 20 (3): 166-153.##10- درویش‌نیا، ح.، م. دهقانی کاظمی، ا. ح. فرقانی و ا.ا. کاویانی‌فرد. 1391. مطالعه و معرفی فلور منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ در استان ایلام. مجله تاکسونومی و بیوسیستماتیک 4 (11): 60-47.##11- دیانت نژاد، ح. و ح. نظریان. 1375. فیتوسوسیولوژی قشلاق حسین خانی. مجله زیست‌شناسی ایران 2 (1): 90-73.##12- رئیسیان، ر. 1376. بررسی تاثیر شدت بارندگی شیب زمین بافت خاک و پوشش گیاهی بر میزان نفوذ و رواناب در چند حوضه آبخیز استان چهارمحال و بختیاری. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان.##13- رضایی، س.ع. و ح. ارزانی. 1386. ارزیابی پتانسیل رویشگاه با استفاده از خصوصیات سطحی خاک. مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران 14 (2): 248-232.##14- زارع چاهوکی، م.ع.، م. جعفری، ح. آذرنیوند، م.ر. مقدم، م. فرحپور و م. شفیع‌زاده نصرآبادی. 1386. کاربرد روش رگرسیون لجستیک در بررسی رابطه بین حضور گونه‌های گیاهی با عوامل محیطی در مراتع پشتکوه استان یزد. فصلنامه پژوهش و سازندگی 76: 143-136.##15- زارع مهرجردی، م.، ج. قدوسی، ع.ا. نوروزی و د. لطف الله‌زاده. 1386. بررسی رابطه بین پوشش گیاهی با خاک و شکل زمین در حوزه دق فینو بندرعباس. فصلنامه پژوهش و سازندگی 76: 150-144.##16- زرین کفش،م. 1380. خاک شناسی جنگل ( اثر متقابل خاک و گیاه در ارتباط با عوامل زیست محیطی اکوسیستم‌های جنگلی). انتشارات موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، 360 ص##17- سالاریان، س.، ا. متاجی و ی. ایران منش. 1387. بررسی نیاز رویشگاهی گونه بادامک (Amygdalus scoparia Spach.) در جنگلهای زاگرس (مطالعه موردی: رویشگاه کره‌بس، استان چهارمحال و بختیاری). مجله نحقیقات جنگل و صنوبر ایران 16(4): 542-528.##18- سخاوتی، ن.، م. اکبری‌نیا، ه. زنگنه و ج. میرزایی. 1392. تاثیر عوامل توپوگرافی بر تنوع گونه‌ای رویشگاه محلب Cerasus mahaleb (L.) Mill در جنگلهای استان کرمانشاه. مجله منابع طبیعی ایران 97: 32-24.##19- صالحی، ع.، ا. محمدی و ا. صفری. 1390. بررسی و مقایسه ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و خصوصیات کمی درختان در جنگل‌های کمتر تخریب یافته و تخریب یافته زاگرس ( مطالعه موردی: جنگل های حوزه شهرستن پلدختر ). مجله جنگل ایران 1: 89-81.##20- صالحی، ع.، م. زرین کفش، ق. زاهدی امیری و م.ر. مروی مهاجر. 1384. بررسی تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در ارتباط با گروه های اکولوژیک درختی در سری نم‌خانه جنگل خیرود کنار. مجله منابع طبیعی ایران 58 (3): 578-567.##21- گودرزی، غ.، ف. احمد لو و خ. ثاقب طالبی. 1391. تاثیر فیزیوگرافی و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک بر پراکنش گونه بادامک در 4 منطقه از استان مرکزی. مجله علوم و فناوری چوب و جنگل 19 (3): 76-59##22- محمودی، ع.، ق. زاهدی امیری و و. اعتماد.1391. بررسی ارتباط ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی گونه تاغ در تاغ‌زارهای طبیعی و دست کاشت (مطالعه موردی: دشت حسین آباد، استان خراسان جنوبی). مجله جنگل ایران 4 (4): 299-289.##23- مصداقی،م. 1384. بوم شناسی گیاهی، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. شماره 304، 187 ص.##24- میرزایی، ج.، م. اکبری نیا، س.م. حسینی، ه. سهرابی و ج. حسین زاده. 1386. تنوع گونه ای گیاهان علفی در رابطه با عوامل فیزیوگرافیک در اکوسیستمهای جنگلی زاگرس میانی. مجله زیست شناسی ایران 20##25- میرزایی، ج. 1390. شناسایی قارچ های میکوریزی همزیست با درختان بنه (Pistacia atlantica) و خنجوک (P. khinjuk) و اثرات آنها بر رشد نهالهای تحت تنش شوری. رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس.##26- نجفی تیره شبان کاره، ک.، ع. جلیلی، ن. خراسانی، ی. عصری، و ز. جم زاد. 1386. جوامع گیاهی منطقه حفاظت شده گنو. مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی 75: 17-27.##27- نادری، م. 1392. آنالیز پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده مانشت ایلام و ارتباط آن با شرایط فیزیکو شیمیایی خاک، پایان نامه کارسناسی ارشد، دانشگاه یزد.##28- هویزه، ح. 1376. بررسی پوشش گیاهی و خصوصیات اکولوژیک رویشگاه‌های شورحاشیه هور شادگان. فصلنامه پژوهش و سازندگی 34 (1): 31-27.## ##

اثر آتش‌‌سوزی بر پوشش گیاهی و برخی خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک منطقه قلات گناوه در استان کهگیلویه و بویراحمد The Fire Impact on Vegetation and Physicochemical Properties of Soil in Ghalat Ganaveh Area of Kohgiluyeh and Boyer Ahmad Province 1 1 آتش‌‌سوزی گذشته از نابودسازی ذخایر ژنتیکی، سیر تکاملی جنگل را در رسیدن به اوج به تأخیر می‌‌‌‌اندازد. در این تحقیق اثر آتش‌سوزی و تغییرات پوشش گیاهی و خاک از سال‌‌ (1392-1381) بررسی شد؛ به ترتیب پس از انجام مراحل تعیین محدوده آتش‌‌سوزی با استفاده از GPS، تهیه نقشه‌‌ واحدهای همگن در نرم‌‌افزار ArcMap و پیاده‌‌سازی شبکه آماربرداری سیستماتیک تصادفی به ابعاد 800 × 1250 متر روی نقشه رقومی منطقه، تعداد 15 قطعه نمونه مستطیلی به ابعاد 25 × 30 متر در واحدهای همگن و هر یک از تیمارهای آزمایش (منطقه آتش‌‌سوزی و شاهد) جهت برداشت 5 نمونه خاک از اعماق 10-0 و 20-10 سانتی‌‌متری و اندازه‌‌گیری تعداد پوشش گیاهی انتخاب شد. رابطه گونه‌‌های گیاهی با خصوصیات خاک‌شناسی معنی‌‌دار در تجزیه واریانس از قبیل درصد شن و سیلت، اسیدیته، درصد کربن، ماده آلی و نیتروژن کل، نسبت کربن به نیتروژن و پاسخ گونه‌‌های گیاهی به آتش‌‌سوزی با آنالیز تطبیقی معکوس (RDA) بررسی شد. نتایج نشان داد که پاسخ گونه‌‌های گیاهی Rheum ribes L.، Artemisa aucheri Boiss ، Echinops dichorus L.، .Pisticia atlantica Desf و .Ficus johanis Bois به آتش‌‌سوزی مثبت بوده؛ و آتش‌‌سوزی در منطقه مورد مطالعه باعث تغییر برخی خصوصیات خاک‌شناسی و پوشش گیاهی شده است.         2 Forest fire is the major disturbance that can severely destruct genetic stocks and delays evolution of the forest to reach the climax stage. In this research, the effect of fire, vegetation and soil changes from 2002 to 2013 have studied. Following the steps of determining the scope of fire using GPS, preparing a homogeneous unit map in ArcMap software and implementing a systematic random-access network of 1250 × 800 m on a digital map of the area, 15 pieces of rectangular sample of 25 × 30 meters in homogeneous units and each of the experimental treatments (fire area and control) were chosen to take 5 soil samples from depths of 0-10 and 20-10 cm and measure the number of vegetation cover. The relationship between plant species and soil properties was significant in variance analysis such as gravel and silt percentage, acidity, carbon percentage, organic matter and total nitrogen, carbon to nitrogen ratio, and response of plant species to fire with Redundancy Analysis (RDA). The results showed that the response of Rheum ribes L., Artemis aucheri Boiss, Echinops dichorus L., Pisticia atlantica Desf. and Ficus johanis Bois. were positive to the fire and the fire in the studied area has changed some of the properties of soil and vegetation.       17 29 2016/06/82015/01/6 1393/10/16 2018/01/202018/01/21 1396/11/1 مصیب خلیل پور Mosayeb khalilpour دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران mosayebkhalilpour@yahoo.com حمید جلیل وند Hamid Jlilvand دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران hj_458_hj@yahoo.com Fire Redundancy analysis Vegetation. آتش‌‌سوزی آنالیز تطبیقی معکوس (RDA) پوشش گیاهی 20. Abide, G. A. and M. A. EL Sheikh. 2002. Vegetation analysis of Failaka Island (Kuwait). Journal of Arid Environments 50(1): 153-163.##21. Davies, K. W., J. D. Bates and R. F. Miller. 2006. Vegetation Characteristics across part of the Wyoming big Sagebrush alliance. Rangeland Ecology & Management 59: 567-575.##22. Driscoll, K. G., M. J. Arocena, H. B. Masticate. 1999. Post-fire soil nitrogen contest and vegetation composition in sub-bor-al spruce forests of British Columbia's Central Interior, Canada. Forest Ecology and Management 121: 227- 237.##23. El- Ghareeb, R. and M. A. Shabana. 1990. Vegetation- environment relationships in the bed of Wad: El- Sheikh of Southern Sinai. Vegetation 90(2): 145-157.##24. Fisher, M. A. and P. Z. Fuel. 2004. Changes in forest vegetation and arbuscular mycorrhizae along a steep elevation gradient in Arizona. Forest Ecology and Management 200: 293-311.##25. Granged, A. J. P. and L. M. Zavala and G. Barcenas- Moreno. 2011. Post- fire evolution of soil properties and vegetation cover in a mediterranean eacheeathand after experimental burning: a 3 year study. Geoderma 164(1): 85-94.##26. Martin, P., A. Girardin, C. Christopher, G. Heloise, T. Aurelia and B. Yves. 2013. Fire in managed forest of Eastern Canada: risks and options. Forest Ecology and Management 294: 238-249.##27. Mataix Solera, J., A. Cerda, V. Arsenegui, A. Jordan and L. M. Zavalica. 2011. Fire effects on soil aggregation: A review. Earth-Science Reviews 109: 44-60.##28. Neary, G., C. Klopatek, L. F. Debano and P. F. Folioertt. 1999. Fire Effects on Belowground Sustainability: a Review and Synthesis. Forest Ecology and Management 122: 51-71.##29. Shakesby, R. A. and S. H. Doer. 2006. Wildfire as a hydrological and geomorphological agent. Earth- Science Review 74 (3-4): 267-307.##30. Ter Braak, C. J. F. 1988. CANOCO- a FORTRAN Program for Canonical Community Ordination by (Partial) (Defriended) (Canonical) Correspondence Analysis (Version 2.0). TNO Institute of Applied Computer Science, Wageningen.####1. آریاوند، ا. 1373. کاربرد برخی از آنالیزهای چند متغیره در بررسی مراتع منطقه اصفهان، مجموعه مقالات اولین سمینار ملی مرتع و مرتع‌داری در ایران، دانشگاه صنعتی اصفهان. ص 379-373.##2. امیری، ف.، س. ج. خواجه‌الدین و ک. مختاری. 1387. تعیین عوامل محیطی مؤثر بر استقرار گونه Bromus tomentellus با استفاده از روش رسته‌بندی. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 12(44): 347-347.##3. ایران نژاد، ا. و ر. رحمانی. 1388. ارزیابی فراوانی و الگوی پراکنش عمقی کرم خاکی در برخی از تیپ‌های جنگل شصت کلاته. نشریه جنگل و فرآورده‌های چوب 62(2): 157-145.##4. پورهاشمی، م. 1382. بررسی تجدید حیات طبیعی گونه‌های بلوط در جنگل‌های مریوان (مطالعه موردی جنگل دویسه). پایان نامه دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.##5. جعفری، م، ع. طویلی، م. رستم‌پور، م. ع. زارع چاهوکی و ج. فرزادمهر. 1388. بررسی عامل‌های محیطی مؤثر بر پراکنش پوشش گیاهی زیر کوه شهرستان قاین. نشریه مرتع و آبخیز (مجله منابع طبیعی ایران) 62(2): 211-197.##6. حجتی، س. م، م. نصیری، ن. زارع و م. اسدیان. 1390. تأثیر آتش‌سوزی جنگل در تغییر خصوصیات خاک (مطالعه موردی سری چلمردی شهرستان نکاء)، چکیده مقالات نخستین همایش بین‌المللی آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی (گرگان). ص20. ##7. سالار دینی، ع. ا.، 1385. روابط خاک و گیاه، انتشارات دانشگاه تهران، 441 ص.##8. سرکارگر اردکانی، ع.، م. ج. ولدان زوج و ع. منصوریان. 1388. تحلیل فضایی نیروی آتش‌سوزی مناطق مختلف کشور با استفاده از RSو GIS. محیط‌شناسی 35(52): 34-25.##9. سهیلی اصفهانی، س.، م. برزوزاده و ع. شاه‌محمدی. 1388. مدیریت پیشگیری از آتش‌سوزی در ذخیره‌گاه‌های استان اصفهان. سومین همایش ملی جنگل، مجموعه مقالات انجمن جنگلبانی ایران. ##10. شیخ حسینی، ا. ر. و ف. نوربخش. 1386. تأثیر نوع خاک و بقایای گیاهی بر شدت معدنی شدن خالص نیتروژن. مجله پژوهش و سازندگی 75: 133-127.##11. صالحی، ع.، ا. محمدی و ا. صفری. 1390. بررسی و مقایسه ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و خصوصیات کمی درختان در جنگل‌های کمتر تخریب یافته زاگرس (مطالعه موردی: جنگل‌های حوزه شهرستان پلدختر). جنگل ایران 3(1): 89-81.##12. فتاحی، ب. و ا. طهماسبی. 1389. تأثیر آتش‌سوزی بر تغییرات پوشش گیاهی در مراتع کوهستانی زاگرس مرکزی (مطالعه موردی: مراتع گردنه اسدآباد استان همدان). مجله علمی پژوهشی مرتع 4(2): 239-228.##13. متکان، ع. ا. ع. ر. شکیبا، ب. میرباقری و م. بازاری جامخانه. 1392. شبیه‌سازی گسترش آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی با استفاده از مدل FARSITE (مطالعه موردی جنگل‌های شهرستان نکا). همایش ملی پژوهش‌های محیط زیست ایران، 14 ص. ##14. مخدوم، م.، 1381. شالوده آمایش سرزمین. انتشارات دانشگاه تهران، 289 ص.##15. مرادی، ح. ر. و ش. احمدی‌پور. 1385. بررسی نقش مورفولوژی و خاک بر پوشش گیاهی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: بخشی از مراتع حوضه واز). پژوهش‌های جغرافیایی 58: 32-17.##16. مصداقی، م. 1380. توصیف و تحلیل پوشش گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 243 ص.##17. مصدق، ا. 1392. اکولوژی جنگل، نشر علم کشاورزی ایران، 226 ص.##18. مقدم، م. ر. 1380. اکولوژی توصیفی و آماری پوشش گیاهی. انتشارات دانشگاه تهران، 277 ص.##19. نبوی، س. ج.، ر. تمرتاش، م. فعانی و م. طاطیان. 1389. اثر آتش در فراوانی میکروارگانیسم‌های خاک در اکوسیستم‌های طبیعی، مجموعه مقالات همایش دانش محوری در مدیریت پایدار کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، 11 ص.## ##

ارزیابی شاخص‌ ذخیره آب پوشش‌ گیاهی (VSWI) تصاویر سری زمانی سنجنده مودیس در پایش خشکسالی حوضه آبخیز گاوخونی Evaluation of Vegetation Supply Water Index through Time-Series Images of MODIS Products in Drought Monitoring over Gavkhuni Basin 1 1 خشکسالی به‌دلیل گستردگی مقیاس زمان و فضای تأثیر، یکی از اصلی‌ترین عوامل گسیختگی توان اکولوژیک به‌شمار می‌آید. کارایی پایش خشکسالی منطقه‌ای با استفاده از شاخص‌های هواشناسی به‌دلیل محدودیت پراکنش مکانی یک چالش است. در پژوهش حاضر، 168 تصویر سری‌زمانی سنجنده مودیس شامل شاخص پوشش ‌گیاهی تفاوت نرمال (NDVI) و دمای سطح زمین(LST) به‌کار گرفته شد. با تلفیق این دو شاخص، شاخص ذخیره آب پوشش‌ گیاهی (VSWI) جهت ارزیابی خشکسالی نزدیک ‌به‌ زمان ‌واقعی و پایش زمانی- پراکندگی مکانی آن در حوضه آبخیز گاوخونی طی دوره رویشی سال‌های 2003 تا 2014 به‌کار رفت. شاخص  SPIمبنا قرار داده ‌شد و بازخورد شاخص‌های ماهواره‌ای و هواشناسی با استفاده از آزمون‌ پارامتری همبستگی پیرسون ارزیابی شد. نتایج بررسی روابط بین مقادیر سری‌زمانی میانگین سالانه شاخص VSWI و SPI در دوره زمانی مشابه، مقدار 578/0 را نشان داد. جهت بررسی دقیق‌تر معنی‌داری روابط شاخص‌ها، آزمون‌ غیرپارامتری همبستگی اسپیرمن به مطالعه اضافه شد که معناداری را تأیید نمود. همچنین، نتایج الگوی پراکندگی مکانی خشکسالی شاخص‌ سالانه VSWI مربوط با 12 سال نشان داده شد که بیانگر خشکسالی شدید بلند مدت در قسمت‌های جنوب شرقی سد زاینده‌رود و کل محدوده تالاب گاوخونی بود. انطباق این نقشه با نقشه خشکسالی هواشناسی حاکی از کارایی تلفیق شاخص‌های ماهواره‌ای NDVI و LST در پایش خشکسالی است. 2 Drought is one of the main factors of ecological potential stress due to the wide extension of the time scale and impact space. The performance of regional drought monitoring using the meteorological indicators is a challenge due to spatial distribution constraints. In present study, 168 time series images including NDVI and LST indices were used. Integrating these two indices, VSWI was used to assess near-real-time and spatial-temporal spatial drought monitoring in Gavkhoni basin during 2003 to 2014. The SPI was assigned as the basis and the feedback of satellite and meteorological indices was assessed using Pearson correlation test. The results of the study of the relationships between the mean annual values of the VSWI and SPI indices during the same period showed a value of 0.578. In order to study the significance of the indices correlation, a nonparametric Spearman correlation test was added to the study. In addition, the results of the spatio-temporal pattern of the annual VSWI, indicating a severe long-term drought in the southeastern parts of the Zayandehrud dam and the entire Gavkhoni wetland area. The adaptation of this map to the meteorological drought map indicates the efficiency of integrating NDVI and LST satellite indices in drought monitoring. 31 47 2016/06/82015/01/62017/08/30 1396/6/8 2018/01/202018/01/212018/01/30 1396/11/10 مرضیه سادات میراحسنی M. Mirahsani گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران mmirahsani@gmail.com عبدالرسول سلمان ماهینی A. Salman Mahiny گروه محیط زیست، دانشکده محیط زیست و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران rassoulmahiny@gmail.com علیرضا سفیانیان A. Soffianian گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان ایران soffianian@cc.iut.ac.ir رضا مدرس R. Moddares گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان ایران modarres2005@gmail.com رضا جعفری R. Jafari گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان ایران reza.jafari@cc.iut.ac.ir جهانگیر محمدی J. Mohammadi گروه جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران mohamadi.jahangir@gmail.com NDVI LST Pearson and Spearman tests Soil moisture SPI. شاخص‌های NDVI LST آزمون‌های همبستگی پیرسون و اسپیرمن رطوبت خاک SPI 1. Abramowitz, M. and I. A. Stegun. 1964. Handbook of Mathematical Functions: with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables (Vol. 55). Courier Corporation.##2. Carlson, T. N., R. R. Gillies and E. M. Perry. 1994. A method to make use of thermal infrared temperature and NDVI measurements to infer surface soil water content and fractional vegetation cover. Remote Sensing Reviews 9(1-2): 161-173.‌##3. Cunha, A. P. M., R. C. Alvalá, C. A. Nobre and M. A. Carvalho. 2015. Monitoring vegetative drought dynamics in the Brazilian semiarid region. Agricultural and Forest Meteorology 4: 494-505.‌##4. De Faria Peres, L., A. J. de Lucena, O. C. Rotunno Filho and J. R. de Almeida França. 2018. The urban heat island in Rio de Janeiro, Brazil, in the last 30 years using remote sensing data. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation 64: 104-116.‌##5. Di, L., D. C. Rundquist and L. Han. 1994. Modelling relationships between NDVI and precipitation during vegetative growth cycles. International Journal of Remote Sensing 15(10): 2121-2136.‌##6. Goetz, S. J. 1997. Multi-sensor analysis of NDVI, surface tempera and biophysical variables at a mixed grassland site. International Journal of Remote Sensing 18(1): 71-94.‌##7. Han, L., P. Wang, H. Yang, S. Liu and J. Wang. 2006. Study on NDVI-T s space by combining LAI and evapotranspiration. Science in China Series D 49(7): 747-754.‌##8. Keshavarz, M. R., M. Vazifedoust and A. Alizadeh. 2014. Drought monitoring using a soil wetness deficit index (SWDI) derived from MODIS satellite data. Agricultural water management 132: 37-45.‌##9. Kogan, F. N. 1995. Application of vegetation index and brightness temperature for drought detection. Advances in Space Research 15(11): 91-100.‌##10. Lanfredi, M., R. Coppola, T. Simoniello, R. Coluzzi, V. Imbrenda and M. Macchiat. 2015. Early identification of land degradation hotspots in complex bio-geographic regions. Remote Sensing 7: 8154-8179.##11. Liu, J., J. Wu, Z. Wu and M. Liu. 2013. Response of NDVI dynamics to precipitation in the Beijing-Tianjin sandstorm source region. International Journal of Remote Sensing 34(15): 5331-5350.‌##12. Lowry, R. 2014. Concepts and Applications of Inferential Statistics.‌##13. McKee, T. B., N. J. Doesken and J. Kleist. 1993. The relationship of drought frequency and duration to time scales. In Proceedings of the 8th Conference on Applied Climatology. Boston, MA: American Meteorological Society 17(22): 179-183.##14. Modarres, R. and V. D. P. R. da Silva. 2007. Rainfall trends in arid and semi-arid regions of Iran. Journal of Arid Environments 70(2): 344-355.‌##15. Moran, M. S., T. R. Clarke, Y. Inoue and A. Vidal. 1994. Estimating crop water deficit using the relation between surface-air temperature and spectral vegetation index. Remote Sensing of Environment 49(3): 246-263.‌##16. Mu, Q., M. Zhao, J. S. Kimball, N. G. McDowell and S. W. Running. 2013. A remotely sensed global terrestrial drought severity index. Bulletin of the American Meteorological Society 94(1): 83-98.‌##17. Nemani. R., L. Pierce and S. Running. 1992. Developing satellite-derived estimates of surface moisture status. Journal of Applied Meteorology 32: 548-557.##18. Nemani, R. R., C. D. Keeling, H. Hashimoto, W. M. Jolly, S. C. Piper, C. j. Tucker and S.W. Running. 2013. Climate-driven increases in global terrestrial net primary production from 1982 to 1999. Science 300(5625): 1560-1563.‌##19. Pearson, K. 1895. Note on regression and inheritance in the case of two parents. Proceedings of the Royal Society of London 58: 240-242.‌##20. Sandholt, I., K. Rasmussen and J. Andersen. 2002. A simple interpretation of the surface temperature/vegetation index space for assessment of surface moisture status. Remote Sensing of Environment 79: 213-224.##21. Sarhadi, A. and S. Soltani. 2013. Determination of water requirements of the Gavkhuni wetland, Iran: A hydrological approach. Journal of Arid Environments 98: 27-40.‌##22. Singh, R. P., S. Roy and F. Kogan. 2003. Vegetation and temperature condition indices from NOAA AVHRR data for drought monitoring over India. International Journal of Remote Sensing 24(22): 4393-4402.‌##23. Spearman, C. 1904. The proof and measurement of association between two things. The American Journal of Psychology 15(1): 72-101.‌##24. Sruthi, S. and M. M. Aslam. 2015. Agricultural drought analysis using the NDVI and land surface temperature data; a case study of Raichur district. Aquatic Procedia 4: 1258-1264.‌##25. Svoboda, M., M. Hayes and D. Wood. 2012. Standardized precipitation index user guide. World Meteorological Organization Geneva, Switzerland.##26. Tang, H. and Z. L. Li. 2013. Quantitative Remote Sensing in Thermal Infrared: Theory and Applications. Springer Science & Business Media.##27. Thom, H. C. S. 1966. Some methods of climatological analysis. WMO Technics/Note Number 81: 16-22.‌ ##28. Tian, M., P. Wang and J. Khan. 2016. Drought forecasting with vegetation temperature condition index using ARIMA models in the guanzhong plain. Remote Sensing 8(9): 690-709.##29. Toomanian, N., A. S. M. Gieske and M. Akbary. 2004. Irrigated area determination by NOAA-landsat upscaling techniques, Zayandeh River Basin, Isfahan, Iran. International Journal of Remote Sensing 25(22): 4945-4960.‌##30. Tucker, C. J. 1979. Red and photographic infrared linear combinations for monitoring vegetation. Remote Sensing of Environment 8: 127-150.##31. Tucker, C. J. and B. J. Choudhury. 1987. Satellite remote sensing of drought conditions. Remote Sensing of Environment 23: 243-251.‌##32. Wan, Z. 2006. Collection-5 MODIS Land Surface Temperature Products User’s Guide. University of California: Santa Barbara, CA, USA, 35 p.‌##33. Wan, Z., P. Wang and X. Li. 2004. Using MODIS land surface temperature and normalized difference vegetation index products for monitoring drought in the southern Great Plains, USA. International Journal of Remote Sensing 25(1): 61-72.‌##34. Wang, P. X., X. W. Li, J. Y. Gong and C. Song. 2001. Vegetation temperature condition index and its application for drought monitoring. Geoscience and Remote Sensing Symposium, 2001. IGARSS'01. IEEE 2001 International (1): 141-143. IEEE.‌##35. WU, M. X. and H. Q. LU. 2016. A modified vegetation water supply index (MVWSI) and its application in drought monitoring over Sichuan and Chongqing, China. Journal of Integrative Agriculture 15(9): 2132-2141.‌##36. Zormand, S., R. Jafari and S. Soltani Koupaei. 2017. Assessment of PDI, MPDI and TVDI drought indices derived from MODIS Aqua/Terra Level 1B data in natural lands. Natural Hazards 86(2): 757-777.‌##37. https://modis.gsfc.nasa.gov/data/dataprod/mod13.php.##1. ابراهیمی، م.، ر. درویش‌زاده، ع. ا. متکان و د. عاشورلو. 1389. بررسی خشکسالی در مناطق خشک مرکزی ایران با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای با تکیه برشاخص‌های گیاهی (مطالعه موردی: شیرکوه یزد) علوم محیطی 7(4): 72-59.##2. خداقلی، م. 1384. بررسی زیست اقلیم گیاهی حوضه آبخیز زاینده‌رود، پایان‌نامه دکتری، دانشگاه اصفهان، ‌دانشکده ادبیات و علوم انسانی.##3. خشوعی اصفهانی، م.، ح. ر. صفوی و ا. ر. زمانی. 1395. طراحی سیستم پایش خشکسالی براساس شاخص یکپارچه در حوضه آبریز زاینده‌رود. نشریه علوم آب و خاک- علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 20(75): 43- 27.##4. سالمی، ح. ر. و ه. راست. 1383. سیمای کلی آب‌شناختی حوضه آبخیز زاینده‌رود. دو ماهنامه علمی-پژوهشی آب و فاضلاب 15(2): 13-2.##5. سعادتی، س.، س. سلطانی و س. اسلامیان. 1386. پهنه‌بندی خشکسالی در استان اصفهان با استفاده از شاخص استاندارد بارش (SPI). مجله علوم و مهندسی آبخیزداری ایران 2(1): 67-64.##6. میراحسنی، م.، ع. ر. سلمان ماهینی، ع. ر. سفیانیان، ر. مدرس، ر. جعفری و ج. محمدی. 1396. پایش خشکسالی منطقه‌ای حوضه آبخیز زاینده‌رود براساس تغییرات سری زمانی شاخص‌ VCI سنجنده مودیس و شاخص SPI . نشریه علمی پژوهشی جغرافیا و مخاطرات محیطی 4(6): 22-1.##7. میراحسنی، م.، 1396. تحلیل سری زمانی شناسایی روند تخریب سرزمین بر مبنای تبیین خصوصیات بیوفیزیکی مؤثر با تأکید بر پایش مکانی زمانی خشکسالی و تغییرات پوشش/کاربری اراضی. پایان نامه دکترا. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.##8. ناظری تهرودی، م.، ک. خلیلی، ج. بهمنش. 1394. بررسی روند حجم خشکی رودخانه با استفاده از آزمون نقاط چرخش، من-کندال و اسپیرمن (مطالعه موردی: رودخانه‌های حوضه دریاچه ارومیه). نشریه جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 26(3): 328-313.## ##

ارزیابی پیوستگی سیمای سرزمین و کریدورهای مهاجرتی آهوی گواتردار در مناطق مرکزی ایران Assessing Landscape Connectivity and Dispersal Corridors for Goitered gazelle in Central Iran 1 1 انزوای جمعیت‌ها و در نتیجه آن خطرات ژنتیکی، بقاء درازمدت جمعیت‌های آهوی گواتردار را تهدید می‌کند. مدیریت این جمعیت‌ها نیازمند برقراری ارتباطات سیمای سرزمین بین لکه‌های زیستگاهی است. در این مطالعه سطوح مقاومت سیمای سرزمین به‌عنوان تابعی از 12 متغیر محیطی و انسانی و با استفاده از مدل‌های پیش‌بینی پراکنش تهیه شد. به‌دلیل کمبود اطلاعات درخصوص فاصله انتشار گونه، سناریوهای متفاوتی از توان انتشار مورد ارزیابی قرار گرفت. با استفاده از رویکرد کرنل مقاومت و مسیرهای حداقل هزینه فاکتوریل، سطح لکه‌های زیستگاهی هسته‌ای و کریدورهای مهاجرتی پیش‌بینی شد. نتایج این مطالعه نشان از انزوای کامل آهوان منطقه حفاظت شده بیدوئیه داشت. در مقابل نرخ جابه‌جایی مناسبی بین آهوان مناطق موته، قمیشلو، کلاه‌‌قاضی، کهیاز و کالمند پیش‌بینی شد. با درنظر گرفتن تأثیر جاده‌ها و کلان شهرها احتمال ارتباط عملکردی سیمای سرزمین بین آهوان کلاه‌‌قاضی با سایر مناطق نیز کاهش می‌یابد. با ترکیب نتایج به‌دست آمده و ارتباطات ژنتیکی جمعیت‌ها می‌توان عنوان کرد که آهوان مناطق مرکزی کشور در سه زیر جمعیت آهوان بیدوئیه، آهوان کلاه‌‌قاضی و آهوان سایر مناطق حفاظت شده در مرکز کشور گروه‌بندی می‌شوند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که حفاظت از این گونه نیازمند مدیریت یکپارچه در سطح سیمای سرزمین به‌منظور برقراری جریان ژنی بین زیستگاه‌های منزوی است. 2 Long-term survival of Goitered gazelles in central Iran has been threatened because of isolation of existing populations and genetic threats. Effective management of these small and isolated populations needs to evaluate landscape connectivity among core habitat patches. In the present study, resistance surfaces were mapped as a function of twelve uncorrelated variables using species distribution algorithms. Given the limited empirical data of Goitered gazelle dispersal distances, we assessed different dispersal ability scenarios. Extent of core habitats, fracture zones, and dispersal corridors were identified using resistance kernel approach. Our finding showed that while gazelle population in Biduiyeh Protected Area has been isolated, there is relatively high dispersal rate among populations of Goitered gazelle in Mooteh National Park, Ghamishloo National Park, Kahyaz Protected Area, Kalmand-Bahadoran Protected Area and Kolah-Qazi National Park. Given the effect of roads and metropolises, functional connectivity between Kolah-Qazi and other populations is not possible. Based on genetic relationships and landscape connectivity results, we concluded that gazelle populations in Central Iran can be grouped into three separated subpopulations including 1- Biduiyeh P.A., 2-Kolah-Qazi N.P., and 3- gazelles in other protected areas. The obtained results show that integrated conservation management at landscape level need to be considered in maintaining gene flow among isolated and fragmented habitats. 49 64 2016/06/82015/01/62017/08/302016/11/6 1395/8/16 2018/01/202018/01/212018/01/302018/02/4 1396/11/15 رسول خسروی Rasoul Khosravi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران khosravi65@ut.ac.ir محمود رضا همامی Mahmoud Reza Hemami دانشگاه صنعتی اصفهان ایران mrhemami@cc.iut.ac.ir منصوره ملکیان Mansoureh Malekian دانشگاه صنعتی اصفهان ایران mmalekian@cc.iut.ac.ir Corridor Gene flow Goitered gazelle Landscape connectivity Landscape resistance Resistance kernel. کریدور جریان ژنی آهوی گواتردار پیوستگی سیمای سرزمین مقاومت سیمای سرزمین کرنل مقاومت 1. Adriaensen, F., J. P. Chardon, G. De Blust, E. Swinnen and S. Villalba. 2003. The application of ‘least-cost’modelling as a functional landscape model. Landscape Urban Planning 64: 233-247.##2. Ahmadzadeh, F., M. Flecks, M. A. Carretero, W. Bohme, C. Ilgaz, J. O. Engler, D. J. Harris, N. Uzum and D. Rodder. 2013. Rapid lizard radiation lacking niche conservatism: ecological diversification within a complex landscape. Journal of Biogeography 3: 1-12.##3. Cardillo, M., G. M. Mace, K. E. Jones, J. Bielby, O. R. P. Bininda- Edmonds, W. Sechrest, D. L. Orme and A. Purvis. 2005. Multiple causes of high extinction risk in large mammal species. Science 309: 1239-1241.##4. Chetkiewicz, C. L. B., C. C. St. Clair and M. S. Boyce. 2006. Corridors for conservation: integrating pattern and process. Annual Reviews of Ecology and Evolutionary Systems 37: 317-342.##5. Compton, B., K. McGarigal, S. A. Cushman and L. Gamble. 2007. A resistant kernel model of connectivity for vernal pool breeding amphibians. Conservation Biology 21:788-799.##6. Cushman, S. A. and E. L. Landguth. 2010. Spurious correlations and inference in landscape genetics. Molecular Ecology 19: 3592-3602.##7. Cushman, S. A. 2006. Effects of habitat loss and fragmentation on amphibians: a review and prospectus. Biological Conservation 128: 231-240.##8. Cushman, S. A., B. McRae, F. Adriansen, P. Beier, M. Shirley and K. Zeller. 2013. Biological corridors and connectivity. pp. 384-404, In: MacDonald, D. (Eds) Conservation in Theory and Practice, Wiley, New York.##9. Cushman, S. A., E. L. Landguth and C. H. Flather. 2012. Evaluating the sufficiency of protected lands for maintaining wildlife population connectivity in the U.S. Northern Rocky Mountains. Diversity and Distribution 18: 873-884.##10. Cushman, S. A., K. S. McKelvey and M. Schwartz. 2009. Using empirically derived source destination models to map regional conservation corridors. Conservation Biology 23: 368-376.##11. Durmuş, M. 2010. Determination of home range size and habitat selection of gazelles (gazella subgutturosa) by GPS telemetry in Sanliurfa. Msc Thesis. The Graduate School of Natural and Applied Sciences, Middle East Technical University, Turkey.##12. Flint, L. E. and A. L. Flint. 2012. Downscaling future climate scenarios to fine scales for hydrologic and ecological modeling and analysis. Ecological Processes 1: 123-140.##13. Habibi, K. 2001. Pakistan. pp. 122-128, In: Mallon, D. P. and Kingswood, S. C. (Eds.). Antelopes. Part 4: North Africa, the Middle East and Asia, Global Survey and Regional Action Plans. IUCN/SSC Antelope Specialist Group, IUCN, Gland and Cambridge.##14. Hand, B. K., S. A. Cushman, E. L. Landguth and J. Lucotch. 2014. Assessing multi-taxa sensitivity to the human footprint, habitat fragmentation and loss by exploring alternative scenarios of dispersal ability and population size: a simulation approach. Biodiversity and Conservation 23: 2761-2779.##15. Harrison, S and E. Bruna. 1999. Habitat fragmentation and large-scale conservation: what do we know for sure. Ecography 22: 225-232.##16. Khosravi, R., M. R. Hemami, M. Malekian, T. L. Silva, H. R. Rezaei and J. C. Brito. 2016. Effect of landscape features on genetic structure of the goitered gazelle (Gazella subgutturosa) in Central Iran. Conservation Genetics 1-14.##17. Landguth, E. L., B. K. Hand, J. Glassy and S. A. Cushman. 2012. UNICOR: a species connectivity and corridor network simulator. Ecography 35: 9-14.##18. Levins, R. 1969. Some demographic and genetic consequences of environmental heterogeneity for biological control. Bulletin of the Entomological Society of America 15: 237-240.##19. Li, Q. and J. S. Racine. 2007. Smooth varying-coefficient nonparametric models for qualitative and quantitative data. Econommetric Theory 26(6): 1607-1637.##20. Martin, L. 2000. Gazelle (Gazella spp.) behavioural ecology: predicting animal behaviour for prehistoric environments in south-west Asia. Journal of Zoology 250: 13-30.##21. McGarigal, K., S. A. Cushman, M. C. Neel and E. Ene. 2002. FRAGSTATS: Spatial Pattern Analysis Program for Categorical Maps. Computer Software Program Produced at the University of Massachusetts, Amherst.##22. Mendelssohn, H., Y. Yom-Tov and C. P. Groves. 1995. Gazella gazella. Mammalian Species 490: 1-7.##23. Michels, E., K. Cottenie, L. Neys, K. D. E. Gelas, P. Coppin and L. D. E. Meester. 2001. Geographical and genetic distances among zooplankton populations in a set of interconnected ponds: A plea for using GIS modelling of the effective geographical distance. Molecular Ecology 10: 1929-1938.##24. Moqanaki, E. M. and S. A. Cushman. 2016. All roads lead to Iran: Predicting landscape connectivity of the last stronghold for the critically endangered Asiatic cheetah. Animal Conservation 1367-9430.##25. Mortelliti, A. and L. Boitani. 2008. Evaluation of scentstation surveys to monitor the distribution of three European carnivore species (Martes foina, Meles meles, Vulpes vulpes) in a fragmented landscape. Mammalian Biology 73: 287-292.##26. Pascual-Hortal, L. and S. Saura. 2008. Integrating landscape connectivity in broad-scale forest planning through a new graph-based habitat availability methodology: application to capercaillie (Tetrao urogallus) in Catalonia (NE Spain). European Journal of Forest Research 127: 23-31.##27. Rayfield, B., M. J. Fortin and A. Fall. 2010. The sensitivity of least-cost habitat graphs to relative cost surface values. Landscape Ecology 25: 519-532. doi: 10.1007/s10980-009-9436-7.##28. Ripple, W. J., J. A. Estes, R. L. Beschta, C. C. Wilmers, E. G. Ritchie, M. Hebblewhite, J. Berger, B. Elmhagen, M. Letnic, M. P. Nelson, O. J. Schmitz, D. W. Smith, A. D. Wallach and A. J. Wirsing. 2014. Status and ecological effects of the world’s largest carnivores. Science 343: 1241484.##29. Rosenberg, D. K., B. R. Noon and E. C. Meslow. 1997. Biological corridors: form, function, and efficacy. Bioscience 47: 677-687.##30. Landguth and C. H. Flather. 2013. Evaluating population connectivity for species of conservation concern in the American Great Plains. Biodiversity and Conservation 22: 2583-2605. ##31. Sawyer, S. C., C. W. Epps and J. S. Brashares. 2011. Placing linkages among fragmented habitats: do least-cost models reflect how animals use landscapes? Applied Ecology 48: 668-678.##32. Taylor, P. D., L. Fahrig, K. Henein and G. Merriam. 1993. Connectivity is a vital element of landscape structure. Oikos 68: 571-573.##33. Traill, L. W., B. W. Brook, R. R. Frankham and C. J. Bradshaw. 2010. Pragmatic population viability targets in a rapidly changing world. Biological Conservation 143: 28-34.##34. Urban, D. L., E. S. Minor, E. A. Treml and R. S. Schick. 2009. Graph models of habitat mosaics. Ecology Letters 12: 260-273.##35. Vos, C. C., A. G. Antonisse-De Jong, P. W. Goedhart and M. J. M. Smulders. 2001. Genetic similarity as a measure for connectivity between fragmented populations of the moor frog (Rana arvalis). Heredity 86: 598-608.##36. Wiens, J. A. 2001. The landscape context of dispersal. pp. 96-109. In: Clobert, J., Danchin, E., Dhondt, A. A and Nichols, J. D. (Eds). Dispersal, Oxford University Press, Oxford.##37. Zachos, F. E., M. Karami, Z. Ibenouazi, G. B. Hartl, I. Eckert and J. Kirschning. 2010. First genetic analysis of a free-living population of the threatened goitered gazelle (Gazella subgutturosa). Mammalian Biology 75: 277-282.##ندارد ##

تغییرات غلظت گازهای گلخانه‌ای دی‌اکسید کربن و متان در ارتباط با متغیرهای محیطی در ایران Concentration in Changes of CO2 and CH4 Greenhouse Gases Relation to Environmental Variable in Iran 1 1 تغییر اقلیم و گرمایش جهانی به‌‌دلیل افزایش میزان گازهای گلخانه‌‌ای باعث به‌‌وجود آمدن نگرانی‌‌های گسترده‌‌ای در جوامع ملی و بین‌المللی شده‌‌اند. دی‌اکسید کربن و متان به‌‌عنوان مهم‌‌ترین گازهای گلخانه‌‌ای بوده که مسئول بیش از 80 درصد گرمایش جهانی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌‌ای هستند. در مطالعه حاضر با استفاده از داده‌‌های سطح 2 ماهواره GOSAT، محصولات MOD13Q1 و MOD11C3 ماهواره مودیس و پارامترهای اقلیمی سازمان هواشناسی با استفاده از روش رگرسیون خطی چند متغیره به دو شیوه هم‌زمان و گام به گام به بررسی ارتباط غلظت گاز‌‌های گلخانه‌‌ای دی‌اکسید کربن و متان با متغیرهای NDVI، LST، دما، رطوبت و ارتفاع در سطح ایران پرداخته شد. مطابق با نتایج، ارتباط منفی بین گازهای دی‌اکسید کربن و متان با متغیرهای NDVI، HUM، HIG و ارتباط مثبت با متغیرهای LST و TEM در فصول مختلف سال 2013 مشاهده شد. این روابط بیان می‌‌کنند که با افزایش رطوبت، ارتفاع و شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی و کاهش دمای هوا غلظت گازهای‌‌ دی‌اکسید کربن و متان جو کاهش پیدا می‌‌کند. با توجه به نتایج، پوشش گیاهی در فصل بهار مهم‌ترین عامل در تغییرات گاز دی‌اکسید کربن و متان است در صورتی که در سایر فصول سال پارامترهای اقلیمی نقش پررنگ‌‌تری در ارتباط با این گازها نشان می‌‌دهد.   2 Global warming and climate change due to increasing greenhouse gases (GHGs) concentration caused widespread concerns in the national and international societies. Carbon dioxide and methane as the most important greenhouse gases in the atmosphere account for more than about 80% of global warming due to greenhouse gases emission. In this study, Multivariate linear regression (method: enter and stepwise) was used to determine the relationship of CO2 and CH4 concentration with NDVI, LST, humidity, and temperature by GOSAT TANSO-FTS level 2 data, MODIS products (MOD13Q1 and MOD11C3), and meteorological parameters (Temperature and Humidity) in Iran. According to the results, the negative correlation among GHGs and NDVI, HUM, and HIG and the positive correlation among these gases and LST and TEM were observed in different seasons of 2013. These correlations showed concentration of carbon dioxide and methane diminished in the study area by increase in humidity, elevation and NDVI and decrease in LST. In spring, important factor in change of CO2 and CH4 was NDVI while, in other seasons climatic parameters were important.   65 79 2016/06/82015/01/62017/08/302016/11/62016/11/30 1395/9/10 2018/01/202018/01/212018/01/302018/02/42018/02/5 1396/11/16 سید محسن موسوی دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی ایران mohsenmousavi.seyed04@gmail.com سامره فلاحتکار دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی ایران samereh.falahatkar@modraes.ac.ir منوچهر فرج زاده اصل دانشکده علوم انسانی، گروه سنجش از دور ایران farajzam@modares.ac.ir Climate Change CO2 and CH4 GOSAT Remote Sensing observation. تغییر اقلیم دی‌اکسید کربن متان GOSAT مشاهدات ماهواره‌‌ای British Petroleum. 2015. http:// www.bp.com/en/global/corporate/about-bp/energy-economics/energy-outlook. last visited at 16/9/2015.##8. Britter, R. E. 1989. Atmospheric dispersion of dense gases. Annual Review of Fluid Mechanics 21(1): 317-344.##9. Chow, F. K., P. W. Granvold and C. M. Oldenburg. 2009. Modeling the effects of topography and wind on atmospheric dispersion of CO2 surface leakage at geologic carbon sequestration sites. Energy Procedia 1(1): 1925-1932.##10. Dai, L., J. Jia, D. Yu, B. J. Lewis, L. Zhou, W. Zhou, W. Zhao and L. Jiang. 2013. Effects of climate change on biomass carbon sequestration in old-growth forest ecosystems on Changbai Mountain in Northeast China. Forest Ecology and Management 300: 106-116.##11. Falahatkar, S., S. M. Mousavi and M. Farajzadeh. 2017. Spatial and temporal distribution of carbon dioxide gas using GOSAT data over IRAN. Environmental Monitoring and Assessment 189(12): 627-640.##12. Food and Agriculture Organization. 2015. http://ag/agp/agpc/doc/counprof/iran/iran .htm. last visited at 23/04/2015.##13. Fu, L., Y. Zhao, Zh. Xu and B. Wu. 2015. Spatial and temporal dynamics of forest aboveground carbon stocks in response to climate and environmental changes. Soils Sediments 15(2): 249-259.##14. Galli, A., S. Guerlet, A. Butz, I. Aben, H. Suto, A. Kuze, N. Deutscher, J. Notholt, D. Wunch, P. Wennberg and D. W. Griffith. 2014. The impact of spectral resolution on satellite retrieval accuracy of CO2 and CH4. Atmospheric Measurement Techniques Discussions 6(6): 10399-10441.##15. Guo, M., X. F. Wang, J. Li, K. P. Yi, G. S. Zhong, H. M. Wang and H. Tani. 2013a. Spatial distribution of greenhouse gas concentrations in arid and semi-arid regions: A case study in East Asia. Journal of Arid Environments 91: 119-128.##16. Guo, M., X. Wang, J. Li, H. Wang and H. Tani. 2013b. Examining the relationships between land cover and greenhouse gas concentrations using remote-sensing data in East Asia. International Journal of Remote Sensing 34(12): 4281-4303.##17. Guo, M., X. Wang, J. Li, K. Yi, G. Zhong and H. Tani. 2012a. Assessment of global carbon dioxide concentration using MODIS and GOSAT data. Sensors 12(12): 16368-16389.##18. Guo, M., J. Xu, X. Wang, H. He, J. Li and L. Wu. 2015. Estimating CO2 concentration during the growing season from MODIS and GOSAT in East Asia. International Journal of Remote Sensing 36(17): 4363-4383.##19. Huete, A., K. Didan, T. Miura, E. P. Rodriguez, X. Gao and L. G. Ferreira. 2002. Overview of the radiometric and biophysical performance of the MODIS vegetation indices. Remote Sensing of Environment 83(1): 195-213.##20. Inoue, M., I. Morino, O. Uchino, Y. Miyamoto, Y. Yoshida, T. Yokota, T. Machida, Y Sawa, H. Matsueda, C. Sweeney and P. P. Tans. 2013. Validation of XCO2 derived from SWIR spectra of GOSAT TANSO-FTS with aircraft measurement data. Atmospheric Chemistry and Physics 13(19): 9771-9788.##21. Kim, H. S., Y. S. Chung, P. P. Tans and E. J. Dlugokencky. 2015. Decadal trends of atmospheric methane in East Asia from 1991 to 2013. Air Quality, Atmosphere and Health 8(3): 293-298.##22. Kobayashi, N., G. Inoue, M. Kawasaki, H. Yoshioka, M. Minomura, I. Murata, T. Nagahama, Y. Matsumi, T. Tanaka, I. Morino and T. Ibuki. 2010. Remotely operable compact instruments for measuring atmospheric CO2 and CH4 column densities at surface monitoring sites. Atmospheric Measurement Techniques 3(4): 1103-1112.##23. Maksyutov, S., H. Takagi, V. K. Valsala, M. Saito, T. Oda, T. Saeki and T. Yokota. 2013. Regional CO2 flux estimates for 2009-2010 based on GOSAT and ground-based CO2 observations. Atmospheric Chemistry and Physics 13(18): 9351-9573..##24. Maselli, F. and M. Chiesi. 2006. Integration of multi‐source NDVI data for the estimation of Mediterranean forest productivity. International Journal of Remote Sensing 27(1): 55-72.##25. Miao, R., N. Lu, L. Yao, Y. Zhu, J. Wang and J. Sun. 2013. Multi-year comparison of carbon dioxide from satellite data with ground-based FTS measurements (2003–2011). Remote Sensing 5(7): 3431-3456.##26. Morino, I., O. Uchino, M. Inoue, Y. Yoshida, T. Yokota, P. Wennberg and M. Rettinger. 2010. Preliminary validation of column-averaged volume mixing ratios of carbon dioxide and methane retrieved from GOSAT short-wavelength infrared spectra. Atmospheric Measurement Techniques 4(2):1061-1076.##27. Mousavi, S. M., S. Falahatkar and M. Farajzadeh. 2017. Assessment of seasonal variations of carbon dioxide concentration in Iran using GOSAT data. Natural Resources Forum 41: 83-91.##28. Oechel, W. C., G. L. Vourlitis, S. J. Hastings and S. A. Bochkarev. 1995. Change in arctic CO2flux over two decades: effects of climate change at Barrow, Alaska. Ecological Applications 5(3): 846-855.##29. Parker, R., H. Boesch, A. Cogan, A. Fraser, L. Feng, P. I. Palmer and P. O. Wennberg. 2011. Methane observations from the greenhouse gases observing satellite: comparison to ground-based TCCON data and model calculations. Geophysical Research Letters 38(15): 1-6.##30. Prasad, P., S. Rastogi and R. P. Singh. 2014. Study of satellite retrieved CO2 and CH4 concentration over India. Advances in Space Research 54(9): 1933-1940.##31. Shim, C., J. Lee and Y. Wang. 2013. Effect of continental sources and sinks on the seasonal and latitudinal gradient of atmospheric carbon dioxide over East Asia. Atmospheric Environment 79(85): 853-860.##32. Sreenivas, G., P. Mahesh, J. Subin, A. L. Kanchana, P. V. N. Rao and V. K. Dadhwal. 2016. Influence of Meteorology and interrelationship with greenhouse gases (CO2 and CH4) at a suburban site of India. Atmospheric Chemistry and Physics 16(6): 3953-3967.##33. Sun, Y. L. 2001. The study on CO2 of karst eco-system of vertical zone in Jinfo Mountain in summer. PhD thesis.##34. Tiwari, Y. K., J. V. Revadekar and K. R. Kumar. 2013. Variations in atmospheric Carbon Dioxide and its association with rainfall and vegetation over India. Atmospheric Environment 68: 45-51.##1. ادب، ح. 1388. مدل‌سازی برآورد محصول کلزای پاییزه با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره در محیط GIS مطالعه موردی شهرستان سبزوار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران.##2. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. 1392، سالنامۀ آماری ایران. انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی.##3. فرج‌زاده، م. 1386، تکنیک‌های اقلیم شناسی. انتشارات سمت، تهران. 283 ص.##4. کینیر، پ. و اُ. کالین، چاپ سوم. 1381. کتاب آموزشی Spss10. فتوحی اردکانی، ا. (مترجم). انتشارات شایگان، تهران.##5. موسوی، س. م.، س. فلاحتکار و م. فرج‌زاده. 1396. پایش تغییرات ماهانه و فصلی گاز متان با استفاده از داده‌های ماهواره GOSAT. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی 49(2): 340-327.##6. مهدی‌پور، ل. و ا. لندی، 1390. تأثیر کاربری‌های مختلف اراضی بر تصاعد گازهای گلخانه‌ای، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب ##

کاربرد تئوری گرف در مطالعات اکولوژی سیمای سرزمین نمونه موردی: سنجش پیوستگی زیستگاه‌های کلان‌شهر ملبورن Application of Graph Theory in Landscape Ecology The Case Study: Assessment of Habitat Connectivity within Greater Melbourne 1 1 تئوری گرف، از روش‌های جدید جهت کمی‌سازی، پایش و سنجش ساختارها و کارکردهای اکولوژیک است. در بوم‌شناسی این تئوری بهترین کاربرد را در سنجش پیوستگی اکولوژیکی نشان داده است. پیوستگی ویژگی ساختاری سیمای سرزمین است که موجب تسهیل در حرکت جانوران در بین زیستگاه‌هایشان می‌شود. هدف از این مقاله سنجش پیوستگی زیستگاه‌های سیمای سرزمین شهری با استفاده از این تئوری است. در همین راستا ابتدا مبانی تئوری گرف و سابقه کاربرد آن در مطالعات مختلف اکولوژیک، روش‌ها، نرم‌افزارها و سنجه‌های مختلف جهت مدل‌سازی و سنجش شبکه‌ها بررسی شدند. سپس براساس این تئوری، شبکه زیستگاهی Varanus varius در محدوده کلان‌شهر ملبورن استرالیا به‌صورت یک گرف وزن داده شده شامل نقاط و اتصالات مدل‌سازی شد. پیوستگی بین لکه‌های زیستگاهی همجوار با استفاده از دو متریکpij و flux سنجش شدند. پیوستگی کل شبکه براساس متریک  DCfluxمحاسبه شد و زیستگاه‌ها براساس اهمیت اولویت‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که اکثریت لکه‌های با اولویت بالا در حاشیه کلان‌شهر ملبورن قرار گرفته‌اند. همچنین تعدادی از لکه‌های با اهمیت روی مرز توسعه شهری در شمال، شمال شرق و شرق ملبورن قرار گرفته‌اند که به‌صورت بالقوه می‌توانند میان برنامه‌های حفاظتی و برنامه‌ریزی کاربری تعارض ایجاد کنند. با توجه به سهولت استفاده و دقت نتایج، استفاده از این تئوری و سنجریه DCflux در مطالعه شبکه زیستگاه‌های منقطع گونه‌های جانوری به‌خصوص در سیمای سرزمین شهری توصیه می‌شود.   2 A new method to quantify, monitore and assess ecological structures and functions is the application of graph theory. In ecology, this theory demonstrates its suitable application in assessment of ecological connectivity. Connectivity is the structural attribute of landscape which facilitates the species movement among their habitats. Using graph theory, this paper aims to assess the connectivity of habitats within an urban landscape. Therefore, firstly the graph fundamentals, the graph-based connectivity studies, various methods, software and graph-based metrics for graph modeling were discussed. Then using this theory, the habitat network of Varanus varius was modelled within the Greater Melbourne as a weighted network incorporating nodes and active links. The connectivity of adjacent habitats was assessed using pij and flux metrics. The overall connectivity of the network was assed using DCflux Eventually the nodes were prioritized based on their importance for maintenance of network connectivity. The use of method showed that majority of highly ranked patches are located on the fringes of metropolitan Melbourne. In addition, a number of important patches are located on the urban growth boundary at North, North East and East of Melbourne that is a potential conflict between conservation plans and land use planning. Due to the ease of its application and validity of results, the use of this theory and the metric DCflux is recommended to study the species habitat networks in fragmented landscapes especially urban landscapes.   81 95 2016/06/82015/01/62017/08/302016/11/62016/11/302017/05/13 1396/2/23 2018/01/202018/01/212018/01/302018/02/42018/02/52018/02/12 1396/11/23 فاطمه پودات Fatemeh Poodat دانشگاه شهید چمران اهواز ایران f.poodat@gmail.com کالین ارواسمیت Colin Arrowsmith دانشگاه آر. ام. آی.تی ایران colin.arrowsmith@rmit.edu.au علیرضا میکاییلی تبریزی Alireza Mikaeili Tabrizi دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران amikaeili@gau.ac.ir اسلین گوردن Ascelin Gordon دانشگاه آر.ام.آی.تی ایران ascelin.gordon@rmit.edu.au Graph theory Habitat networks Urban landscape Varanus varius. تئوری گرف شبکه زیستگاهی سیمای سرزمین شهری Varanus varius 1.1.Poodat, F., Sh. Barghjelveh, and k., Arrowsmith. 2013. Synthetical review of Ecological connectivity and its importance to biological conservation in cities, First international conference of landscape ecology, Isfahan University of Technology, 30-31 October.##2. Poodat, F., Sh. Barghjelveh, and S. H. Mirkarimi. 2014. Synthethical Review of Ecological Connectivity for Biological Conservation in Urban Landscapes, Journal of Environmental Studies, 5 (10):195-210.##3. Adriaensen, F., J. P. Chardon,G. De Blust, E. Swinnen, S. Villalba, H. Gulink and E. Matthysen. 2003. The application of 'least-cost' modelling as a functional landscape model, Landscape and Urban Planning, 64: 233-247.##4. Baranyi, G., S. Saura, J. Podani and F. Jordán.2011. Contribution of habitat patches to network connectivity: Redundancy and uniqueness of topological indices, Ecological Indicators, 11(5): 1301-1310.##5. Batagelj, V. and A. Mrvar. 2011. Pajek: Program for Analysis and Visualization of Large Networks; Reference Manual, Ljubljana.##6. Bodin, O. and J. Norberg.2007. A network approach for analyzing spatially structured populations in fragmented landscapes. Landscape Ecology,22: 31-44.##7. Bodin, O. and S. Saura. 2010.Ranking individual habitat patches as connectivity providers: Integrating network analysis and patch removal experiments. Ecological Modelling, 221: 2393-2405.##8. Bunn, A.G., D.L. Urban, and T.H. Keitt.2000. Landscape connectivity: A conservation application of graph theory. Journal of Environmental Management, 59: 265-278.##9. Calabrese, J.M. and W.F. Fagan. 2004.A comparison-shopper's guide to connectivity metrics. Frontiers in Ecology and the Environment, 2(10).##10. Cantwell, M.D. and R.T.T. Forman. 1993.Landscape graphs: Ecological modelling with graph theory to detect configurations common to diverse landscapes. Landscape Ecology, 8(4): 239-255.##11. Carroll, C., B.H. McRae, and A. Brookes.2012. Use of linkage mapping and centrality analysis across habitat gradients to conserve connectivity of Gray Wolf population in Western North America. Conservation Biology, 26(1): 78-87.##12. Dale, M.R.T. and M.J. Fortin. 2010.From Graph to Spatial Graph. The Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 41: 21-38.##13. Fall, A., M.J. Fortin, M. Manseau and D. O'Brien. 2011.Spatial graphs: Principles and applications for habitat connectivity. Ecosystems,10: 448-461.##14. Farina, A. 2000.Landscape Ecology in Action, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.##15. Ferrari, J.R., T.R. Lookingbill, and M.C. Neel. 2007.Two measures of landscape-graph connectivity: assessment across gradients in area and configuration. Landscape Ecology, 22: 1315-1323.##16. Galpern, P., M. Manseau, and A. Fall. 2011.Patch-based graphs of landscape connectivity: A guide to construction, analysis and application for conservation, Biological Conservation, 144(1): 44-55.##17. García-Feced, C., S. Saura, and R. Elena-Rosselló. 2011.Improving landscape connectivity in forest districts: A two-stage process for prioritizing agricultural patches for reforestation. Frontiers in Ecology and Management, 261: 154-161.##18. Goodwin, B.J.2003.Is landscape connectivity a dependent or independent variable? Landscape Ecology, 18: 687-699.##19. Hanski, I. and O. Ovaskainen. 2000.The metapopulation capacity of a fragmented landscape, Nature, 404: 755-758.##20. Hanski, I. 1994.A practical model of metapopulation dynamics. Journal of Animal Ecology, 63: 151-162.##21. Harary, F. 1969.Graph Theory, Addison-Wesley Reading Mass.##22. ISI web of science. 2012. Citation report. Available from: http://apps.webofknowledge.com/summary.do?SID=W1HhecJnbaa1Ip5bobN&product=WOS&qid=6&search_mode=GeneralSearch.##23. Jordán, F., A. Báldi, K. M. Orci, I. Rácz and Z. Varga. 2003.Characterizing the importance of habitat patches and corridors in maintaining the landscape connectivity of a Pholidoptera transsylvanica (Orthoptera) metapopulation. Landscape Ecology. 18(1): 83-92.##24. Keitt, T.H., D.L. Urban, and B.T. Milne. 1997.Detecting critical scales in fragmented landscapes. Conservation Ecology, 1(1): 4.##25. Laita, A., J.S. Kotiaho, and M. Mönkkönen. 2011.Graph-theoretic connectivity measures: What do they tell us about connectivity? Landscape Ecology, 26(7): 951-967.##26. Magle, S.B., D.M. Theobald, and K.R. Crooks. 2009.A comparison of metrics predicting landscape connectivity for a highly interactive species along an urban gradient in Colorado, USA. Landscape Ecology, 24(2): 267-280.##27. Mastisziw, T.C. and A.T. Murray. 2009.Connectivity change in habitat networks. Landscape Ecology, 24: 89-100.##28. McRae, B.H. and D.M. Kavanagh. 2011.Linkage Mapper Connectivity Analysis Software. Available from: http://www.circuitscape.org/linkagemappe.##29. McRae, B. H., B. G. Dickson, T. H. Keitt and V. B. Shah. 2008.Using Circuit Theory to Model Connectivity in Ecology. Ecology, 89(10): 2712-2724.##30. Minor, E.S. and D.L. Urban. 2008.A graph-theory framework for evaluating landscape connectivity and conservation planning. Conservation Biology,22(2): 297-307.##31. Moilanen, A. and I. Hanski. 2001.On the use of connectivity measures in spatial ecology. Oikos, 95(1): 147-155.##32. Moilanen, A. 2011.On the limitations of graph-theoretic connectivity in spatial ecology and conservation. Journal of Applied Ecology, 48(6): 1543-1547.##33. O'Brien, D., M. Manseau, A. Fall and M. J. Fortin. 2006.Testing the importance of spatial configuration of winter habitat for woodland caribou: An application of graph theory. Biological Conservation, 130(1): 70-83.##34. Pascual-Hortal, L. and S. Saura. 2006.Comparison and development of new graph-based landscape connectivity indices: towards the priorization of habitat patches and corridors for conservation. Landscape Ecology, 21: 959-967.##35. Poodat, F. 2013.Assessment of Ecological Connectivity for Urban Environments: A Multispecies Approach. RMIT University, Melbourne.##36. Poodat, F., C. Arrowsmith, and E. Farmer. 2011.Modelling Habitat Networks Using the Concept of Graph Theory, in Spatial Sciences & Surveying Biennial Conference 2011. Wellington, New Zealand.##37. Poodat, F., C. Arrowsmith, D. Fraser and A. Gordon. 2015. Prioritizing Urban Habitats for Connectivity Conservation: Integrating Centrality and Ecological Metrics. Environmental Management, 56(3): 664-674.##38. Rayfield, B., M.J. Fortin, and A. Fall. 2010.The sensitivity of least-cost habitat graphs to relative cost surface values. Landscape Ecology, 25(4): 519-532.##39. Rayfield, B., M.J. Fortin, and A. Fall. 2011.Connectivity for conservation: a framework to classify network measures. Ecology, 92(4): 847-858.##40. Opsahl, T., F. Agneessens and J. Skvoretz. 2010. Node centrality in weighted networks: generalizing degree and shortest paths. Social networks, 32(3): 245-251.##41. Rhodes, M., et al. 2006.Applying network analysis to the conservation of habitat trees in urban environments: A case study from Brisbane, Australia. Conservation Biology, 20(3): 861-870.##42. Rothley, K.D. and C. Rae. 2005.Working backwards to move forwards: Graph-based connectivity metrics for reserve network selection. Environmental Modelling and Assessment, 10: 107-113.##43. Saura, S. and L. Pascual-Hortal. 2007.A new habitat availability index to integrate connectivity in landscape conservation planning: Comparison with existing indices and application of case study. Landscape and Urban Planning, 83: 91-103.##44. Saura, S., C. Estreguil, C. Mouton and M. Rodríguez-Freire. 2011. Network analysis to assess landscape connectivity trends: Application to European forests (1990-2000). Ecological Indicators, 11: 407-416.##45. Saura, S. 2010.Measuring connectivity in habitat mosaics: The equivalence of two existing network indices and progress beyond them. Community Ecology, 11(2): 217-222.##46. Schick, R.S. and S.T. Lindley. 2007.Directed connectivity among fish populations in a riverine network. Journal of Applied Ecology, 44(6): 1116-1126.##47. Taylor, P. D., L. Fahrig, K. Helein and G. Merriam. 1993. Connectivity is a vital element of landscape structure. Oikos, 68(3): 571-573.##48. Theobald, D.M., J.B. Norman, and M.R. Sherburne. 2006.FunConn v1 User's Manual: ArcGIS tools for Functional Connectivity Modeling. Fort Collins: Natural Resource Ecology Lab, Colorado State University.##49. Urban, D. and T. Keitt. 2001.Landscape connectivity: a graph-theoretic perspective. Ecology, 82(5): 1205-1218.##50. Urban, D. L., E. S. Minor, E. A. Treml and R. S. Schick. 2009.Graph model of habitat mosaics. Ecology Letters, 12: 260-273.##51. Vasas, V., T. Magura, F. Jordan and B. Tothmeresz. 2009.Graph theory in action: evaluating planned highway tracks based on connectivity measures. Landscape Ecology, 24: 581-586.##52. Victorian Environmental Assessment Council. 2010. Metropolitan Melbourne Investigation, Discussion Paper. Victorian Environmental Assessment Council: Melbourne.##53. Zetterberg, A., U.M. Mörtberg, and B. Balfors, 2010.Making graph theory operational for landscape ecological assessments, planning, and design. Landscape and Urban Planning, 95: 181-191.##1. پودات، ف.، ش. برق جلوه و ک. ارواسمیت. 1392. مروری تحلیلی بر پیوستگی اکولوژیکی و ضرورت آن به منظور حفاظت از تنوع زیستی در شهرها، نخستین کنفرانس بین المللی اکولوژی سیمای سرزمین، دانشگاه صنعتی اصفهان، 8-9 آبان.##2. پودات، ف.، ش. برق جلوه، و س. ح. میرکریمی. 1393. مروری تحلیلی بر چگونگی اندازه‌گیری پیوستگی اکولوژیکی به‌منظور حفاظت از تنوع زیستی در شهرها، پژوهش‌های محیط زیست 5(10): 210-195.## ##

تاثیر آلودگی هوا بر غلظت فلزات سنگین (آهن، مس، روی و منگنز) در برگ درختان افرای زینتی و چنار (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه) Effect of Air Pollution on Leaf Heavy Metals Concentrations (Fe, Cu, Zn and Mn) of Box Elder (Acer negundo) and Oriental Plane (Platanus orientalis) (Case Study: Urmia City) 1 1 فلزات سنگین از مهم‌ترین آلاینده‌های محیطی به‌شمار می‌آیند. آلودگی محیط به این مواد در نتیجۀ فعالیت‌های صنعتی و کاربرد سموم و غیره حاصل می‌شود. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر آلودگی شهری بر میزان غلظت فلزات سنگین (آهن، مس، روی و منگنز) برگ درختان فضای سبز شهری ارومیه است تا مقاومت گونه‌های مورد مطالعه ارزیابی شود. بدین منظور در مرداد 92 و اردیبهشت 93، نمونه‌های برگ درختان افرای زینتی و چنار از پنج منطقه با درجه آلودگی متفاوت جمع‌آوری و میزان غلظت فلزات سنگین آنها اندازه‌گیری شد. با توجه به افزایش آلودگی در سال دوم نسبت به سال اول، انباشت اغلب عناصر توسط گونه‌های مورد نظر نیز افزایش یافته بود. درنهایت، گونۀ چنار نسبت به گونۀ افرای زینتی عناصر را از آستانۀ مجاز تعریف شده بیشتر انباشت کرده بود و به‌عنوان گونۀ مقاوم‌تری معرفی شد. همچنین گونه‌های مورد بررسی میزان انباشت عناصرشان در منطقه شاهد کمتر و در مناطق آلوده بیشتر بود بنابراین از این گونه‌ها می‌توان در تفکیک مناطق آلوده و غیرآلوده نیز استفاده کرد.   2 Heavy metals are of most important environmental pollutants. Industrial activities and using pesticides are mainly causing environment to be polluted by these elements. This study aims to investigate the effect of air pollution on concentration of leaf heavy metals (Fe, Cu, Zn and Mn) of urban green space’s trees and their tolerance in Urmia. For this purpose, leaf samples of Acer negundo and Platanus orientalies individuals were collected in August 2013 and May 2014 from five different regions with different level of air pollution and their heavy metals concentrations were measured. Regarding to increasing of air pollution in the second year comparing to the first year, the accumulation of most elements had been increased by the tree species. In general, P. orientalies was considered as more tolerable species comparing to A. negundo due to higher accumulation even more than permissible defined threshold. Studied species, also, had lower and higher accumulation in the control and polluted places respectively, so it could be possible to use these species to differentiate between the polluted and unpolluted areas.   97 108 2016/06/82015/01/62017/08/302016/11/62016/11/302017/05/132017/06/26 1396/4/5 2018/01/202018/01/212018/01/302018/02/42018/02/52018/02/122018/03/6 1396/12/15 گیتا رحمانی Gita Rahmani دانشگاه ارومیه ایران rahmanigita@gmail.com نسرین سیدی Nasrin Seyedi دانشگاه ارومیه ایران n.seyedi@urmia.ac.ir عباس بانج شفیعی Abbas Banj Shafiei دانشگاه ارومیه ایران banedg@yahoo.com میرحسن رسولی صدقیانی MirHassan Rasouli Sadaghiani دانشگاه ارومیه ایران m.rsadaghiani@urmia.ac.ir Leaf element Phytoremediation Pollutants Urban green space. آلاینده عناصر برگ فضای سبز شهری گیاه‌پالایی 14. Campos, V. M., I. Merino, R. Casado, L. F. Pacios and L. Gomez. 2008. Phytoremediation of organic pollution: A review. Spanish Agriculture Research 6: 38-47.##15. Celik, A. and A. Aslihan. 2004. Determining the heavy metal pollution in Denizli (Turkey) by using Robinia psudo acacia L. Environment International 31(1): 105-112.##16. Chapman, H. D. and P. F. Pratt. 1962. Methods of analysis for soil, plants and waters. Soil Sciences 93(1): 68-75.##17. Convile, R. N., E. J. Hutchinson, J. S. Mindell and R. F. Warren. 2001. The transport sector as a source of air pollution. Atmospheric Environment 35: 1537-1565.##18. Harrison, R. M. and M. B. Chirawi. 2004. The assessment of air and soil as contributors of some trace metals to vegetable plants. Use of a filtered air growth cabinet. Science of the Total Environment 83: 13-34.##19. Kabata -Pendias, A. and H. Pendias. 1992. Trace Element in Soil and Plants. Boca Raton Florida CRC, 365 p.##20. Kaya, G., N. Okumus and M. Yaman. 2010. Lead, Cadmium and Copper concentration in leaves of Nerium oleander L. and Robinia pseudoacacia L. as biomonitors of atmospheric pollution. Fresenius Environmental Bulletin 19(4a): 98-103.##21. Khattak, M. and R. Jabeen. 2012. Detection of heavy metals in leaves of Melia azedarch and Eucalyptus citriodora as biomonitoring tools in the region of Quetta Valley. Pakistan Journal of Botany 44: 675-681.##22. Korori, S., H. Valipour, S. Shabestani, A. Shirvany and M. Matinizadeh. 2010. A 25-year monitoring of air pollution accomplished by plane tree species in Tehran. International Journal of Environmental and Ecological Engineering 4(9): 401-404.##23. Kurteva, M. K. 2009. Comparative study on Plantago major and P. lanceolata as bioandicator of the pollution. Phytologia Balkanica 15: 261-271.##24. Lawal, A. O., S. M. Batagarawa and O. D. Oyeyinka. 2011. Estimation of heavy metals in neem tree leaves along high way in kastina state of Nigeria. Environmental Managemant 15(2): 327-330.##25. Lewandowksi, I., U. Schmidat and A. londo. 2005. The economic value of the phytoremediation function by the example of cadmium remediation by willow (Salix spp). Agricultural system 89: 68-89.##26. Monaci, F., F. Moni, E. Lanciotti, D. Grechi and R. Bargagli. 2000. Biomonitoring of airborne metals in urban environments: New trace of emission in place of lead. Environmental Pollution 107: 321- 327.##27. Pascal, M., M. Corso, O. Chanel, C. Badaloni, S. Henschei, K. Meister, D. Haluza and S. Medina. 2013. Assessing the public health impacts of urban air pollution in 25 European cities. Science of the total Environmental 44: 390-400.##28. Petron, T. S. 2011. Biomonitoring study of air pollution with Betula pendule from Plovdiv. Bulgaria. Ecologia Balkanica 3: 1-10.##29. Piczak, K., A. Lesniewic and W. Zyrnicki. 2003. Metal concentration in deciduous tree leaves from urban Arasin Poland. Environmental monitoring and assessment 86: 273-287.##30. Rai, R., M. Rajput and M. Agrawal. 2011. Gaseous air pollution. Scientific Research Banaras Hindu University 55: 77-102. ##31. Ravikumar, M., P. Sarita, G. J. Naga Raju and S. Bhuloka Reddy. 2013. Trace element accumulation the leaves of (Azaridirachta indica) and (Pongania glabra) collected from different. Environmental sites Environmental research and Development 3: 1209-1215.##32. Sawdis, T. and P. Krystalidis. 2012. A study of air pollution with heavy metals in Athens city and Attica basin using evergreen trees as biological indicator. Biologic Trace Element 148: 396- 408.##33. Sridhar Susarla, A. and S. McCutcheon. 1998. Phytoremediation. An ecological solution to organic chemical contamination. Ecological Engineering 18: 647-658.##34. Tzvectova, N. and D. Kolarov. 1996. Effect of air pollution on carbohydrate and nutrient concentrations in some deciduous tree species. Plant Physiology 22: 53-63.####1. امینی، ح. 1388. ارزیابی تعدادی از گونه‌های درختی از نظر زیست ردیابی فلزات سنگین و شاخص تحمل آلودگی. نشریۀ علوم خاک 4(12): 28-23. ##2. پورخباز، ع. ر.، ز. شیروانی و م. ق. قادری. 1393. زیست ردیابی آلودگی هوای مناطق شهری با استفاده از گونه‌های چنار و زبان‌گنجشک (مطالعۀ موردی: شیراز). مجله محیط‌شناسی 41(2): 360-351. ##3. داوری، ع.، ا. دانه‌کار، ن. خراسانی و آ. جوانشیر. 1389. بررسی تجمع فلزات سنگین در برگ، ریشه و رسوب درختان حرا در استان بوشهر. نشریه محیط زیست طبیعی 63(3): 277-267.##4. رشیدی، ف.، ع. جلیلی، س. بابایی و خ. ثاقب طالبی. 1389. واکنش آناتومی برگ زبان گنجشک در برابر گازهای آلاینده. مجله جنگل ایران 3(2): 143-133.##5. شریعت، آ.، م. عصاره و ع. قمری زارع. 1389. اثر کادمیم برروی برخی پارامترهای فیزیولوژی Eucalyptus occidentalis. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 14(53): 153-145.##6- شعبانیان، ن.، و چ. چراغی. 1392. مقایسه‌ زیست پالایی فلزات سنگین توسط گونه‌های چوبی مورد استفاده در جنگلداری شهری سنندج. فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 21(1): 165-154.##7. شهابی، ر.، د. هاشم‌آبادی و م. عطاآبادی. 1391. جمع‌آوری آلودگی‌های اتمسفری و فلزات سنگین توسط گیاهان زینتی شهر اصفهان. نشریۀ گیاهان زینتی و باغبانی 2(4): 263-257.##8. عبادی، م. ج. و ن. هنرجو. (مترجم). 1382. مرجع عناصر کمیاب (جزئی). کتاب مرجع. جهاد دانشگاهی دانشگاه مشهد، 236 ص. ##9. عطاآبادی، م.، م. هودجی و پ. نجفی. 1389. زیست ردیابی فلزات سنگین به‌وسیله گیاهان رویش یافته در منطقۀ صنعتی فولاد مبارکه اصفهان. محیط‌شناسی 35(52): 92-83.##10. عظمپور، ث.، ب. پیله‌ور، ا. شیروانی، و. بایرامزاده و م. احمدی. 1392. گیاه پالایی سه گونه درختی زبان‌گنجشک، نارون‌چتری و بید سفید (Fraxinus rotundifolia, Ulmus densa, Salix alba) نسبت به فلز سنگین نیکل (مطالعه موردی: پالایشگاه نفت کرمانشاه). مجله جنگل ایران 5(2): ‌150-141.##11. مظفریان، و. 1383. درختان و درختچه‌های ایران. انتشارات فرهنگ معاصر چاپ سوم تهران، 991 ص.##12. نصراللهی، ز. و م. غفاری. 1389. آلودگی هوا و عوامل مؤثر برآن. فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی 10(3):‌ 95-75.##13. ورامش، س.، م. حسینی و ن. عبدی. 1390. برآورد نیروی جنگل شهری در ترسیب کربن اتمسفری. مجله محیط‌شناسی 37(57): 120-113.## ##