1396 6 3 21 100

مد‌‌‌ل‌سازی چند‌ مقیاسی از مطلوبیت زیستگاه تغذیه‌ای کرکس مصری در منطقه حفاظت ‌‌شده ارسباران Multi-Scale Modeling of Foraging Habitat Suitability for Egyptian Vulture in Arasbaran Protected Area, Iran 1 1 هدف این مطالعه نقشه‌سازی مطلوبیت زیستگاه تغذیه‌ای کرکس مصری در منطقه حفاظت ‌‌شده ارسباران به‌عنوان گونه کمتر شناخته شده و در خطر انقراض به‌کمک مدل‌سازی چند‌مقیاسی بود. تأثیر دو متغیر مستقل از مقیاس و 12 متغیر زیست محیطی اندازه‌گیری شده در هفت مقیاس (15 -5/0 کیلومتر) بر مطلوبیت زیستگاه تغذیه‌ای پرنده مطالعه شد. متغیرهای با بهترین عملکرد در مدل تک‌متغیره در هر مقیاس، وارد مدل چند‌مقیاسی برای پیش‌یابی مطلوبیت زیستگاه تغذیه‌ای شدند. مدل‌سازی براساس 25 نقطه تغذیه‌ای جمع‌آوری شده در طول سال‌های 1380 تا 1394 در چارچوب رویکرد مدل‌سازی اجماعی انجام شد. نتایج نشان داد که درصد موزاییک پوشش‌های گیاهی طبیعی با اراضی کشاورزی در مقیاس 8 کیلومتر و فاصله تا مناطق مسکونی نقش مهم در احتمال مشاهده نقاط تغذیه‌ای پرنده دارند. احتمال مشاهده کرکس مصری در اراضی نزدیک مناطق مسکونی با درصد کمی از موزاییک پوشش‌های گیاهی طبیعی و کشاورزی در گستره بافری به شعاع 8 کیلومتر افزایش می‌یابد. ترجیح کرکس مصری برای تغذیه در نواحی با مقیاس معادل گستره خانگی پرنده که شامل موزاییکی از پوشش‌های گیاهی طبیعی و کشاورزی می‌باشد، نشان‌دهنده اهمیت درکنار هم قرارگیری تیپ‌های زیستگاهی متنوع طبیعی و انسان‌ ساخت در این گستره برای افزایش مطلوبیت زیستگاه تغذیه‌ای پرنده است. 2 The study aim was to predict foraging habitat suitability for Egyptian vulture as an endangered species in Arasbaran protected area. We studied the effects of 12 environmental covariates measured at seven spatial extents (0.5 -15 km) and two non-scalar environmental variables on foraging habitat of Egyptian vulture. A univariate model was applied to discern at which scale the variables show their best performance. Multi-scale model, combining variables measured at their best performing spatial scales, was used to predict feeding habitat suitability. The modeling was performed using 25 feeding sites compiled through 2001 to 2015 based on ensemble forecasting approach. The result indicated that distance to settlements and the proportion of mosaic cropland /natural vegetation at the 8-km radii buffer extent were the most important feeding habitat components. The probability of foraging areas increased in the vicinity of settlements where contain low cover of mosaic cropland /natural vegetation within 8-km radii extent. The preference of Egyptian vulture to selecting the feeding sites in areas in equivalent size of the species home range, which includes mosaics of natural vegetation and agriculture, indicates the importance of juxtaposition of different natural and human habitats in this range to enhance foraging habitat suitability. 1 13 2016/12/9 1395/9/19 2017/08/8 1396/5/17 نادر حبیب زاده Nader Habibzadeh گروه محیط زیست، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران ایران Habibzadeh@iaut.ac.ir رضا حسنعلی زاده Reza Hasanalizade باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران ایران rhasanalizade@yahoo.com Ensemble model Extent Neophron percnopterus SAHM-VisTrails. مدل اجماعی گستره Neophron percnopterus SAHM-VisTrails 3. Allouche, O., A. Tsoar and R. Kadmon. 2006. Assessing the accuracy of species distribution models: prevalence, kappa and the true skill statistic. Journal of Applied Ecology 43: 1223-1232.##4. Araújo, M. B. and P. H. Williams. 2000. Selecting areas for species persistence using occurrence data. Biological Conservation 96: 331-345.##5. Araújo, M. B., W. Thuiller and R. G. Pearson. 2006. Climate warming and the decline of amphibians and reptiles in Europe. Journal of Biogeography 33: 1712-1728.##6. Araújo, M. B. and M. New. 2007. Ensemble forecasting of species distributions. Trends in Ecology & Evolution 22: 42-47.##7. Baker, B. W., B. S. Cade, W. L. Mangus and J. L. McMillen. 1995. Spatial analysis of sandhill crane nesting habitat. Journal of Wildlife Management 59: 752-758.##8. Beasley, J. C., T. L. DeVault, M. I. Retamosa and O. E. Jr. Rhodes. 2007. A hierarchical analysis of habitat selection by raccoons in northern Indiana. Journal of Wildlife Management 71: 1125-1133.##9. Bellamy, C. C. and J. D. Altringham. 2015. Predicting species distributions using record centre data: multi-scale modelling of habitat suitability for bat roosts. PLoS ONE 10: e0128440.##10. BirdLife International. 2016. Neophron percnopterus. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22695180A90559652. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22695180A90559652.en. Downloaded on 08 May 2017.##11. Bourg, N. A., W. J. McShea and D. E. Gill. 2005. Putting a CART before the search: successful habitat prediction for a rare forest herb. Ecology 86: 2793-2804.##12. Bradter, U., W. E. Kunin, J. D. Altringham, T. J. Thom and T. G. Benton. 2013. Identifying appropriate scales of predictors in species distribution models with the random forest algorithm. Methods in Ecology and Evolution 4:167-174.##13. Breiman, L. 2001. Random forest. Machine Learning 45: 5-32.##14. Brotons, L., W. Thuiller, M. B. Araújo and A. H. Hirzel. 2004. Presence-absence versus presence-only modelling methods for predicting bird habitat suitability. Ecography 27: 437-448.##15. Carrete, M. J. M., J. L. Grande, J. A. Tella, J. A. Sanchez-Zapata, R. Donazar, Dıaz-Delgado and A. Romo. 2007. Habitat, human pressure, and social behavior: partialling out factors affecting large-scale territory extinction in an endangered vulture. Biological Conservation 136:143-154.##16. Ceballos, O. and J. A. Donázar. 1989. Factors influencing the breeding density and nest–site selection of the Egyptian Vulture (Neophron percnopterus). Journal für Ornithology 130: 353-359.##17. Chefaoui, R. M. and J. M. Lobo. 2008. Assessing the effects of pseudo-absences on predictive distribution model performance. Ecological Modelling 210(4):478-486.##18. Cunningham, M. A. and D. H. Johns on. 2006. Proximate and landscape factors influence grassland bird distributions. Ecological Applications 16: 1062-1075.##19. Elith, J., C. H. Graham, R. P. Anderson, M. Dudık, S. Ferrier, A. Guisan, R. J. Hijmans, F. Huettmann, J. R. Leathwick, A. Lehmann, J. Li, L. G. Lohmann, B. A. Loiselle, G. Manion, C. Moritz, M. Nakamura, Y. Nakazawa, J. M. Overton, A. T. Peterson, S. J. Phillips, K. Richardson, R. E. Scachetti-Pereira, R. E. Schapire, J. Soberón, S. Williams, M. S. Wisz and N. E. Zimmermann. 2006. Novel methods improve prediction of species’ distributions from occurrence data. Ecography 29: 129-151.##20. Elith, J. and C. H. Graham. 2009a. Do they? How do they? Why do they? On finding reasons for differing performances of species distribution models. Ecography 32: 66-77.##21. Engler, R., A. Guisan and L. Rechsteiner. 2004. An improved approach for predicting the distribution of rare and endangered species from occurrence and pseudo-absence data. Journal of Applied Ecology 41: 263-274.##22. ESA (European Space Agency). CCI Landcover product. 2014. User Guide Version 2.4, ESA CCI LC project.##23. Ferrier, S., G. Watson, J. Pearce and M. Drielsma. 2002. Extended statistical approaches to modeling spatial pattern in biodiversity in northeast New South Wales. I. Species- level modeling. Biodiversity Conservation 11: 2275-2307.##24. Fielding, A. H. and J. F. Bell. 1997. A review of methods for the assessment of prediction errors in conservation presence/absence models. Environmental Conservation 24: 38-49.##25. Friedman, J. H. 1991. Multivariate Adaptive Regression Splines. The Annals of Statistics 19: 1.##26. Guisan, A. and N. E. Zimmermann. 2000. Predictive habitat distribution models in ecology. Ecological Modelling 135: 147-186.##27. Guisan, A. and W. Thuiller. 2005. Predicting species distribution: offering more than simple habitat models. Ecology Letters 8: 993-1009.##28. Habibzadeh, N., S. K. Karami, Alavipanh and B. Riazie. 2013. Landscape requirements of Caucasian grouse (Lyrurus mlokosiewiczi) in Arasbarn region, east Azerbijan, Iran. The Wilson Journal of Ornithology 125(1): 140-149.##29. Habibzadeh, N. and O. Rafieyan. 2016. Land cover patterns surrounding Caucasian grouse (Lyrurus mlokosiewiczi) leks in Arasbaran region, East Azerbaijan, Iran. Wildlife Research 43: 267-275.##30. Hernandez, P. A., C. H. Graham, L. L. Master and D. L. Albert. 2006. The effect of sample size and species characteristics on performance of different species distribution modeling methods. Ecography 29: 773-785.##31. Hirzel, A. H. and G. Le Lay. 2008. Habitat suitability modeling and niche theory. Journal of Applied Ecology 45: 1372-1381.##32. Kahler, B. M. and V. S. Cavalieri. 2014. Modelling Great Lakes Piping Plover habitat selection during the breeding period from local to landscape scales. Upper Mississippi River and Great Lakes Region Joint Venture Technical Report No. 2014-1, Bloomington, MN, USA.##33. de Knegt, H. J., F. van Langevelde, M. B. Coughenour, A. K. Skidmore, W. F. de Boer, I. M. A. Heitkonig, N. M. Knox, R. Slotow, C. van der Waal and H. H. T. Prins. 2010. Spatial autocorrelation and the scaling of species-environment relationships. Ecology 91: 2455-2465.##34. Loiselle, B. A., C. A. Howell, C. H. Graham, J. M. Goerck, T. Brooks, K. G. Smith and P. H. Williams. 2003. Avoiding pitfalls of using species distribution models in conservation planning. Conservation Biology 17: 1591-1600.##35. LO´ PEZ-LO´ PEZ, P. S., A. R. CLARA GARCI´ and V. URIOS. 2014. Food predictability determines space use of endangered vultures: implications for management of supplementary feeding. Ecological Applications 24(5): 938-949.##36. Manel, S., J. M. Dias and S. J. Ormerod. 1999. Comparing discriminant analysis, neural networks and logistic regression for predicting species distributions: a case study with a Himalayan river bird. Ecological Modelling 120: 337-347.##37. Manel, S., S. T. Buckton and S. J. Ormerod. 2000. Testing large-scale hypotheses using surveys: the effects of land use on the habitats, invertebrates and birds of Himalayan rivers. Journal of Applied Ecology 37: 756-770.##38. Margalida, A. and Colomer, M. A. 2012. Modelling the effects of sanitary policies on European vulture conservation. Scientific Reports 2: 753; DOI:10.1038/srep00753.##39. Margalida, A., D. García and A. Cortés-Avizanda. 2007. Factors influencing the breeding density of Bearded Vultures, Egyptian Vultures and Eurasian Griffon Vultures in Catalonia (NE Spain): management implications. Animal Biodiversity and Conservation 30(2): 189-200.##40. Mateo-Tomás, P. and P. P. Olea. 2015. Livestock-driven land use change to model species distributions: Egyptian vulture as a case study. Ecological Indicators 57: 331-340.##41. McCullagh, P. and J. A. Nelder. 1989. Generalized Linear Models. 2nd edn. Chapman and Hall, London, 532 p.##42. McGarigal, K., S. A. Cushman and E. Ene. 2012. FRAGSTATS v4: Spatial Pattern Analysis Program for Categorical and Continuous Maps. Computer software program produced by the authors at the University of Massachusetts, Amherst.##43. Merow, C., M. J. Smith, J. T. C. Edwards, A. Guisan, S. M. McMahon, S. Normand, W. Thuiller, R. O. Wüest, N. E. Zimmermann and J. Elith. 2014. What do we gain from simplicity versus complexity in species distribution models? Ecography 37: 1267-1281.##44. Morisette, J. T., C. S. Jarnevich, T. R. Holcombe, C. B. Talbert, D. Ignizio, M. K. Talbert, C. Silva, D. Koop, A. Swanson and N. E. Young. 2013. VisTrails SAHM: Visualization and work flow management for species habitat modeling. Ecography 36: 129-135.##45. Orrock, J. L., J. F. Pagels, W. J. McShea and E. K. Harper. 2000. Predicting presence and abundance of a small mammal species: the effect of scale and resolution. Ecological Applications 10: 1356-1366.##46. Phillips, S. J., R. P. Anderson and R. E. Schapire. 2006. Maximum entropy modeling of species geographic distributions. Ecological Modelling 190: 231-259.##47. Prabodh Chander, K. H. 2013. Home range use of winter migratory vultures in and around Jorbeer, Bikaner (Rajasthan) India. Bioscience Discovery 4(1): 96-99.##48. Raxworthy, C. J., E. Martinez-Meyer, N. Horning, R. A. Nussbaum, G. E. Schneider, M. A. Ortega-Huerta and A. T. Peterson. 2003. Predicting distributions of known and unknown reptile species in Madagascar. Nature 426: 837-841.##49. Rodríguez, J. P., L. Brotons, J. Bustamante and J. Seoane. 2007. The application of predictive modeling of species distribution to biodiversity conservation. Diversity and Distributions 13: 243-251.##50. Suárez-Seoane, S., P. E. Osborne and J. C. Alonso. 2002. Large-scale habitat selection by agricultural steppe birds in Spain: identifying species-habitat responses using generalized additive models. Journal of Applied Ecology 39: 755-771.##51. Swets, J. 1988. Measuring the accuracy of diagnostic systems. Science 240: 1285-1293.##52. Thompson, C. M. and K. McGarigal. 2002. The influence of research scale on bald eagle habitat selection along the lower Hudson River, NewYork (USA). Landscape Ecology 17: 569-586.##53. Thuiller, W., B. Lafourcade, R. Engler and M. B. Arau´jo. 2009. BIOMOD - a platform for ensemble forecasting of species distributions. Ecography 32: 369-373.##54. Wiens, J .A. 1989. Spatial scaling in ecology. Functional Ecology 3: 385-397.##55. Wilson, K. A., M. I. Westphal, H. P. Possingham and J. Elith. 2005. Sensitivity of conservation planning to different approaches to using predicted species distribution data. Biodiversity Conservation 122: 99-112.##1. اسماعیلی، ع. 1389. تدوین راه‌کارهای مدیریتی و ارزیابی منطقه حفاظت ‌شده ارسباران با استفاده از نقاط قوت، ضعف‌ها، فرصت‌ها، تهدیدها (SWOT). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات، تهران. ##2. منصوری، ج. 1392. راهنمای پرندگان ایران. انتشارات کتاب فرزانه، 513 ص.## ##

تحلیل کمی و فضایی سنجه‌های پراکنش مکانی گیلاس وحشی ( .Prunusavium L ) در جنگل‌های شمال (طرح جنگلداری حاجیکلا- تیرانکلی) Quantitative and Spatial Analysis of the Spatial Pattern of Wild Cherry (Prunus avium L.) in Hyrcanian Forests of Iran (Case Study: Forest Management Plan of Hajikola-Tirankoly) 1 1 مطالعه الگوی پراکنش مکانی جوامع گیاهی، به‌منظور درک بهتر از اکولوژی و مدیریت جنگل ضروری است. جهت بررسی الگوی پراکنش مکانی گیلاس وحشی، طرح جنگلداری حاجیکلا- تیرانکلی در جنگل‌های شمال انتخاب شد. منطقه مطالعاتی شامل سه سطح: تیپ راش، حفاظت شده و منطقه جنگل‌کاری شده بود. با آماربرداری صد درصد موقعیت مکانی پایه‌های گونه با دستگاه GPS ثبت شد. ویژگی کیفی تاج (متقارن یا نامتقارن بودن) و قطر در ارتفاع برابر سینه برداشت شد. نرم‌افزارهای FRAGSTATS و ArcGis برای تعیین ساختار مکانی و کمی کردن سنجه‌های مربوط به پایه‌های گیلاس وحشی در سطح کلاس (با تاج متقارن و با تاج نامتقارن) و سیمای سرزمین استفاده شدند. نتایج نشان داد در مجموع 160 پایه گیلاس وحشی در منطقه مورد مطالعه وجود داشت. بیشترین و کمترین فاصله بین پایه‌ها به ترتیب 67 و 121 متر بود. با توجه به نتایج تحلیل سنجه‌ها، پایه‌های گیلاس وحشی در تیپ راش دارای پراکنش کپه‌ای و در منطقه حفاظت شده یکنواخت بود. سنجه‌های تنوع و یکنواختی شانون و سیمپسون، بیشترین تنوع و آرایش مکانی پایه‌های گیلاس وحشی را در منطقه تیپ راش نشان ‌داد. 2 Knowing spatial pattern of plant communities is necessary to recognition of forest ecology and management. In order to investigation on  the spatial distribution pattern of wild cherry, forest management plan of Hajikola-Tirancoly in Mazandaran Province was selected. The locations of Prunus avium L.individuals with 100% inventory were recorded through GPS equipment in three areas of case study such as: Fagus type, protective area and plantation area. Qualitative characteristic of trees crown (symmetrical or unsymmetrical) and diameter at breast height was recorded. In order to achive spatial structure, landscape analysis and metrics in class level ( with symmetrical and unsymmetrical crown) was applied using Fragstats and Arc Gis softwares. The results indicated that number of Prunus avium L. were 160 trees in our case study. Highest and lowest distance among trees was observed 67 and 121 meters, respectively. The results of metrics analysis showed that the distribution pattern of wild cherry in Fagus type was clumped pattern and protective area was uniform. The results of metrics Shannon- Wieners evenness (uniformity) and Simpson’s diversity showed that the highest diversity and spatial arrangement was in Fagus type. 15 27 2016/12/92016/01/14 1394/10/24 2017/08/82017/10/11 1396/7/19 مهدی حیدری Mehdi Heydari گروه جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ایران m_heydari23@yahoo.com شیرزاد گرایلی Shirzad Geraili گروه جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ایران shirzad.forest77@gmail.com زیبا پیرمحمدی Ziba Pirmohammadi گروه جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ایران pirmohammadiz2020@gmail.com آرش کرمی Arash Karami گروه جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ایران shirzad.forest77@gmail.com بهروز ناصری Behrooz Naseri گروه جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام ایران shirzad.forest77@gmail.com FRAGSTATS Hyrcanian forests Landscape ecology Metrics Spatial pattern Wild cherry. FRAGSTATS جنگل‌های شمال الگوی سیمای سرزمین سنجه الگوی مکانی گیلاس وحشی 20. Bulušek, D., Z. Vacek, S. Vacek, J. Král, L. Bílek and I. Králíček. 2016. Spatial pattern of relict beech (Fagus sylvatica L.) forests in the Sudetes of the Czech Republic and Poland. Journal of Forest Science 62(7): 293-305. ##21. Chao, W. C., Sh. H. Wu, H. Y. Lin, C. F. Hsieh and K. J. Chao. 2007. Distribution Patterns of Trees Species in the Lanjenchi Lowland Rain Forest. Taiwania 52(4): 343-351.##22. Ebert, A., R. Brito Da Costa and G. E. Brondani. 2016. Spatial distribution pattern of Mezilaurus itauba (Meins.) Taub. Ex mez.in a seasonal forest area of the southern Amazon, Brazil. iForest,Biogeosciences and Forestry 9: 497-502.##23. Goreaud, F., B. Courbaud and F. Collinet. 1997. Spatial structure analysis applied to modeling forest dynamics, IUFRO workshop: Empirical and process based models for forest tree and stand growth simulation, Novas Technologies, Portugal, Oerias 155-172.##24. Herold, M., J. Scepan and K. C. Clarke. 2002. The use of remote sensing and landscape metrics to describe structures and changes in urban land uses. Environment and Planning 34(8): 1443-1458. ##25. Ivanika, J. 1992. Micropropagation of cherry (Prunus spp.). PP. 304-323. In: Bajaj, Y. P. S. (Eds.) Biotechnology in Agriculture and Forestry. Springer Verlag. Berlin, Germany.##26. Kint, V., D. W. Robert and L. Noel. 2004. Evaluation of sampling methods for estimation of structural indices in forest stands. Ecological Modeling 180: 461-476. ##27. Leitao, A. B., J. Miller, J. Ahern and K. McGarigal. 2006. Measuring Landscapes: A Planners Handbook. Washington D. C: Island Press, 250 p.##28. Lausch, A. and F. Herzog. 2002. Applicability of landscape metrics for the monitoring of landscape change: issues of scale, resolution and interpretability. Ecological Indicators 2: 3-15.##29. McGarigal, K. and B. Marks. 1995. FRAGSTATS: Spatial Pattern Analysis Program for quantifying landscape Structure. Reference manual Forest Science Department, Oregon State University, Corvallis Oregon 62 p.##30. Nagendra, H. 2000. Estimating landscape pattern from supervised and unsupervised classification: studies in the Western Ghats, India. International Archives of Photogrammetry and Remote Sensing 33(7): 955-961.##31. Narumalani, S., D. R. Mishra and R. G. Rothwell. 2004. Change detection and landscape metrics for inferring anthropogenic processes in the greater EFMO area. Remote Sensing of Environment 91(3-4): 478-489. ##32.Navarro-Cerrillo, R. M., J. R. Guzman-Alvarez, I. Clavero-Rumbao and C. Ceaceros. 2013. A spatial pattern analysis of landscape changes between 1956-1999 of Pinus halepensis Miller plantations in montes de Malaga State Park (Andalusia, Spain). Applied Ecology and Environmental Research 11(2): 293-311.##33. Neef, T., G. Biging, L.V. Dutra, C. C. Freits and J. R. D. Santos. 2005. Interferometric forest hegth for modeling spatial tree pattern in Amazonia. Revista Brasileaia de Catographic 571: 1621-1628.##34. Perry, G. L. W., N. J., Enright, B. P., Miller and B. B., Lamont. 2008. Spatial patterns in species-rich sclerophyll shrublands of southwestern Australia. Journal of Vegetation science 19:705-716.##35. Reyburn, A. P. 2011. Causes and Consequences of Plant Spatial Patterns in Natural and Experimental Great Basin (USA) Plant Communities. A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Ecology, Utah State University, 162 p.##36. Seto, K. C. and M. Fragkias. 2005. Quantifying spatiotemporal patterns of urban land-use change in four cities of China with time series landscape metrics. Landscape Ecology 20(7): 871-888.##37. Subin, K. J., C. J. Alex, K. Santhosh, V. Abin and G. Madhu. 2011. Landscape Metric Modeling - a Technique for Forest Disturbance Assessment in Shendurney Wildlife Sanctuary. Environmental Research, Engineering and Management 4(58): 34-41.##38. Zenner, E. K. and J. E. Peck. 2009. Characterizing structural conditions in mature managed red pine: spatial dependency of metrics and adequacy of plot size. Forest Ecology and Management 257: 311-320.##1. ابراهیمی، س. س.، و ح. پوربابایی. 1392. تأثیر حفاظت بر الگوی پراکنش مکانی درختان غالب در جوامع راش (مطالعه موردی: ماسال گیلان). مجله اکولوژی کاربردی2(4): 23-13.##2. اخوان، ر.، خ. ثاقب طالبی و پ. پرهیزکار. 1389. بررسی الگوی مکانی درختان طی مراحل تحولی جنگل در توده‌های دست نخورده کلاردشت. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 18(2): 336-322.##3. بصیری، ر.، ه. سهرابی و م. مزین. 1385. تحلیل آماری الگوی مکانی گونه‌های درختی در منطقه قامیشله مریوان. نشریه دانشکده منابع طبیعی 59(3): 588-579. ##4. بی‌نام. 1389. طرح جنگلداری شرکت نکاچوب، سری4 حاجیکلا- تیرانکلی، اداره کل منابع طبیعی مازندران، 236 ص.##5. پورهاشمی، م.، ف. منصوری، پ. پرهیزکار، پ. پناهی و م. حسنی. 1393. پراکنش مکانی جست‌گروه‌های برودار##(Quercus brantii Lindl.) در توده‌های بهره‌برداری شده مریوان. مجله پژوهش‌های گیاهی (زیست شناسی ایران) 2 (4): 543-534.##6. ثابتی، ح.1382. جنگل‌ها، درختان و درختچه‌های ایران. انتشارات دانشگاه یزد، چاپ سوم، 808 ص.##7. حبشی، ه.، م. حسینی، ج. محمدی و ر. رحمانی. 1386. تعیین الگوی پراکنش و ساختار در جنگل راش آمیخته شصت کلاته گرگان. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 15(1): 42-32.##8. خطیبی، ن. 1383. جنگل‌های باستانی شمال در آستانه وداع. شرکت سهامی انتشار، کانون دیده‌بانان زمین، 150 ص.##9. ذبیح‌اللهی، س.، ن. شعبانیان، م. نمیرانیان و م. حیدری. 1394. پراکنش مکانی گونه‌های چوبی در جنگل‌های زاگرس شمالی (بررسی موردی: جنگل‌های هواره‌خول). مجله پژوهش و توسعه جنگل 1(1): 31-17.##10. صفری، ا.، ن. شعبانیان، ر. ح. حیدری، س. ی. عرفانی‌فرد و م. پوررضا. 1389. بررسی الگوی مکانی گونه بلوط ایرانی##(Quercus brantii Lindl.) درجنگل‌های باینگان کرمانشاه. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 18(4): 608-596.##11. عسکری، ی.، ع. سلطانی و ه. سهرابی. 1393. ارزیابی الگوی پراکنش مکانی گونه‌های درختی و درختچه‌ای در جنگل‌های زاگرس مرکزی (پژوهش موردی: ذخیره‌گاه جنگلی چهار‌طاق). فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 22(2): 187-175.##12. عرفانی‌فرد، س. ی.، ل. زارع و ج. فقهی. 1392. کاربرد شاخص‌های نزدیک‌ترین همسایه در شاخه‌زادهای بلوط ایرانی##(Quercus brantii) جنگل‌های زاگرس. مجله بوم‌شناسی کاربردی 2(5): 24-15.##13. علی‌جانی، و. و ج. فقهی. 1390. بررسی ساختار مکانی گونه ملج (Ulmus glabra Hudson) به‌منظور مدیریت پایدار آن (مطالعه موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود). مجله محیط شناسی 37(60): 44-35.##14. کرمی، آ. و ج. فقهی.1391. پایش و مقایسه کاربری اراضی زاگرس شمالی و جنوبی با رویکرد اکولوژی سیمای سرزمین (مطالعه موردی: استان‌های کردستان و کهگیلویه و بویراحمد). مجله آمایش سرزمین 4(6): 34-5. ##15.کرمی، آ.، ج. فقهی و م. ر. مروی مهاجر. 1392. تحلیل و سنجش بوم‌شناختی و وضعیت مکانی روشنه‌های تجدید حیات در تیپ‌های گوناگون جنگل‌های طبیعی راش شمال ایران (مطالعه موردی: بخش گرازبن، جنگل خیرود). نشریه محیط زیست طبیعی، مجله منابع طبیعی ایران 4(66): 422-411.##16. کریمی، م.، م. ر. پورمجیدیان، ح. جلیل‌وند و ا. صفری. 1391. بررسی مقدماتی کارایی تابع O-ring در تعیین الگوی مکانی و کنش متقابل گونه‌ها در مقیاس کوچک (مطالعه موردی: جنگل‌های باینگان کرمانشاه). فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 20(4): 621-608.##17. ملاشاهی، م.، س. م. حسینی و ع. نادری. 1388. بررسی اثر مبدأ جغرافیایی بر درصد سبز کردن بذرها، رویش قطری و ارتفاعی نهال‌های گیلاس وحشی (Prunus avium L.). فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات جنگل وصنوبر ایران 17(1): 115-107.##18.مروی مهاجر، م. ر. 1384. جنگل‌شناسی و پرورش جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 387 ص.##19. نوری، ز.، م. زبیری، ج. فقهی و م. ر. مروی مهاجر. 1392. بررسی الگوی پراکنش مکانی درختان و ساختار در راشستان‌های طبیعی شمال ایران (مطالعه موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود). مجله محیط زیست طبیعی 66(1): 125-113.## ##

بررسی عوامل محیطی تأثیرگذار بر پراکنش کنگر صحرایی (.Gundelia tournefortii L) در استان اصفهان Investigation of environmental factors influence on Gundelia tournefortii L. distribution in Isfahan province 1 1 پوشش گیاهی مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر پایداری اکوسیستم‌های مرتعی است. بنابراین شناخت عوامل محیطی و میزان اثر آنها بر پوشش گیاهی جهت احیای اکوسیستم‌های مرتعی حائز اهمیت است. هدف از این بررسی، شناخت عوامل محیطی تأثیرگذار بر پراکنش کنگر صحرایی در مراتع استان اصفهان است. بر این اساس اطلاعات این گونه در شش رویشگاه در استان اصفهان مشخص گردید. سپس نمونه‌برداری در مناطق معرف به‌روش تصادفی- سیستماتیک انجام شد و درصد پوشش تاجی و تراکم در آنها اندازه‌گیری شد. در هر مکان مرتعی عوامل اقلیمی، فیزیوگرافی و خاک مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی ارتباط پوشش گیاهی با عوامل محیطی از آنالیز رج‌بندی تحلیل کاهشی با استفاده از نرم‌افزار CANOCO استفاده شد. در آنالیز تجزیه خوشه‌ای و آنالیز رج‌بندی شش رویشگاه اصلی گونه کنگر صحرایی در استان اصفهان به سه گروه تفکیک شدند. محور اول رج‌بندی با پوشش و تراکم همبستگی زیادی داشته و محور دوم با عمق خاک همبستگی زیادی نشان داد. با توجه به مطالعه رویشگاه‌های مورد مطالعه گونه کنگر صحرایی بارندگی سالانه حدود 250 تا 500 میلی‌متر، ارتفاع 2300 تا 2500 متر، شیب حدود 10 تا 40 درصد و متوسط دما سالانه حدود 10 تا 12 درجه سانتی‌‌گراد برای حضور این گونه مطلوب است. 2 Vegetation is the most important factor influencing the sustainability of rangeland ecosystems. Therefore, it is important to understand the environmental factors and their effect on vegetation and restoration of rangeland ecosystems. The aim of this study was to identify factors influencing on Gundelia tournefortii L. distribution. Accordingly, the information of Gundelia tournefortii L. was determined in six habitats in Isfahan province. Random- systematic sampling was conducted to calculate canopy and density of the species. In each rangeland place, climate, physiography and soil factors were identified. RDA ordination analysis using CANOCO software was used to investigate the vegetation relationship with environmental factors. In the cluster analysis and RDA ordination analysis, six main habitats of the species were classified into three groups. The first axis of ordination showed a very strong correlation with canopy cover and density and the second axis showed a very strong correlation with soil depth. According to study of the habitats of this species, annual precipitation about 250 to 500 mm, altitude 2300 to 2500 meter, slope about 10 to 40 percent and average of annual temperature about 10 ̊C to 12 ̊C are appropriate for presence of this species. 29 41 2016/12/92016/01/142017/03/11 1395/12/21 2017/08/82017/10/112017/09/3 1396/6/12 عبدالله صالحی اردلی Abdolah Salehi Ardali گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران محمدرضا وهابی Mohammad Reza Vahabi گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران مصطفی ترکش اصفهانی Mostafa Tarkesh Isfahani گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران سعید پورمنافی Saeid Pourmanafi گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان ایران الهام قهساره اردستانی Elham Ghehsareh Ardestani گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد ایران elham.ghehsareh@nres.sku.ac.ir حمیدرضا فرهنگ Hamid Reza Farhang گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان ایران Investigation of Environmental Factors Influence on Gundelia tournefortii L. Distribution in Isfahan Province اقلیم آنالیز تجزیه خوشه‌ای عوامل فیزیوگرافی آنالیز رج‌بندی تحلیل کاهشی خصوصیات خاک 15. Jangman, R. H. G., C. J. F. Ter Braak and O. F. R. Van Tangeren. 1987. Data Analysis in Community and Landscape Ecology. Pudoc Wageningen, 300 p. ##16. Kent, M. 2006. Numerical classification and ordination methods in biogeography. Journal of Progress in Physical Geography 30(3): 399-408.##17. Lu, T., K. M. Ma., W. H. Zhang and B. J. Fu. 2006. Differential responses of shrubs and herbs present at the upper Minjiang River basin (Tibetan plateau) to several soil variables. Journal of Arid Environments 67(3): 373-390.##18. Ludwing, J. and J. F. Reynolds. 1988. Statistical Ecology a Primer on Methods and Computing. John Wiley and Sons, NewYork, 337p.##19. Mark, A. F., K. J. M. Dickinson and R. G. M. Hofstede. 2000. Alpine vegetation, plant distribution, life forms, and environments in a humid New Zealand region: Oceanic and tropical high mountain affinities. Arctic Antarctic and Alpine Research 32(3): 240-254.##20. Ter Braak, C. J. F. 1986. Canonical Correspondence Analysis: A new eigenvector technique for multivariate direct gradient analysis. Journal of Ecology 67(5): 1167-1179.##21. Wagner, H. H. 2004. Direct multi-scale ordination with canonical correspondence analysis. Journal of Ecology 85: 342-351.##22. Zare Chahouki, M. A., L. Khalasi Ahvazi and H. Azarnivand. 2010. Environmental factors affecting distribution of vegetation communities in Iranian rangelands. Vegetos: An International Journal of Plant Research 23(2): 1-15. ##1. پوربابایی، ح.، و. رحیمی و م. ن. عادل. 1394. اثر عوامل محیطی بر پراکنش گیاهان مرتعی در منطقه دیواندره کردستان. مجله بوم‌شناسی کاربردی 4(11): 38-27. ##2. تقی‌پور، ع. و ش. رستگار. 1389. بررسی نقش فیزیوگرافی برروی پوشش گیاهی با استفاده سامانه اطلاعات جغرافیایی. مجله علمی پژوهشی مرتع 4(2): 177-168.##3. خلاصی اهوازی، ل.، غ. ع. حشمتی، پ. ذوفن و م. اکبرلو. 1395. تأثیر عامل رویشگاه بر ارزش علوفه‌ای گونه گیاهی##Gundelia tournefotii L. طی مراحل مختلف فنولوژی، در شمال شرق استان خوزستان. نشریه حفاظت زیست بوم گیاهان 4(8): 48-31.##4. ذوالفقاری کرباسک، ف.، ا. پهلوان روی، ا. فخیره و م. جباری. 1389. بررسی رابطه عوامل محیطی با پراکنش پوشش گیاهی در حوزه آبخیز اقتقه. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران 17(3): 441-431.##5. شکراللهی، ش.، ح. مرادی، ق. دیانتی تیلکی و ز. جابرالاانصار. 1393. بررسی رابطه گونه‌های گیاهی با عوامل ادافیکی و فیزیوگرافی رویشگاه بخشی از مراتع پلور مازندران. فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران 21(3): 548-541. ##6. شیخ حسینی، ا. ح. و ف. نوربخش. 1386. تأثیر نوع خاک و بقایای گیاهی بر شدت معدنی شدن خالص نیتروژن. مجله پژوهش و سازندگی زراعت و باغبانی 75: 133-127.##7. طهماسبی، پ. 1391. تجزیه و تحلیل چند متغیره در علوم محیطی و منابع طبیعی. انتشارات دانشگاه شهرکرد،200 ص.##8. عبداللهی، ج.، ح. نادری، ا. اخوتیان و م. طباطبایی‌زاده. 1390. بررسی مؤلفه‌های رویشی گونه Artemisia sieberi در ارتباط با متغیرهای بارندگی و خصوصیات فیزیکی- شیمیایی خاک در مراتع استپی یزد. دو فصلنامه علمی - پژوهشی خشک بوم 1(4): 62-52.##9. قره‌شیخلو، ا. ح.، م. ر. وهابی و ح. ر. کریم‌زاده. 1389. طبقه‌بندی رویشگاه‌های مرتعی و تعیین اجتماعات گیاهی در دامنه‌های کرکس. نشریه علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک 14(53): 86-75. ##10. کمالی، پ. و ر. عرفانزاده. 1391. تأثیر چرای دام بر ارتباط بین پوشش گیاهی و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک. مجله علمی پژوهشی مرتع 6(4): 329-320.##11. گویلی کیلانه، ا. و م. ر. وهابی. 1391. تأثیر برخی خصوصیات خاک بر پراکنش پوشش گیاهی مراتع زاگرس مرکزی ایران. نشریه علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، علوم آب و خاک 59: 258-245.##12. مصداقی، م. 1390. توصیف و تحلیل پوشش گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 259 ص.##13. نقی‌لو، م.، م. جعفری، م. طهمورث، ا. کهندل و ف. همدانیان. 1388. بررسی ویژگی‌های فیزیک و شیمیایی خاک، و پوشش گیاهی به‌منظور یافتن گیاهان معرف در منطقه ساوجبلاغ. فصلنامه مرتع و آبخیزداری 63(1): 120-119. ##14. وهابی، م. ر. 1384. تعیین شاخص‌های رویشگاهی مؤثر برای بهره‌برداری از دو گونه گون کتیرایی سفید و زرد استان اصفهان. رساله دکتری، علوم مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.## ##

بررسی وضعیت تنوع گونه‌های درختی و درختچه‌ای در ‌جنگل‌های با مدیریت‌های متفاوت طرح جنگلداری Study of Tree and Shrub Species Diversity in Forestry Plans with Different Forest Management 1 1 هدف این تحقیق بررسی وضعیت تنوع گونه‌های درختی و درختچه‌ای در ‌طرح‌های جنگلداری یک حوزه آبخیز و در شرایط اکولوژیک تقریباً مشابه ولی با تفاوت در نوع مدیریت طرح جنگلداری در بخشی از ‌‌جنگل‌های استان گلستان است. برای این منظور، 6675 هکتار از کل حوزه آبخیز شماره 85 در قالب پنج طرح متفاوت در سری یک (دارای طرح جنگلداری 30 ساله با مدیریت علمی دانشگاهی)، سری دو دکتر بهرام‌نیا (بدون اجرای طرح و حفاظتی)، سری چهار شموشک، طرح ناهارخوران و طرح سعدآباد انتخاب شدند. تعداد 239 قطعه نمونه دایره‌ای شکل به‌روش خوشه‌ای منظم با نقطه شروع تصادفی در کل منطقه مورد بررسی پیاده شد. در هر قطعه نمونه ترکیب گونه‌ای و قطر برابر سینه درختان و درختچه‌ها اندازه‌گیری شد. بررسی تنوع گونه‌ای در سری‌های مختلف، با محاسبه شاخص‌های ناهمگنی، غنای گونه‌ای و یکنواختی انجام شد. تجزیه و تحلیل آماری وضعیت تنوع زیستی گونه‌های چوبی بین سری‌های مختلف با آزمون دانکن انجام گرفت. نتایج به‌طور کلی نشان داد وضعیت تنوع گونه‌های چوبی در سری یک و دو جنگل شصت‌کلاته با مدیریت دانشگاهی در مقایسه با ‌طرح‌های دیگر از وضعیت بهتری برخوردار است و طرح جنگلداری ناهارخوران از نظر شاخص‌های تنوع در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. 2 The aim of this research was to investigate the diversity of tree and shrub species in forestry plan in a watershed and in almost the same ecological conditions but different in forest management plan in the part of Golestan province forest. To this end, the 6675 hectares of the watershed number of 85 in 5 different plans in series one (30-year forestry plan with University Scientific Management), series two Doctor Bahramnia (without implementation and protection), series four Shamoshak, Naharkhoran plan and Sad Abad plan were selected. Inventory grid was designed by a systematic cluster sampling method with 239 circle plots in the study area. In each sample, species composition and diameter at breast height of trees and shrubs were measured. Species diversity in different series, were performed by calculating the heterogeneity indices, species richness and evenness. Statistical analysis of significant differences between the values of biodiversity of woody species among different series was performed by Duncan’s test. The results showed that biodiversity of woody species in the one and two series of Shastkalateh forest under academic management was better than other plans and forestry plan of Naharkhoran is in an unfavorable situation in terms of diversity indices. 43 55 2016/12/92016/01/142017/03/112016/09/6 1395/6/16 2017/08/82017/10/112017/09/32017/09/3 1396/6/12 نورالدین نوریان nooreddin noorian گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران noorian.86@gmail.com شعبان شتایی Shaeban Shataee گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران shataee@yahoo.com جهانگیر محمدی Jahangir Mohamadi گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران jahangir.mohamadi@gmail.com Biodiversity Golestan province Hyrcanian forest Management. تنوع زیستی استان گلستان ‌‌جنگل‌های خزری مدیریت 16. Amanda, L., D. Binkley and A. E. Carol. 2005. Plant diversity in riparian forests in northwest Colordo: Effects of time and river regulation. Forest Ecology and Management 20:110-121.##17. Burton, V., D. E. Barnes, K. R. Shirley, H. Stephen and H. Spurr. 1998. Forest Ecology. John Willey & Sons, 792 p.##18. Emborg, J. 1996. Biodiversity in natural versus managed forest in Denmark. Forest Ecology and Management 85(1-3): 47-51.##19. Hendricks, H. H., W. J. Bond, J. J. Midgley and P. A. Novellie. 2005. Plant species richness and composition a long livestock grazing intensity gradients in a Namaqualand (South Africa) protected area. Plant Ecology 176: 19-33.##20. Hill, M. O. 1973. Diversity and Evenness: A unifying notation and its consequences. Ecology 54: 427-432.##21. Krebs. C. J. 1999. Ecological Methodology, University of British Columbia. Jim Green publisher, 620 p.##22. Magurran, A. 1988. Ecological Diversity and its Measurement. Croom Helm, London, 179 p.##23. Mligo, C. 2006. Effect of grazing pressure on plant species composition and diversity in the semi-arid rangelands of Mbulu district, Tanzania. Agricultural Journal 1: 277-283.##24. Nath, T. k., M. K. Hossain and M. K. Alam. 1998. Diversity and composition of trees in Sitapahar forest reserve of Chittagong Hill Tracts (South) forest Division, Bangladesh. Annals-of-Forestry 6(1): 1-9.##25. Nee, S., A. O. Mooers and P. H. Harvey. 1992. Tempo and mode of evolution revealed from molecular phylogenies. Proceedings of the National Academy of Sciences 89: 8322–8326.##26. Peet, R. K. 1974. The measurement of species diversity. Annual Review of Ecology and Systematic 5: 285-307.##27. Simpson, E. H. 1949. Measurment of diversity. Nature 163: 688.##28. Wilson, E. O. 1998. The current state of ecological diversity. PP. 210-231, In: Biodiversity, National Academy press. ##1. اجتهادی، ح.، ح. ر. عکافی و ج. قریشی الحسینی. 1381. بررسی و مقایسه شاخص‌های عددی تنوع گونه‌ای در دو رویشگاه با مدیریت چرای متفاوت. مجله زیست‌شناسی ایران 13: 58-49.##2. احمدی، ش. 1379. بررسی تأثیر بهره‌برداری بر تنوع زیستی جنگل (شصت‌کلاته گرگان). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، 48 ص.##3. اسحاقی راد، ج.، ن. سیدی و ا. حسن‌زاد ناورودی. 1388. تأثیر اجرای شیوه تک‌گزینی بر تنوع گیاهان چوبی (مطالعه موردی: سری جنبه‌سرا- گیلان). مجله جنگل ایران 1: 285-277.##4. بی نام. 1386.، طرح جنگلداری تجدید نظر سری یک دکتر بهرام نیا. گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، 478 ص.##5. پوربابایی، ح. 1377. تنوع زیستی گونه‌های چوبی در ‌جنگل‌های استان گیلان. رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، 145 ص.##6. پوربابایی، ح. 1379. بررسی تنوع زیستی گونه‌های چوبی در ‌جنگل‌های راش گیلان، مجموعه مقالات همایش ملی مدیریت ‌جنگل‌های شمال و توسه پایدار، انتشارات گستره، ص 51-35.##7. سلامی، ا.، ح. زارع، ط. امینی اشکوری، ح. اجتهادی و ب. جعفری. 1386. بررسی و مقایسه تنوع گونه‌ای گیاهان دو عرصه تحت چرا و قرق مرتع کهنه لاشک نوشهر. مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی 75: 46-37.##8. قاسمی آقباش، ف. و ا. فتایی. 1385. بررسی نقش مدیریت در تنوع زیستی گونه‌های چوبی در منطقه جنگلی فندقلوی اردبیل. مجله منابع طبیعی ایران 18-11.##9. قلیچ‌نیا، ح. 1375. مقایسه پوشش گیاهی مناطق مرجع، کلید و بحرانی پارک ملی گلستان و مراتع همجوار. مجله پژوهش و سازندگی 30: 75-72.##10. قمی‌اویلی، ع.، م. حسینی، ا. متاجی و س. غ. جلالی. 1386. بررسی تنوع زیستی گونه‌های چوبی و زادآوری در دو جامعه گیاهی مدیریت شده در منطقه خیرودکنار نوشهر. مجله محیط‌شناسی 33: 106-101.##11. محمدی، ج.، ش. شتایی جویباری، ه. حبشی و م. امیری. 1387. تأثیر شیوه تدریجی- پناهی بر تنوع گونه‌ای درختی در ‌جنگل‌های بلوط لوه گرگان. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 16: 250-241.##12. مروی مهاجر، م. 1384. جنگل‌شناسی و پرورش جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 387 ص.##13. مصداقی، م.، 1380. توصیف و تحلیل پوشش گیاهی. انتشارات دانشگاه مشهد، 287 ص.##14. میمندی‌نژاد، ج. 1357. شالوده بوم‌شناسی (ترجمه)، انتشارات دانشگاه تهران، 654 ص.##15. نوری، ز.، ج. فقهی، ق. زاهدی امیری، م. زبیری و ر. رحمانی. 1389. ارزیابی تنوع گونه‌های درختی و درختچه‌ای و اثر آن در مدیریت پایداری جنگل (بررسی موردی: بخش پاتم جنگل خیرودکنار). نشریه جنگل و فراورده‌های چوب 63: 214-201.## ##

تغییر در توزیع فراوانی آشیان اکولوژیک گونه‌های گیاهی در طی مراحل مختلف توالی Changes in the Distribution of Plant Species in the Ecological Niche in Various Stages of Succession 1 1 تغییراتی که در طی توالی رخ می‌دهد تنها محدود به تغییر در ترکیب گیاهی نیست، بلکه به‌واسطه تغییر در منابع غذایی، توزیع فراوانی گونه‌های گیاهی نیز تغییر می‌کند. بنابراین استفاده از مدل‌هایی که در بررسی توزیع فراوانی گونه‌ها، علاوه بر فراوانی نسبی گونه‌ها، به نحوه تقسیم آشیان اکولوژیک نیز توجه داشته باشد اهمیت زیادی دارد. هدف مطالعه حاضر بررسی تغییرات توزیع فراوانی گونه‌ای با استفاده از مدل‌های آشیان اکولوژیک در طی توالی است. ابتدا سه منطقه با توالی زمانی 5-3، 15-10، 50-30 سال و منطقه شاهد در مراتع نیمه‌استپی کرسنک، چهارمحال و بختیاری انتخاب شد. در هر منطقه چهار ترانسکت 100 متری و در طول هر ترانسکت 10 پلات یک مترمربعی جهت ثبت پوشش گیاهی مستقر شد. پس از بررسی صحت توزیع فراوانی از طریق آزمون مونت‌کارلو، نتایج نشان داد که در توالی 5-3 و 15-10 سال مدل شکست تصادفی و در توالی 50-30 و منطقه شاهد مدل شکست مک‌آرتور بیشترین میزان تطابق را با داده‌های واقعی دارند. این موضوع نشان‌دهنده حضور گونه‌ها و اشغال آشیان اکولوژیک در مراحل اولیه توالی به‌صورت تصادفی است و هر چه به‌سمت مراحل انتهایی توالی حرکت می‌کنیم از شانس وقایع تصادفی کاسته می‌شود. 2 Variation along the successional stage of a plant community is not limited to plant composition and diversity but also related to nutrient resources and plant species abundance distribution. Therefore, the use of models that consider the distribution of ecological niches in addition to the relative frequency of species in the distribution of species is also important. The object of current study was to investigate the species abundance distribution using ecological niche models in a successional stage of plant community in semi-steppe rangelands. To do so, first we selected three regions with different succession stage including 3-5, 10-15, and 30-50 years and a control site. In each region, we used 10 plots of 1 m2 along four 100 m transects to record the vegetation cover. Then Monte-Carlo test using data simulation was used to test fitness of each niche apportionment model. The results showed that frequency of species in both 3-5 and 10-15 successions fitted the random fraction model while MacArthur fraction model only accepted the model which fitted species frequency distribution in 30-50 years and control site. The results indicated that the niche occupation pattern in early stage of succession might be attributed to the random process of pioneer species. However, the chance of random niche occupation decreased by the end of succession due to nutrient availability and competition. 57 70 2016/12/92016/01/142017/03/112016/09/62015/12/24 1394/10/3 2017/08/82017/10/112017/09/32017/09/32017/10/9 1396/7/17 محسن فعال فیض آبادی Mohsen Faal Feizabadi گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد ایران mo.faal65@gmail.com پژمان طهماسبی Pejman Tahmasebi گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد ایران Pejman.tahmasebi@nres.sku.ac.ir رضا امیدی پور Reza Omidipour گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان ایران R.omidipour@stu.sku.ac.ir الهه ظفریان Elahe Zafarian گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد ایران elahezafarian.sku@gmail.com Abundance distribution MacArthur fraction Random fraction Succession. توزیع فراوانی شکست مک‌آرتور شکست تصادفی توالی 7. Anderson, B. J. and D. Mouillot. 2007. Influence of scale and resolution on niche apportionment rules in salt meadow vegetation. Aquatic Biology 1: 195-204.##8. Bazzaz, F. A. 1975. Plant species diversity in old-field successional ecosystems in southern Illinois. Ecology 56: 485-488.##9. Bersier, L. F. and G. Sugihara. 1997. Species abundance patterns: the problem of testing stochastic models. Journal of Animal Ecology 66: 769-774.##10. Briske, D. D, S. D. Fuhlendorf and F. E. Smeins. 2005. State-and-transition models, thresholds, and rangeland health: a synthesis of ecological concepts and perspectives. Rangeland Ecology and Management. 56:1-10.##11. Bulmer, M. G. 1974. On fitting the poisson lognormal distribution to species-abundance data. Biometrics 30: 101-110.##12. Casey, P. and P. A. R. King. 2001. The problem of testing the goodness-of-fit of stochastic resource apportionment models. Environmetrics 12(7): 691-698.##13. Fesl, C. 2002. Niche-orientated species-abundance models different approaches of their application to lavalchirono mid assemblages in a large river. Journal of Animal Ecology 108: 71-94##14. Fisher, A. G., Corbet, S. A. and S. A. Williams. 1943. The relation between the number of species and the number of individuals in a random sample of an animal population. Journal of Animal Ecology 12: 42-58.##15. Gray, J. S. and F. B. Mirza. 1979. A possible method for the detection of pollution-induced disturbance on marine benthic communities. Marine Pollution Bulletin 10:142-146.##16. Higgins, C. L. and R. E. Strauss. 2008. Modeling stream fish assemblages with niche apportionment models: patterns processes, and scale dependence. Transactions of the American Fisheries Society 137(3): 696-706.##17. Johansson, F., G. England., T. Brodin and H. Gardfjell. 2006. Species abundance models and patterns in dragonfly communities: effects of fish predators. Oikos 114(1): 27-36.##18. MacArthur, R. H. 1957. On the relative abundance of bird species. Proceedings of the National Academy of Sciences 43:293-295.##19. Magurran, A. E. 2004. Measuring Biological Diversity. 2ndedn, Blackwell, Oxford, 264 p.##20. May, R. M. 1975. Patterns of species abundance and diversity.PP. 81-120. In: Cody, M. L, Diamond, J. M. (Eds.) Ecology and Evolution of Communities. Harvard University Press, Cambridge, MA.##21. Motomura, I. 1932. On the statistical treatment of communities (in Japanese). Journal of Zoology 44: 379-383.##22. Mouillot, D., M. George-Nascimento and R. Poulin. 2003. How parasites divide resources: a test of the niche apportionment hypothesis. Journal of Animal Ecology 72: 757-764.##23. Naeem, S. and B. A. Hawkins. 1994. Minimal community structure: how parasitoids divide resources. Ecology 75(1): 79-85.##24. Preston, F. W. 1962. The canonical distribution of commonness and rarity. Ecology 43: 410-432.##25. R Development Core Team. 2013. R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing.##26. Spatharis, S., D. Mouillot, T. D. Chi., D. B. Danielidis and G. Tsirtsis. 2009. A niche-based modeling approach to phytoplankton community assembly rules. Oecologia 159:171-180.##27. Stringham, T. K., W. C. Krueger and P. L. Shaver. 2003. State and transition modeling: An ecological process approach. Journal of Range Management 56: 106-113.##28. Tokeshi, M. 1990. Niche apportionment or random assortment: species abundance patterns revisited. Journal of Animal Ecology 59: 1129-1146.##29. Tokeshi, M. 1993. Species abundance patterns and community structure. Advances in Ecological Research 24: 111-186.##30. Tokeshi, M. 1996. Power fraction: a new explanation of relative abundance patterns in species-rich assemblages. Oikos 75: 543-550.##31. Tokeshi, M. and P. E. Schmid. 2002. Niche division and abundance: an evolutionary perspective. Population Ecology 44 (3):189-200.##32. Tokeshi, M. 1999. Species Coexistence: Ecological and Evolutionary Perspectives. Blackwell Science, Oxford, 468 p. ##33. Ugland, K. I., P. J. d. Lambshead, B. McGill, J. S. Gray, N. O'Dea, R. J. Ladle and R. J. Whittaker. 2007. Modeling dimensionality in species abundance distributions: de scription and evaluation of the Gambin model. Evolutionary Ecology Research 9: 313-324.##34. Ulrich, W. and M. Zalewski. 2006. Abundance and co-occurrence patterns of core and satellite species of ground beetles on small lake islands. Oikos 114(2): 338-348.##35. Whittaker, R. J. 2014. Thegambin model provides a superior fit to species abundance distributions with a single free parameter: evidence, implementation and interpretation. Ecography 37: 1002-1011.##36. Yoko-o, M. and M. Tokeshi. 2014. Pronounced difference in community structure between the edge and the interior: analyzing small-scale variability of maritime woodland. Coastal Ecosystems 1: 54-63.##1. آقابابایی، م.، ا. اسدی، پ. طهماسبی و ح. ع. شیرمردی. 1393. تعیین گونه‌های شاخص در مراحل مختلف توالی در مراتع نیمه‌استپی استان چهارمحال و بختیاری. مجله حفاظت زیست بوم گیاهان 2(4): 102-95.##2. ابراهیمی، ع.، و. ا. رئوفی‌راد، ح. ارزانی و ز. شجاعی‌اسعدیه. 1395. بررسی رابطه ترکیبات ثانویه و خوشخوراکی گیاهان مرتعی (مطالعه موردی: مراتع کرسنک استان چهارمحال و بختیاری). مجله مرتع و آبخیزداری 69(2): 309-297.##3. عادل، م. ن.، ح. پوربابائی و ع. امیدی. 1393. ارزیابی تنوع گونه‎های علفی در راشستان بهره‎برداری نشده (مطالعه موردی: رودبار گیلان). مجله پژوهش‌های گیاهی 27(4): 690-681.##4. عکافی، ح. ر. و ح. اجتهادی. 1386. بررسی تنوع گونه‎ای گیاهان دو منطقه با استفاده از مدل‌های توزیع فراوانی. مجله علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی 66(1): 72-63.##5. قهساره ‌اردستانی، ا.، م. بصیری، م. ترکش و م. برهانی. 1389. بررسی مدل‌های توزیع فراوانی گونه‌ای و ارتباط عوامل محیطی با شاخص تنوع گونه‌ای هیل N1 در چهار مکان مرتعی استان اصفهان. مجله مرتع و آبخیزداری 63(3): 397-387.##6. معتمدی، ج. و ا. کرکج. 1393. مدل مناسب توزیع فراوانی تنوع گونه‌ای در سه شدت چرایی متفاوت در مراتع دیزج بطچی آذربایجان غربی. مجله منابع طبیعی ایران 67(1): 115-103.## ##

ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های زیست ‌محیطی تالاب بین‌المللی مصب رودهای گز و حرا Assessment and Prioritization of Environmental Risks in Gaz and Hara Rivers Estuary International Wetland 1 1 اکوسیستم‌های تالابی دارای ارزش و کارکردهای اقتصادی و اکولوژیکی بسیاری هستند اما امروزه امنیت و موجودیت آنها از طریق عوامل مختلف طبیعی و انسانی به‌شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. از این‌رو تحقیق حاضر با هدف شناسایی، رتبه‌بندی و ارزیابی ریسک زیست محیطی عوامل تهدید تالاب بین‌المللی رودهای گز و حرا واقع در استان هرمزگان صورت پذیرفت. جهت شناسایی مهم‌ترین عوامل تهدید از روش دلفی و از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره AHP و TOPSIS برای اولویت‌بندی ریسک‌ها استفاده شد. طبق نتایج AHP، قاچاق سوخت، حمل و نقل‌های آبی و آلودگی نفتی در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند. نتایج به‌دست آمده از روش TOPSIS براساس میزان نزدیکی نسبی (CJ+) نشان می‌دهد که آلودگی نفتی (1) و قاچاق سوخت (9154/0) در رتبه‌های اول و دوم جای دارند. به‌طور کلی از لحاظ سطوح مخاطرات، 6/8 درصد مخاطرات در رده غیرقابل تحمل، 6/8 درصد در رده قابل توجه، 08/26 درصد در رده متوسط، 43/30 درصد در رده قابل تحمل و 08/26 درصد مخاطرات در رده جزئی قرار گرفتند. بنابراین با توجه به نتایج به‌دست آمده اولویت‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی در جهت کاهش اثرات و پیامدهای عوامل تهدید که تأثیرات جبران‌ناپذیری بر محیط زیست و عملکرد تالاب دارند، می‌بایست مورد توجه جدی قرار گیرند. 2 Wetland ecosystems have many economic and ecological functions and values, but today their security and existence have been heavily influenced by various natural and human factors. Therefore, the present study was conducted to identify, rank and assess environmental risks threatening Khur-e- Azini International wetland located in Hormozgan province. In order to identify risk factors, the Delphi method and the multi-criteria decision-making methods, AHP and TOPSIS were used for prioritizing risks. According to the results of the technique AHP, fuel smuggling, marine transportation and oil pollution were respectively ranked first to third. The results of TOPSIS technique based on the relative proximity (Cj +) indicate that the oil pollution (1) and the fuel smuggling (0.9154) are ranked first to second. In general, based on the ranking of risks, 8.6 percent of risks were placed in the unbearable category, 8.6 percent of risks were placed in the significant category, 26.08 percent of risks were placed in the average category, and 30.43 percent of risks were placed in the category of tolerable risks. According to the results, management priorities and planning should be considered seriously to minimize the risks and consequences that have irreversible effects on the environment and wetlands function. 71 87 2016/12/92016/01/142017/03/112016/09/62015/12/242016/09/8 1395/6/18 2017/08/82017/10/112017/09/32017/09/32017/10/92017/11/7 1396/8/16 سمیرا جعفری آذر Samira Jafariazar گروه محیط زیست دانشگاه صنعتی خاتم‌ الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران ایران samirajafari1392@gmail.com غلامرضا سبزقبایی Gholam Reza Sabzghabaei گروه محیط زیست دانشگاه صنعتی خاتم‌ الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران ایران grsabz1@gmail.com مرتضی توکلی Mortaza Tavakoly گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ایران tavakoly52@gmail.com سولماز دشتی Soolmaz Dashti گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران ایران solmazdashti@gmail.com Gaz and Hara Rivers Estuary International wetlands Multi-criteria decision Risk assessment. مصب ‌رودهای گز و حرا تالاب بین‌المللی تصمیم‌گیری چند معیاره ارزیابی ریسک 25. Barbier, E. B. 2013. Valuing ecosystem services for Coastal Wetland Protection and Restoration, Progress and Challenges, Department of Economics and Finance, University of Wyoming, 1000 E, University Ave., Laramie.##26. Bertzky, M. and S. Stoll-Kleemann. 2009. Multi-level discrepancies with sharing data on protected areas: What we have and what we need for the global village. Journal of Environmental Management 90(1): 8-24.##27. Clayton, M. J. 1997. Delphi: A technique to harness expert opinion for critical decision-making tasks in education. Educational Psychology 17(4): 373-384.##28. Hogarth, R. M. 1978. A note on aggregating opinions. Organizational Behavior and Human Performance 21(1): 40-46.##29. Kellett, B. M., T. Walse and K. L. Baristow. 2005. Ecological risk assessment for the wetlands of the lower‌ burdekin. CSIRO Land and Water Technical Report 26/05:34.##30. Prato, T. 2012. Increasing resilience of natural protected areas to future climate change: A fuzzy adaptive management approach. Ecological Modelling 242(1): 46-53.##31. Saaty, T. L. 1980. The analytic hierarchy process: Planning, priority setting, resource allocation. McGrawhill, New York, NY, 437 p.##32. Saaty, T. L. and L. G. Vargas. 1991. Prediction, Projection and Forecasting. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, 251 p.##33. Somerville, J. A. 2008. Effective use of the Delphi Process in research: Its characteristics, strengths and limitations. Unpublished doctoral dissertation, Oregon State University, Corvallis, OR.##34. Tian, K., J. Liu, D. Xiao, J. Sun, M. Lu and Y. Huang. 2015. Ecological effects of dam impoundment on closed and half-closed wetlands in China. Wetland 35: 889-898.##35. United Nations Environment Programme (UNEP). 2006. Marine and Coastal Ecosystems and Human Well-Being: A Synthesis Report Based on the Findings of the Millennium Ecosystem Assessment; UNEP: Nairobi, Kenya. ##36. Valiela, I., E. Kinney, J. Culbertson, E. Peacock and S. Smith. 2009. Global Losses of Mangroves and Salt Marshes. PP. 109-142, In: Duarte, C. M. (Eds.), Global Loss of Coastal Habitats: Rates, Causes and Consequences, Fundación BBVA: Bilbao, Spain. ##37. Van Teijlingen, E., E. Pitchforth, C. Bishop and E. Russell. 2006. Delphi method and nominal group technique in family planning and reproductive health research. Journal of Family Planning and Reproductive Health Care 32(4): 249-252.##38. Zanakis, S. H., A. Solomon, N. Wishart and S. Dublish. 1998. Multi-attribute decision making a simulation comparison of selection methods. Operational Research 107: 507-529.##39. Zhang, Sh., B. Sun, L. Yan and Ch. Wang. 2013. Risk identification on hydropower project using the IAHP and extension of TOPSIS methods under interval-valued fuzzy environment. Natural Hazards 65(1): 359-373.##1. اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان. 1387. خلاصه گزارش سند توسعه زیست محیطی استان هرمزگان، کمیته برنامه‌ریزی زیست محیطی اداره کل، 46 ص. ##2. اداره کل شیلات استان هرمزگان. 1394. گزارش وضعیت صید آبزیان در سال 1386، استان هرمزگان. پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، 82 ص.##3. اسفنده، س. و ا. دانه‌کار. 1393. بررسی تطبیقی- مقایسه‌ای تالاب‌های استان هرمزگان با تلفیق روش‌های Med Wet و IBA. دومین همایش ملی مدیریت و مهندسی تالاب‌ها. کرج. 25-26 خرداد ماه، 10 ص. ##4. ایران‌نژاد پاریزی، م. ح.، ج. سرهنگ‌زاده، ح. عطیم‌زاده، م. ر. علمی، ز. حسینی و ف حاضری. 1385. توانمندی‌های زیستی و تنگناهای موجود در منطقه حفاظت شده سیاهکوه اردکان (یزد). مجله محیط‌شناسی 32(39): 100-89..##5. پرورش، ح.، ا. پرورش و ز. پرورش. 1392. تعیین ظرفیت بردهای فیزیکی، واقعی و مجازی برای اجرای فعالیت قایق‌رانی در تالاب بین‌المللی حرا رود گز. اقیانوس شناسی 4(13): 92-85. ##6. پوررحیم نجف‌آبادی، ز.، ب. دهرآزما، ح. قاسمی، م. مرتضوی و ب. تقی‌پور. 1388. بررسی ویژگی‌های رسوب‌شناختی و آلودگی رسوبات سطحی بنادر سیریک و جاسک به آرسنیک و جیوه. پژوهش‌های چینه‌نگاری و رسوب شناسی (مجله پژوهشی علوم پایه دانشگاه اصفهان) 25(2): 64-47.##7. جان‌قربان، ش. 1387. ارزیابی و مدیریت ریسک محیط زیستی مناطق حساس اکولوژیک با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره، مطالعه موردی، منطقه حفاظت شده موند. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات اهواز، 110 ص.##8. جاهدمنش، پ. 1393. مدیریت ریسک زیست محیطی منطقه حفاظت شده شیمبار شهرستان مسجدسلیمان براساس مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره. پایان‌نامه کارشناسی‌ ارشد رشته مدیریت محیط زیست. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات اهواز، 132 ص.##9. جبل‌عاملی، م. ح.، آ. رضایی‌فر و ع. لنگرودی. 1386. رتبه‌بندی ریسک پروژه با استفاده از فرایند تصمیم‌گیری چند شاخصه. نشریه دانشکده فنی 41(7): 871-863.##10. جوزی، ع. و م. شفیعی. 1388. تجزیه و تحلیل ریسک‌های محیط زیستی منطقه حفاظت شده حله بوشهر با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP). پژوهش‌های مجله علوم و فنون دریایی 4(3): 36-21.##11. دانه‌کار، ا. 1384. طرح مدیریت و توسعه جنگل‌های مانگرو در استان هرمزگان. اداره کل منابع طبیعی هرمزگان، 108 ص.##12. رحیمی بلوچی، ل. و ب. ملک محمدی. 1392. ارزیابی ریسک‌های محیط زیستی تالاب بین‌المللی شادگان براساس شاخص‌های عملکرد اکولوژیکی. محیط‌شناسی 39(1): 112-101.##13. سازمان بنادر و دریانوری. 1394. تصاویر و نقشه‌های ماهواره‌ای خلیج فارس و دریای عمان. ##14. سبزقبایی، غ. ر.، م. منوری، ب. ریاضی، ن. ا. خراسانی و م. کرمی. 1391. آنالیز مقایسه‌ای فشارها و تهدیدات تالاب‌های گرمسیری با استفاده از روش‌شناسی RAPPAM (مطالعه موردی: تالاب‌های استان خوزستان). اکوبیولوژی تالاب 4(2): 68-55.##15. صالحی‌پور، ف. 1394. ساخت و اعتباریابی ابزار سنجش امنیت اکولوژیکی تالاب‌های بین المللی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد محیط ‌زیست، ارزیابی و آمایش سرزمین. دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیاء بهبهان، 57 ص.##16. عبداله‌رش، م.، م. بشیری و ف. حقیقی. 1392. مدیریت تالاب‌ها، چالش‌ها و راهکارها. کنفرانس مدیریت چالش‌ها و راهکارها. شیراز، 5 دی‌ماه، 10 ص.##17. قدوسی بهبهانی، آ. 1390. بررسی میران آلاینده‌های نفتی در خورآذینی و ارائه راهکار مدیریت زیست محیطی جهت تقلیل و پایش آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس، 128 ص.##18. محمد‌مرادی، ا. و م، اخترکاوان. 1388. روش‌شناسی مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره. نشریه آرمان‌شهر 2(2): 125-113.##19. مرتضوی، م. 1391. بررسی اثرات متقابل زیست محیطی ناشی از فعالیت‌های کارگاه‌های تکثیر و پرورش میگو بر سواحل جنوب کشور. مؤسسه تحقیقات شیلات ایران، پژوهشکده اکولوژی خلیج‌فارس و دریای عمان، بندرعباس، 98 ص.##20. معظمی، آ. 1389. بررسی میزان آلاینده‌های نفتی (TPHs) در خور تیاب و ارائه برنامه مدیریت زیست محیطی جهت تقلیل و پایش اثرات. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرعباس، 130 ص.##21. مکوندی، ر.، س. آستانی و ب. لرستانی. 1394. ارزیابی ریسک محیط زیستی تالاب‌ها با استفاده از روش‌های TOPSIS و EFMEA. پژوهش‌های محیط زیست 6(11): 98-85.##22. مکوندی، ر.، س. آستانی و ز. انوشه. 1391. ارزیابی ریسک محیط زیستی تالاب‌ها با استفاده از روش‌های TOPSIS و EFMEA (مطالعه موردی: تالاب شیرین‌سو در استان همدان). فصلنامه علمی پژوهشی اکوبیولوژی تالاب. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز 3(12): 40-25. ##23. مکوندی، ر.، س. آستانی و م. چراغی. 1392. ارزیابی ریسک محیط زیستی تالاب‌ها با استفاده از روش‌های SAW و EFMEA (مطالعه موردی: تالاب بین‌المللی انزلی). فصلنامه علمی پژوهشی اکوبیولوژی تالاب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز 5(17): 74-61.##24. ملک‌حسینی، س. ف. و س. س. دشتی. 1395. ارزیابی مخاطرات زیست محیطی منطقه حفاظت شده دنا با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره (TOPSIS). فصلنامه علوم محیطی 14(3): 56-41.## ##

رابطه خاک با خصوصیات رویشی گونه گز پر‌شاخه (Tamarix ramosissima) در ابیانه، استان اصفهان The Relation between Soil Parameters and Growth Characteristics of Tamarix ramosissima in Abyaneh, Isfahan Province 1 1 خصوصیات رویشی گونه‌های گیاهی به‌شدت به شرایط محیطی رویشگاه وابسته است. عمده گونه‌های گز در شرایط نامطلوب خاک و اقلیم رشد می‌کنند. یکی از رویشگاه‌های مهم گز در نزدیکی ابیانه در استان اصفهان است. در این محل جهت بررسی رابطه عوامل خاکی بر رشد گز، تعداد سه قاب 400 مترمربعی به‌طور تصادفی مستقر و در هر پلات سطح تاج پوشش و میانگین ارتفاع متوسط هر پایه اندازه‌گیری شد. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در دو عمق 20-0 و40-20 سانتی‌متری اندازه‌گیری شدند. رابطه خصوصیات خاک و پوشش گیاهی به‌روش رج‌بندی و RDA بررسی شد. نتایج نشان داد که در عمق سطحی، ماده آلی و درصد اشباع خاک با پارامترهای گیاهی شامل سطح تاج پوشش و ارتفاع متوسط درختچه گز پرشاخه همبستگی مثبت بالایی را نشان می‌دهند و در عمق پایین‌تر، عوامل واکنش خاک، درصد گچ و درصد اشباع خاک همبستگی بیشتری با فاکتورهای گیاهی دارند. این ضرورت مطالعه در این دو عمق خاک را نشان می‌دهد. در پروژه‌های احیایی با این گونه لازم است عوامل خاکی مذکور مدنظر قرار گیرد. 2 Vegetative characteristics of plant species are strongly dependent on habitat environmental conditions. Most Salt cedar (Tamarix ramosissima) individuals grow on unsuitable soil and climate conditions. One of the important habitats of this species is near Abyaneh in Isfahan Province. To investigate the relation of edaphic factors on the growth of T. ramosissima, three plots 400m2 in area were randomly placed in this region. In each plot, crown cover and mean height of each tree were measured. Chemical and physical properties of soil were evaluated in two depths (0-20, 20-40cm). The relation between soil and vegetation was assessed using ordination method and RDA. The results suggest that in the upper depth, organic matter and saturation percentage (%SP) have a strong positive correlation with vegetative factors of T. ramosissima including canopy cover and mean height. On the other hand, in lower depth pH, %CaSO4 factors have higher correlation with plants factors compared to upper depth. Therefore, organic matter in upper layer and saturation percentage (%SP) have more correlation with vegetative factors. This suggests the importance of studying these two soil depths. In the restoration projects on this species, it is necessary to consider the abovementioned soil factors. 89 100 2016/12/92016/01/142017/03/112016/09/62015/12/242016/09/82016/01/24 1394/11/4 2017/08/82017/10/112017/09/32017/09/32017/10/92017/11/72017/11/8 1396/8/17 سید حمید متین خواه SayedHamid Matinkhah دانشگاه صنعتی اصفهان ایران matinkhah@cc.iut.ac.ir زینب کاوه سدهی Zeinab Kaveh Sedehi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران zainabkavehsdehy@yahoo.com Autecology Natural habitat Ordination Soil parameters Tamarix ramosissima. اکولوژی فردی رویشگاه طبیعی رج‌بندی خصوصیات خاک گز پر شاخه 14. Abd El-Ghani, M. M. and W. M. Amer. 2003. Soil-vegetation relationships in a coastal -desert plain of southern Sinai, Egypt. Journal of Arid Environments 55: 607-628.##15. Lihong, Y., J. Qu and C. Xinzheng. 2005. Desert vegetation pattern at the northern foot of Tianshan mountains. Flover 42: 1-8.##16. Snyman, H. A. 2004. Soil seed bank evaluation and seedling establishment along a degradation gradient in a semi-arid rangeland. African Journal of Range and Forage Science 21(1): 37-47.##17. Ter Braak, C. J. and P. Smilauer. 2002. CANOCO reference manual and CanoDraw for Windows user's guide: software for canonical community ordination (version 4.5). www. canoco. com.##18. Urbansky, E. T., M. L. Magnuson, C. A. Kelty and S. K. Brown. 2000. Perchlorate uptake by salt cedar (Tamarix ramosissima) in the Las Vegas Wash riparian ecosystem. Science of the total environment 256(2): 227-232.##19. Weaver, R. W. and J. S. Angle and P. S. Bottomley. 1994. Methods of Soil Analysis, Part 2-Microbiological and biochemical properties, Soil society of America INC, Wisconsin, USA.##20. Wimm, L. W., F. Sagen and X. Bowman. 1995. Effect of climatic conditions on plants growth. Journal of Range management 307:63-69.##1. اسدی، م. 1367. فلور ایران شماره 1، تیره گز، انتشارات وزارت کشاورزی، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، 76 ص.##2. بای بوردی، م. 1379. فیزیک خاک، چاپ ششم، انتشارات دانشگاه تهران، 674 ص. ##3. جعفری حقیقی، م. 1382. روش‌های تجزیه خاک (نمونه‌برداری و تجزیه‌های مهم فیزیکی و شیمیایی خاک با تأکید بر اصول تئوری و کاربردی)، انتشارات ندای ضحی، تهران، 240 ص. ##4. زبیری، م. 1373. آماربرداری در جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 401 ص. ##5. سالنامه هواشناسی، 1391، سایت هواشناسی استان اصفهان. ##6. طاهری، م. 1365. بررسی رابطه بین شوری، بافت و رطوبت خاک با رشد گونه گز (Tamarix leptopetala) در منطقه ده نمک سمنان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران##7. کارگر چیگانی، ه. 1386. بررسی رویشگاه سه گونه بومی در شرق اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد بیابان‌زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان. ##8. کردوانی، پ. 1385. مناطق خشک (ویژگی‌های اقلیمی، علل خشکی، مسائل آب و غیره)، چاپ ششم، انتشارات دانشگاه تهران، 349 ص. ##9. گویلی کیلانه، ا. 1390. تأثیر برخی خصوصیات خاک بر پراکنش پوشش گیاهی مراتع زاگرس مرکزی ایران، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 59: 258-245.##10. گیتی، ع. 1375. اثر کاشت گز و آتریپلکس برروی شوری خاک، مجله بیابان 1: 52-32. ##11. محمدی گلرنگ، ب. ع. شهیدی و م. کاظمی. 1385. معرفی گونه‌های گیاهی مناسب جهت کشت اطراف مسیل‌ها (مطالعه موردی مشهد)، اولین همایش ملی مسیل‌ها (کانال‌ها). ##12. مصداقی، م. 1380. توصیف و تحلیل پوشش گیاهی، ترجمه، انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه مشهد، 288 ص.##13. مظفریان، و. ا. 1383. درختان و درختچه‌های ایران، فرهنگ معاصر، تهران، 147 ص. ## ##