1395 5 15 0 90

تنوع گونه‌ای و شناسایی گروه‌های عملکردی گیاهی در مراتع مشجر منطقه حفاظت شده شیمبار در استان خوزستان Species Diversity and Identification of Plant Functional Types of Woodland in Shimbar Protected Area, Khuzestan Provience 1 1 اندازه‌گیری تنوع و شناسایی صفات و گروه‌های عملکردی گیاهی و طبقه‌بندی آنها به شناسایی دقیق توان رویشی مراتع و اعمال برنامه‌های مدیریتی مناسب کمک می‌کند. هدف از این تحقیق اندازه‌گیری تنوع گونه‌ای و شناسایی گروه‌های عملکردی در سه منطقه اکولوژیکی هم‌جوار در منطقه شیمبار یا شیرین‌بهار بود. در سه فصل زمستان، بهار و تابستان سا‌ل‌های 1391 تا 1393 داده‌های مربوط به درصد پوشش گونه‌ای از تعداد 106 پلات به‌روش تصادفی طبقه‌بندی شده در شیب‌های رو به جنوب و شمال و بخش تالابی جمع‌آوری شد. تنوع گونه‌ای (آلفا) و تنوع بین زیستگاهی (بتا) به‌کمک نرم‌افزارهای PAST و SDR اندازه‌گیری شد. شاخص تنوع گونه‌ای شانون و سیمپسون نشان می‌دهد به‌ترتیب بیشترین تنوع گونه‌ای (آلفا) مربوط به تالاب، پس از آن شیب جنوبی و در نهایت شیب شمالی است. غنای گونه‌ای در شیب شمالی بیش از شیب جنوبی بود و تالاب غنای گونه‌ای کمتری نسبت به ارتفاعات اطراف داشت. برای طبقه‌بندی و مشخص کردن پاسخ پوشش گیاهی منطقه به عوامل محیطی و تعیین گروه‌های عملکردی، تعداد 66 ویژگی مربوط به مقاومت به آشفتگی‌ها اندازه‌گیری و آنالیز خوشه‌بندی با روش Ward و توسط نرم‌افزار R انجام شد. گونه‌های یک‌ساله و چندساله منطقه هر کدام به 21 دسته تقسیم شد و درختان و درختچه‌ها در 8 خوشه طبقه‌بندی شدند. 2 Measuring the diversity of plant functional types, identifying their characteristics, and their classification will help to identification of woodland germination capacity and implementing appropriate range management programs. The study was designed to measure the species diversity and to identify plant functional types in three adjacent ecological sites in Shimbar or Shirin Bahar region. During winter, spring and summer since 2013 to 2014, the data regarding the percentage of species coverage were taken from 106 plots using stratified random sampling method in the south facing slopes, north facing slopes and the wetland. Species diversity (Alpha diversity) and habitat diversity (Beta diversity) were measured using PAST and SDR softwares. According to the Shannon-Wiener and Simpson indices the greatest species diversity were found in the wetland, south slopes and north slopes respectively. Species richness was higher in northern slope than northern slopes and the lowest in wetland. For classifying and determining response of vegetation to environmental factors and identifying plant functional types, about 66 resistance to disturbance characters were measured and subjected to clustering by Ward method in R software. The annual and perennial species were classified into 21 and trees and shrubs to 8 classes. 1 13 2016/05/16 1395/2/27 2016/05/16 1395/2/27 مهری دیناروند M. Dinarvand دانشگاه فردوسی مشهد ایران حمید اجتهادی H. Ejtehadi دانشگاه فردوسی مشهد ایران hejtehadi@um.ac.ir محمد جنگجو M. Jankju دانشگاه فردوسی مشهد ایران بهرام اندرزیان B. Andarzian مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان ایران Species richness Alpha diversity Beta diversity Cluster analysis. غنای گونه‌ای تنوع آلفا تنوع بتا خوشه‌بندی 16. Perez-Harguindeguy, N., S. Diaz, E. Garnier, S. Lavorel, H. Poorter, P. Jaureguiberry, M. S. Bret-Harte, W. K. Cornwell, J. M. Craine, D. E. Gurvich, C. Urcelay, E. J. Veneklaas, P. B. Reich, L. Poorter, I. J.Wright, P. Ray, L. Enrico, J. G. Pausas, A. C. DeVos, N. Buchmann, G. Funes, F. Quetier, J. G. Hodgson, K. Thompson, H. D. Morgan, H. TerSteege, M. G. A. VanderHeijden, L. Sack, B. Blonder, P. Poschlod, M. V. Vaieretti, G. Conti, A. C. Staver, S. Aquino and H. C. Cornelissen. 2013. New handbook for standardized measurement of plant functional traits worldwide. Australian Journal of Botany. CSIRO Publishing, pp. 1-68.##17. Chaturvedi, R. K., A. S. Raghubanshi and J. S. Singh. 2011. Plant functional traits with particular reference to tropical deciduous forests: A review. Journal of Biosciences 36(5): 963-981.##18. Chen, X. and L. B. Li. 2005. Spatial variability of plant functional types of trees along northeast China transect. Applied Ecology & Environmental Research 3(2): 39-49.##19. Davis, P. H. (ed.) .1967-1972. Flora of Turkey and the East Aegean Islands Vols. 2-7, Edinburgh university.##20. Dinarvand, M. and H. Howeizeh. 2014. A new record of the genus Mandragora (Solanaceae) for flora of Iran. Iranian Journal of Botany 20(2): 179-182. ##21. Midgley, G., G. Hughes., W. Thuiller., G. Drew. and W. Foden. 2005. Assessment of potential climate change impacts on namibias floristic diversity, Ecosystem Structure and Functional Climate Change Research Group. South African National Biodiversity Institute, Kirstenbosch Botanical Garden, Rhodes Drive, Cape Town, 73 p.##22. Rechinger, K. H. (ed) .1963-2000. Flora Iranica Vols. 1-176, Graz. Austria.##23. Townsend, C. C. and E. Guest. 1974-1985. Flora of Iraq, Vols. 3, 4, 8, Baghdad.##24. Van der Maarel, E. 2005. Vegetation Ecology. Blackwell Publishing, Oxford, 576 p.##25. Zohary, M. 1972. Flora Palaestina Vols. 1-4, The Israel Academy of Science and Humanities, Jerusalem.##1. اجتهادی، ح.، ع. سپهری و ح. ر. عکافی. 1388. روش‌های اندازه‌گیری تنوع زیستی. دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، 228 ص.##2. اسدی، م.، ع. ا. معصومی، م. خاتم‌ساز، و. مظفریان و ز. جم‌زاد. (ویراستاران). 1393-1367. فلور ایران. شماره 76-1، انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران.##3. پرما، ر. و ش. شتایی جویباری.1389. اثر عوامل فیزیوگرافی و انسانی بر تاج پوشش و تنوع گونه‌های چوبی در جنگل‌های زاگرس، مطالعه موردی: جنگل‌های حفاظت شده قلاجه استان کرمانشاه. فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 18(4): 555-539. ##4. تقی‌پور، ش.، م. حسن‌زاده و س. حسینی سرقین. 1390. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی منطقه اعلا و رودزرد استان خوزستان. مجله تاکسونومی و بیوسیستماتیک 9: 30-15##5. دیناروند، م. و م. شریفی. 1387. نگرشی بر زیستگاه‌های جنوب غرب کشور (استان خوزستان). مجله پژوهش‌های منابع طبیعی (پژوهش و سازندگی) 81: 86-77.##6. دیناروند، م.، ح. اجتهادی، م. جنگجو و ب. اندرزیان. 1394. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه حفاظت شده شیمبار (استان خوزستان). مجله زیست شناسی گیاهی ایران 23(7): 14-1.##7. رجب‌زاده، ع. و ن. جعفرزاده. 1388. گزارش مطالعات جامع منطقه حفاظت شده شیمبار. اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، اهواز، 428 ص.##8. رفیعی، ف.، ح. اجتهادی و م. جنگجو. 1393. بررسی تنوع گیاهی در زمان‌های مختلف پس از آتش‌سوزی در یک مرتع نیمه‌خشک. مجله پژوهش‌های گیاهی (زیست شناسی ایران) 27(5): 864-854.##9. رفیعی، ف.، م. جنگجو و ح. اجتهادی. 1393. گروه‌های عملکردی گیاهی PFTs شاخصی برای بررسی توالی ثانویه مرتع نیمه‌خشک پس از آتش سوزی. مجله بوم‌شناسی کاربردی 3(8): 27-17.##10. زارع چاهوکی، م. ع. و م. شفیع‌زاده. 1387. بررسی عوامل مؤثر بر پراکنش چند گونه گیاهی مناطق بیابانی، مطالعه موردی: حاشیه کویر چاه بیکی استان یزد. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران 15(3): 414-403.##11. سلامی، ا.، ح. زارع، ط. امینی اشکوری، ح. اجتهادی و ب. جعفری. 1386. بررسی و مقایسه تنوع گونه‌ای گیاهان دو عرصه تحت چرا و قرق مرتع کهنه لاشک نوشهر. مجله منابع طبیعی (پژوهش و سازندگی) 75: 46-37.##12. فهیمی‌پور، ا.، م. ع. زارع چاهوکی و ع. طویلی. 1389. بررسی عوامل محیطی مؤثر بر تغییرات تنوع گونه‌ای در مراتع طالقان میانی. مجله پژوهش‌های آبخیزداری (پژوهش و سازندگی) 87: 51-44.##13. قهرمان، ا. و ف. عطار. 1377. تنوع زیستی گونه‌های گیاهی ایران. انتشارات دانشگاه تهران، 1176 ص.##14. مظفریان، و. 1377. فرهنگ نام‌های گیاهان ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، تهران، 671 ص.##15. مظفریان، و. 1378. فلور خوزستان. جلد اول. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، 282 ص.## ##

ارزیابی برهمکنش درون گونه‌ای درختان شیشم (Dalbergia sissoo Roxb.) در ذخیره‌گاه شیشم استان خوزستان Evaluating the Intraspecific Interactions of Indian Rosewood (Dalbergia sissoo Roxb.) Trees in Indian Rosewood Reserveof Khuzestan Province 1 1 روابط متقابل مثبت و منفی (تسهیل کنندگی و رقابتی) بین گیاهان یکی از موضوعات مهم در بوم شناسی فردی بوده که با استفاده از تحلیل الگوی مکانی آنها در بوم‌ سازگان‌های گیاهی قابل ارزیابی است. این پژوهش با هدف مطالعه روابط درون گونه‌ای درختان شیشم (Dalbergi asissoo Roxb.) در ذخیره‌گاه شیشم استان خوزستان انجام گرفت. سه قطعه نمونه با ابعاد 150×200 متر انتخاب شده و موقعیت مکانی شیشم‌ها (239 عدد) در آنها ثبت شد. آماره‌های اختصاری با ساختار متفاوت (تابع توزیع نزدیکترین همسایه (D(r))، شاخص K2 (K2(r))، تابع همبستگی جفتی (g(r)) و O-ring (O(r))) نیز برای تحلیل الگوی مکانی این درختان به‌کار رفت. توزیع درختان شیشم در هر سه قطعه نمونه به‌طور معنی‌داری (05/0=α) از فرایند پوآسون ناهمگن پیروی می‌کرد. نتایج D(r) و K2(r) نشان داد که بیشترین فاصله درختان شیشم تا نزدیکترین همسایه‌شان 12 متر بوده و تراکم تا این فاصله کاهش یافته است. هم‌چنین نتایج g(r) و O(r) بیانگر تجمع معنی‌دار (05/0=α) درختان شیشم در فاصله 5/1 تا 4 متر بود. به‌طور کلی، نتیجه‌گیری شد که درختان شیشم در ذخیره‌گاه مورد مطالعه دارای برهمکنش درون گونه‌ای مثبت بوده و تجمع آنها، اثر تسهیل کنندگی‌شان بر یکدیگر را نشان داد. 2 Positive and negative (facilitative and competitive) interactions of plants are important issues in autecology and can be evaluated by the spatial pattern analysis in plant ecosystems. This study investigates the intraspecific interactions of Indian rosewood (Dalbergia sissoo Roxb.) trees in Indian rosewood Reserve of Khuzestan province. Three 150 m × 200 m plots were selected and the spatial locations of all Indian rosewoods (239 trees) were specified. Structurally different summary statistics (nearest neighbour distribution function D(r), K2-index K2(r), pair correlation function g(r), and O-ring O(r)) were also implemented to analyze the spatial pattern of the trees. The distribution of Indian rosewood trees significantly followed inhomogeneous Poisson process (α=0.05). The results of D(r) and K2(r) showed that the maximum distance to nearest tree was 12 m and density was decreased to this scale. The results of g(r) and O(r) also revealed the significant aggregation of Indian rosewood trees at scales of 1.5 to 4 m (α=0.05). In general, it was concluded that Indian rosewood trees had positive intraspecific interactions in Indian rosewood Reserve of Khuzestan province and their aggregation showed their facilitative effects on one another. 15 26 2016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/16 1395/2/27 سیدیوسف عرفانی فرد Y. Erfanifard دانشگاه شیراز ایران erfanifard@shirazu.ac.ir فاطمه عالی بیرانوند F. Aali Beiranvand دانشگاه شیراز ایران Facilitation Spatial pattern analysis Khuzestan Indian rosewood Interaction. تسهیل کنندگی تحلیل الگوی مکانی خوزستان شیشم برهمکنش 10. Ballabha, R., J. K. Tiwari and P. Tiwari. 2013. Regeneration of tree species in the sub-tropical forest of Alaknanda Valley, Garhwal Himalaya, India. Forest Science and Practice 15(2): 89-97.##11. Benot, M. L., A. K. Bittebiere, A. Ernoult, B. Clement and C. Mony. 2013. Fine-scale spatial patterns in grassland communities depend on species clonal dispersal ability and interactions with neighbours. Journal of Ecology 101: 626-636.##12. Cisz, M. E., M. J. Falkowski and B. Orr. 2013. Small-scale spatial pattern of Coperniciaalbamorong near Bahia Negra, Paraguay. Natural Resources 4: 369-377.##13. Covey, K., C. J. W. Carroll, M. C. Duguid, K. Dorji, T. Dorji, S. Tashi, T. Wangdi and M. Ashton. 2015. Development dynamics following selective logging of an evergreen oak forest in the Eastern Himalaya, Bhutan: Structure, composition, and spatial pattern. Forest Ecology and Management 336: 163-173.##14. Del Rio, M., S. Condes and H. Pretzsch. 2014. Analyzing size-symmetric vs. size-asymmetric and intra- vs. inter-specific competition in beech (Fagus sylvatica L.) mixed stands. Forest Ecology and Management 325: 90-98.##15. Dixit, P., R. Chillara, V. Khedgikar, J. Gautam, P. Kushwaha, A. Kumar, D. Singh, R. Trivedi and R. Maurya. 2012. Constituents of Dalbergia sissoo Roxb leaves with osteogenic activity. Bioorganic and Medicinal Chemistry Letters 22: 890-897.##16. Fortin, M. J. and M. R. T. Dale. 2005. Spatial Analysis. Cambridge University Press, Cambridge, 380 p.##17. Gelfand, A. E., P. J. Diggle, M. Fuentes and P. Guttorp. 2010. Handbook of Spatial Statistics, CRC Press, Florida, 620 p.##18. Genet, A., P. Grabarnik, O. Sekretenko and D. Pothier. 2014. Incorporating the mechanisms underlying inter-tree competition into a random point process model to improve spatial tree pattern analysis in forestry. Ecological Modelling 288: 143-154.##19. Guo, Y., J. Lu, S. B. Franklin, Q. Wang, Y. Xu, K. Zhang, D. Bao, X. Qiao, H. Huang, Z. Lu and M. Jiang. 2013. Spatial distribution of tree species in a species- rich subtropical mountain forest in central China. Canadian Journal of Forest Research 43: 826-835.##20. Illian, J., A. Penttinen, H. Stoyan and D. Stoyan. 2008. Statistical Analysis and Modelling of Spatial Point Patterns. John Wiley & Sons Inc., London, 557 p.##21. Khan, M. I. and M. R. Khan. 2013. Gastroprotective potential of Dalbergia sissoo Roxb stem bark against diclofenac-induced gastric damage in rats. Osong Public Health and Research Perspectives 4(5): 271-277. ##22. Kumar, P., P. Kushwaha, V. Khedgikar, J. Gautam, D. Choudhary, D. Singh, R. Trivedi and R. Maurya. 2014. Neoflavonoids as potential osteogenic agents from Dalbergia sissoo heartwood. Bioorganic and Medicinal Chemistry Letters 24: 2664-2668.##23. Miao, N., S. Liu, H. Yu, Z. Shi, T. Moermond and Y. Liu. 2014. Spatial analysis of remnant tree effects in a secondary Abies-Betula forest on the eastern edge of the Qinghai-Tibetan Plateau, China. Forest Ecology and Management 313: 104-111.##24. Navarro-Cerrillo, R., R. Manzanedo, J. Bohorque, R. Sanchez, J. Sanchez, S. Miguel, D. Solano, M. Qarro, D. Griffith and G. Palacios. 2013. Structure and spatio-temporal dynamics of cedar forests along a management gradient in the Middle Atlas, Morocco. Forest Ecology and Management 289: 341-353.##25. Schiffers, K., F. M. Schurr, K. Tielborger, C. Urbach, K. Moloney and F. Jeltsch. 2008. Dealing with virtual aggregation - a new index for analysing heterogeneous point patterns. Ecography 31: 545-555.##26. Schleicher, J., K. Wiegand and D. Ward. 2011. Changes of woody plant interaction and spatial distribution between rocky and sandy soil areas in a semi-arid savanna, South Africa. Arid Environment 75: 270-278.##27. Stoyan, D. and H. Stoyan. 1994. Fractals, Random Shapes and Point Fields: Methods of Geometrical Statistics. John Wiley & Sons Inc., West Sussex, 399 p.##28. Wang, X., B. Zhang, K. Zhang, J. Zhou and B. Ahmad. 2015. The spatial pattern and interactions of woody plants on the temperate savanna of Inner Mongolia, China: the effects of alternating seasonal grazing-mowing regimes. PLOS ONE 10(7):e0133277. ##29. Wiegand, T. and K. A. Moloney. 2004. Rings, circles, and null-models for point pattern analysis in ecology. OIKOS 104: 209-229. ##1. الهی، م.، م. اکبری‌نیا و ا. محمدی گل‌تپه. 1393. رقابت درون گونه‌ای ارژن (Amygdalus orientalis Duh.) تحت تأثیر عامل‌های فیزیوگرافی. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 22(2): 215-204.##2. بصیری، ر.، ه. سهرابی و م. مزین. 1385. تحلیل آماری الگوی پراکنش مکانی گونه‌های درختی در منطقه قامیشله مریوان. نشریه منابع طبیعی 59(3): 588-579.##3. بی نام. 1378. طرح ذخیره‌گاه جنگلی شیشم استان خوزستان. اداره کل منابع طبیعی استان خوزستان، 55 ص.##4. علوی، س. ج.، ق. زاهدی امیری، ز. نوری و م. مروی مهاجر. 1392. کاربرد تابع K رایپلی در آشکارسازی الگوی پراکنش مکانی گونه ملج در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود نوشهر. علوم و فناوری چوب و جنگل 20(4): 39-21. ##5. عرفانی فرد، س. ی. و ف. مهدیان. 1391. بررسی مقایسه‌ای روش‌های تعیین الگوی مکانی مطلق درختان در جنگل (مطالعه موردی: جنگل تحقیقاتی بنه استان فارس). تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 20(1): 73-62.##6. عرفانی فرد، س. ی.، ل. زارع و ج. فقهی. 1392. کاربرد شاخص‌های نزدیکترین همسایه در شاخه‌زادهای بلوط ایرانی (Quercus brantii var. Persica) جنگل‌های زاگرس. بوم شناسی کاربردی 5: 24-15.##7. کریمی، م.، م. پورمجیدیان، ح. جلیلوند و ا. صفری. 1391. بررسی مقدماتی کارایی تابع O-ring در تعیین الگوی مکانی و کنش متقابل گونه‌ها در مقیاس کوچک (مطالعه موردی: جنگل‌های باینگان کرمانشاه). تحقیقات جنگل و صنوبر ایران 20(4): 621-608. ##8. کنشلو، ه. و ع. اقتصادی. 1390. نقش جنگلکاری در کاهش آلاینده‌های نفتی (عناصر و فلزات سنگین). محیط زیست طبیعی 64(2): 197-185.##9. مظفریان، و. 1383. درختان و درختچه‌های ایران. انتشارات فرهنگ معاصر، تهران، 1054 ص.## ##

ارزیابی صفات جوانه‌زنی اسپرس همدانی(Hedysarum criniferum Boiss) در شرایط دمای تناوبی و تنش خشکی valuation of Germination Characteristics for Hedysarum Criniferum Boiss in Alternative Temperature and Drought Stress Conditions 1 1 شناسایی پارامترهای تاثیرگذار بر جوانه‌زنی گونه‌های با ارزش مرتعی از ضرورت‌های برنامه‌های اصلاح و احیای مراتع می‌باشد. این مطالعه به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی فیزیولوژیک ناشی از پلی‌اتیلن‌گلیکول و دمای تناوبی بر درصد و سرعت جوانه‌زنی گونه اسپرس همدانی (Hedysarum criniferum Boiss) به‌عنوان یکی از گیاهان بومی و با ارزش مراتع ییلاقی ایران انجام شد. بدین منظور آزمایشی بر پایه فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور (فاکتور اول شامل دو سطح دمای تناوبی (C°20-18) و (C°26-24) (روز- شب) و فاکتور دوم شامل 4 سطح تنش خشکی (0، 2-، 4- و 6- بار) و سه تکرار صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که تیمارهای دما و خشکی بر درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی بذر اثر معنی‌داری داشتند (α=5%) به‌طوری که مقایسه میانگین شاخص‌ها نشان داد که با افزایش میزان دما و سطح خشکی، درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی این گونه کاهش یافت. بالاتر بودن درصد جوانه‌زنی بذر این گونه در سطوح مختلف خشکی نسبت به دمای تناوبی C°26-24 نشان می‌دهد که این گونه حساسیت نسبتاً بیشتری به دمای بالا در مقابل تنش خشکی دارد که می‌تواند نشان‌دهنده مقاومت به خشکی نسبتاً متوسط این گونه باشد. 2 Detection of effective germination factors on valuable rangeland species is essential in rangelands rehabilitation and restoration projects. This study evaluates the effects of physiological drought stress induced by Poly Ethylene Glycol 6000 (PEG) and alternative temperature on germination percentage and germination speed of Hedysarum criniferum Boiss, a valuable native legume in summer highland pastures of Iran. The experiment was conducted as a completely randomized design using factor analysis, including two factors; two alternative temperature levels (18-20 °C and 24-26 °C day-night) and four drought levels (0, -2, -4, and -6 bar) with three replications. According to the results, different levels of drought stress and alternative temperature had significant effects on germination percentage and germination speed of the species seeds (α=5%). The study showed that increasing temperature and drought levels leads to reducing the germination percentage and germination speed of the species. Higher germination percentage of H. criniferum seeds in different drought levels compared to alternative temperature levels of 24-26 °C indicated that this species is more sensitive to higher temperature than high levels of drought condition. Therefore, it could partly be concluded that the H. criniferum is a relatively drought resistance species. 27 37 2016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 عاطفه شهبازی A. Shahbazi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران a.shahbazi@na.iut.ac.ir سید حمید متین‌خواه S. H. Matin Khah دانشگاه صنعتی اصفهان ایران حسین بشری H. Bashari دانشگاه صنعتی اصفهان ایران مصطفی ترکش اصفهانی M. Tarkesh Esfahani دانشگاه صنعتی اصفهان ایران Range legume Viability Drought stress Germination percent Speed of germination لگوم مرتعی قوه نامیه تنش خشکی درصد جوانه‌زنی سرعت جوانه‌زنی 9. Al-Karaki, G., A. Al-Ajmi and Y. Othman. 2007. Seed germination and early root growth of three barley cultivars as affected by temperature and water stress. American-Eurasian Journal of Agriculture and Environment Science 2: 112-117.##10. Ajmal Khan, M., M. Zaher Ahmed and A. Hameed. 2006. Effect of salt and L-ascorbic acid on the seed germination of halophytes. Journal of Arid Environments 67: 535-540.##11. Baatout, H. 1996. Comparison of phenotypic variation in self-fertilizing and outcrosssing subspecies of Hedysarum spinosissimum a Mediterranean herb. Plant Genetic Resources newsletter 105:23-28.##12. Hartmann, H. T., D. E. Kester and F. T. Davies. 1990. Plant Propagation, Principles and Practies. Prentice-Hall International. Englewood Cliffs. New Jersey, USA, 727 p.##13. Iannucci, A., N. D. Fonzoand and P. Martiniello. 2000. Temperature requirements for seed germination in four annual clovers grown under two irrigation treatments. Seed Science and Technology 28: 59-66.##14. Jami Al-Ahmadi, M and M. Kafi. 2007. Cardinal temperatures for germination of Kochia scoparia (L.). Journal of Arid Environments 68: 308-314.##15. Jongdee, B., S. Fukai and M. Cooper. 2002. Leaf water potential and osmotic adjustment as physiological traits to improve drought tolerance in rice. Field Crops Research 76: 153-163.##16. Kebreab, E and A. J. Murdoch. 1999. A model of the effects of a wide range of constant and alternating temperatures on seed germination of four Orobanche species. Annals of Botany 84: 549-557.##17. Marchner, H. 1995. Mineral Nutrition of Higher Plants .Second reprint. Academic Press, 674 p.##18. Michel, B. E and M. R. Kaufmann. 1973. The osmotic potential of polyethylene glycol 6000. plant physiology 51: 914-916.##19. Mayer, A. M and A. Polijakoff-Mayber. 1989. The Germination of Seeds. 4 ed. Pergamon Press Pergamon International Library of Science, Technology, Engineering and Social Studies. Elsevier. 320 p. ##20. Panda, R. K., S. K. Behera and P. S. Kashypa. 2004. Effective management of irrigation water for maize under stressed conditions. Agricultural Water Management 66(3): 181-203.##21. Redent, E. F. 1982. Sweetvetch seed germination. (Hedysarum boreale). Journal of Range Management 35(4):469-472.##22. Rehman, S. P. J., C. Harris, W. Bourneand and J. Wikin. 1997. The effect of sodium chloride on germination and the potassium and calcium contents of Acacia seeds. Seed Science and Technology 25: 45-57.##23. Rechinger, K. H. 1984. Flora Iranica 157: 387- 464. Akad. Druck- uVerlaags- Anst., Graz.##24. Zheng,Y., Z. Xie, Y. Gao, Y. Yu and H. Shimizu. 2005. Influence of light, temperature and water stress on germination of Hedysarum fruticosum. South African Journal of Botany 71(2): 167-172.##25. Zeng, Y., Y.Wang, R. Sa and X. Tian. 2002. Response of seed germination of three xeromorphic shrubs to drought stress. Journal of Applied Ecology 13(8): 953-956.##26. Wang, W., B. Vinocur and A. Altman. 2003. Plant responses to drought, salinity and extreme temperatures: towards genetic engineering for stress tolerance. Planta 218(1):1-14.##27. Xue, J., X. Wang, X. Du, P. Mao, T. Zhang, L. Zhao and J. Han. 2012. Influence of salinity and temperature on the germination of Hedysarum scoparium Fisch. et Mey. African Journal of Biotechnology 11(14): 3244-3249.##آذرنیوند، ح. و م. جوادی. 1382. بررسی اثر تنش خشکی برروی جوانه‌زنی دو گونه مرتعی ازجنس آگروپایرون. مجله بیابان 8(2): 205-192.##2. برزگر، ا. م. 1387. بررسی تأثیر تنش‌های شوری و خشکی بر تحریک جوانه‌زنی در گیاه زوفا (Hyssopus officinalis L.). فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران 24(4): 505-499.##3. تیموری، ع.، م. ر. مقدم، ح. حیدری شریف آباد، ح. جعفری و ح. آذرنیوند. 1384. اثر سطوح مختلف شوری بر جوانه‌زنی بذر سه گونه Salsola. مجله منابع طبیعی ایران 58(3): 711-701. ##4. غلامی، پ.، ج. قربانی، ش. قادری، ف. سالاریان و آ. کریم‌زاده. 1389. در شرایط تنش شوری و خشکی ارزیابی شاخص‌های جوانه‌زنی ماشک گرمسیری (Vicia monantha). مجله علمی پژوهشی مرتع 4(1): 11-1.##5. کشاورز، ع.، ق. دیانتی تیلکی و ب. امیری. 1391. اثر تنش شوری بر درصد و سرعت جوانه‌زنی گونه Hedysarum criniferum Boiss. اولین همایش ملی بیابان، 28-27 خرداد 1391، تهران. ##6. مداح، س. م.، س. فرهنگیان کاشانی و ع. جعفری. 1390. اثر تنش خشکی بر جوانه‌زنی گونه‌های Agropyron desertomom, Bromus tomentallus, Secale montanym. مجله گیاه و زیست بوم 7(26): 84-72.##7. منافیان، م. 1390. بررسی وضعیت ت‍ح‍مل‌ چ‍رایی‌ و رش‍د م‍جدد در چ‍هار گ‍ونۀ‌ ع‍ل‍وفه‌ای ‌Hedysarum cirinigrum،##Astragalus effuses، Astragalus cyclophyllon وBromus tomentellus در یک‌ چ‍رای‌ شبیه‌‌س‍ازی‌ ش‍ده‌. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهرکرد.##8. یزدانی بیوکی، ر.، پ. رضوانی مقدم، ح. خزاعی، ر. قربانی و ع. ر. آستارایی. 1389. اثرات تنش‌های شوری و خشکی بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر ماریتیغال (Silybum marianum). نشریه پژوهش‌های زراعی ایران 8(1): 19-12.## ##

مدل‌سازی پراکنش قوچ و میش اصفهان در منطقه حفاظت شده تنگ صیاد براساس بهبود اریب داده‌های حضور و انتخاب متغیرهای مناسب با استفاده از حداکثر آنتروپی Species Distribution Modeling of Wild Sheep based on Improving Bias of Occurrence Records and Selecting Appropriate Environmental Predictors using Maxent 1 1 در این پژوهش با استفاده از روش مدل‌سازی حداکثر آنتروپی، الگوی پراکنش قوچ و میش در منطقه حفاظت شده تنگه صیاد بررسی شد. بدین منظور، 8 متغیر محیطی و 98 نقطه حضور قوچ و میش استفاده شد. دو نگرش به منظور بهبود کارایی فرآیند مدل‌سازی شامل کاهش اریب در داده‌های حضور و انتخاب متغیرهای پیش‌بینی کننده با توجه به عملکرد نهایی مدل استفاده شد. با استفاده از چهار حد آستانه گوناگون (10P, F10, LPT , ETS) پراکنش بالقوه گونه در منطقه برآورد شد. نتایج حاصل از مدل با استفاده از آماره‌های مبتنی بر حدآستانه (Sensivity, Specifity, Kappa, TSS)، آزمون دوجمله‌ای، آزمون ویلکاکسون و آماره سطح زیرمنحنی (AUC) ارزیابی شد و اهمیت نسبی متغیرها براساس آزمون جک‌نایف مشخص شد. نتایج نشان داد که پراکنش‌های پیش‌بینی شده به‌خوبی با داده‌های حضور همخوانی دارند (حداقل 77/0 مربوط به تمام متغیرها با نقاط انتخابی و حداکثر 82/0 مربوط به متغیرهای انتخابی با نقاط انتخابی). نتایج آماره‌های مبتنی بر حدآستانه مشخص کرد که موفقیت پیش‌بینی برای قوچ و میش نسبتاً خوب است. شیب و فاصله تا روستا مهم‌ترین متغیرهای پیش‌بینی کننده بودند. به‌طور کلی نتایج نشان داد که کارایی مدل با انتخاب مناسب متغیرها و کاهش اریب در داده‌های حضور بهبود می‌یابد. 2 This study employs the maximum entropy modelling technique to investigate the geographic distribution pattern of wild sheep (Ovis Orientalis) on Tangeh Sayyad Proteced Area. A set of eight environmental predictors is employed together with presence-only records of wild sheep. Two methods has been used to improve the performance of modeling: density-based occurrence thinning and performance-based predictor selection. Using the four different thresholds (Fixed cumulative value 10, 10 Percentile training presence, Minimum training presence, Equal training sensitivity and specificity), potential distribution of species  was estimated. Results were evaluated using the threshold-dependent Statistics (Sensivity, Specifity, Kappa, TSS), a binomial test, Wilcoxon signed-rank test, and Area Under Curve (AUC). Relative variable importance was assessed using Maxent’s built-in Jacknife functionality. The results showed that the distributions fitted the provided occurrence data very well (at least AUCs = 0.77 for predictors with randomly selected spots and at most AUC=0.82 for random predictors with random sampling) and threshold-dependent Statistics results showed that prediction success for wild sheep were acceptable. Slope and distance to village were found to be the most important predictors. Generally, results showed that the model performance markedly improved by appropriate predictor selection and occurrence thinning. 39 49 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 علی جعفری A. Jafari دانشگاه شهرکرد ایران jafari.ali@nres.sku.ac.ir روح‌اله میرزایی R. Mirzaei دانشگاه کاشان ایران رسول زمانی احمدمحمودی1 R. Zamani-Ahmadmahmoodi دانشگاه شهرکرد ایران Ecological niche modeling Maximum entropy Wild sheep Tangeh Sayyad protected area. مدل‌سازی آشیان بوم‌ شناختی حداکثر آنتروپی قوچ و میش منطقه تنگه صیاد 14. Acevedo, P., A. Jiménez-Valverde, J. M. Lobo and R. Real. 2012. Delimiting the geographical background in species distribution modelling. Journal of Biogeography 39: 1383-1390.##15. Allouche, O., A. Tsoar and R. Kadmon. 2006. Assessing the accuracy of species distribution models: prevalence, kappa and the true skill statistic (TSS). Journal of Applied Ecology 43: 1223-1232.##16. Arau jo, M. B. and A. Guisan. 2006. Five (or so) challenges for species distribution modelling. Journal of Biogeography 33: 1677-1688.##17. Bedia, J., J. Busque and J. M. Gutie´rrez. 2011. Predicting plant species distribution across an alpine rangeland in northern Spain. A comparison of probabilistic methods. Applied Vegetation Science 14: 415-432.##18. Dormann, C. F., J. M. McPherson, M. B. Araújo, R. Bivand, J. Bolliger, G. Carl, R. G. Davies, A. Hirzel, W. Jetz, W. D. Kissling, I. Kühn, R. Ohlemüller, P. R. Peres-Neto, B. Reineking, B. Schröder, F. M. Schurr and R. Wilson. 2007. Methods to account for spatial autocorrelation in the analysis of species distributional data: a review. Ecography 30: 609-628. ##19. Drake, J. M., C. Randin and A. Guisan. 2006. Modelling ecological niches with support vector machines. Journal of Applied Ecology 43: 424-432.##20. Elith, J., M. Kearney and S. Phillips. 2010. The art of modelling range-shifting species. Methods in Ecology and Evolution 1: 330-342. ##21. Erfanian, B., S. H. Mirkarimi, A. Salman Mahini and H. R. Rezaei. 2013. A presence-only habitat suitability model for Persian leopard Panthera pardus saxicolor in Golestan National Park, Iran. Wildlife Biology 19(2):170-178.##22. Giovanelli, J. G. R., M. F. De Siqueira, C. F. B. Haddad and J. Alexandrino. 2010. Modeling a spatially restricted distribution in the Neotropics: how the size of calibration area affects the performance of five presence-only methods. Ecological Modelling 221: 215-224.##23. Guisan, A., T. C. Edwards and T. Hastie. 2002. Generalized linear and generalized additive models in studies of species distributions: setting the scene. Ecological Modelling 157: 89-100.##24. Guisan, A. and N. E. Zimmermann. 2000. Predictive habitat distribution models in ecology. Ecoogical Modeling 135:147-186.##25. Jones, C. C., S. A. Acker and C. B. Halpern. 2010. Combining local and large-scale models to predict the distributions of invasive plant species. Ecological Applications 20(2): 311-326.##26. Kramer-Schadt, S., J. Niedballa, J. D. Pilgrim, B. Schröder, J. Lindenborn, V. Reinfelder, M. Stillfried, I. Heckmann, A. K. Scharf, D. M. Augeri, S. M. Cheyne, A. J. Hearn, J. Ross, D. W. Macdonald, J. Mathai, J. Eaton, A. J. Marshall, G. Semiadi, R. Rustam, H. Bernard, R. Alfred, H. Samejima, J. W. Duckworth, C. Breitenmoser-Wuersten, J. L. Belant, H. Hofer and A. Wilting. 2013. The importance of correcting for sampling bias in Maxent species distribution models. Diversity and Distributions 19: 1366-1379. ##27. Lantz, C. A. and E. Nebenzahl. 1996. Behavior and interpretation of the k statistic: resolution of two paradoxes. Journal of Clinical Epidemiology 49:431-434.##28. Leathwick, J. R. and M. P. Austin. 2001. Competitive interactions between tree species in New Zealand’s old-growth indigenous forests. Ecology 82: 2560-2573.##29. Manel, S., J. M. Dias, S. T. Buckton and S. J. Ormerod. 1999. Alternative methods for predicting species distribution: an illustration with Himalayan river birds. Journal of Applied Ecology 36: 734-747.##30. McPherson, J. M., W. Jetz and D. J. Rogers. 2004. The effects of species’ range sizes on the accuracy of distribution models: ecological phenomenon or statistical artefact? Journal of Applied Ecology 41:811-823.##31. Phillips, S. J., M. Dudík, J. Elith, C. H. Graham, A. Lehmann, J. Leathwick and S. Ferrier. 2009. Sample selection bias and presence-only distribution models: implications for background and pseudo-absence data. Ecological Applications 19: 181-197.##32. Reineking, B. and B. Schroder. 2006. Constrain to perform: Regularization of habitat models. Ecoogical Modeling 193: 675-690. ##33. Rodda, G. H., C. S. Jarnevich and R. N. Reed. 2011. Challenges in identifying sites climatically matched to the native ranges of animal invaders. PLOS ONE 6: 1-18.##34. Rödder, D. and S. Lötters. 2010. Explanative power of variables used in species distribution modelling: An issue of general model transferability or niche shift in the invasive Greenhouse frog (Eleutherodactylus planirostris). Naturwissenschaften 97: 781-796. ##35. Verbruggen, H., L. Tyberghein, G. S. Belton, F. Mineur, A. Jueterbock, G. Hoarau, C. F. Gurgel and O. De Clarck. 2013. Improving transferability of introduced species’ distribution models: new tools to forecast the spread of a highly invasive seaweed. PLOS ONE 8(6): 1-13##36. Warren, D. L. and S. N. Seifert. 2010. Environmental niche modeling in Maxent: the importance of model complexity and the performance of model selection criteria. Ecological Applications 21: 335-342.##37. Wolmarans, R., M. P. Robertson and B. J. Van Rensburg. 2010. Predicting invasive alien plant distributions: how geographical bias in occurrence records influences model performance. Journal of Biogeography 37: 1797-1810. ##1. امیدی، ف.، م. کابلی، م. کرمی، ع. سلمان ماهینی و ب. حسن‌زاده کیابی. 1389. مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) به‌روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی (ENFA) در پارک ملی کلاه قاضی، استان اصفهان. مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست 12: 148-138.##2. پیری صحراگرد، ح.، م. ع. زارع چاهوکی و ح. آذرنیوند. 1393. مدل‌سازی پراکنش گونه‌های گیاهی در مراتع غرب حوض سلطان استان قم با روش رگرسیون لجستیک. نشریه مرتعداری 1(1): 113-94.##3. رحمتی، ز.، م. ترکش اصفهانی، س. پورمنافی و م. وهابی. 1394. تعیین رویشگاه بالقوه گونه گیاهی کما (Ferula ovina Boiss) با استفاده از مدل شبکه عصبی مصنوعی در منطقه فریدونشهر اصفهان. مجله بوم شناسی کاربردی 11: 52-41.##4. زارع چاهوکی،‌ م. ع.، ل. خلاصی اهوازی و ح. آذرنیوند. 1393. مدل‌سازی پراکنش گونه‌های گیاهی براساس عوامل خاک و توپوگرافی با استفاده از روش رگرسیون لجستیک در مراتع شرق سمنان. نشریه مرتع و آبخیزداری 67(1): 59-45. ##5. ساکی، م.، م. ترکش اصفهانی، م. بصیری و م. وهابی. 1391. کاربرد مدل لجستیک درختی در تعیین رویشگاه بالقوه گونه گیاهی گون زرد Astragalus verus. مجله اکولوژی کاربردی 2: 37-27.##6. سنگونی، ح.، ح. کریم‌زاده، م. وهابی و م. ترکش اصفهانی. 1391. تعیین رویشگاه بالقوه گون سفید (Astragalus gossypinus Fischer) در منطقه غرب اصفهان با تحلیل عاملی آشیان اکولوژیک. مجله کاربرد سنجش از دور و GIS در علوم منابع طبیعی 2: 13-1.##7. سرهنگ‌زاده، ج. آ. ر. یاوری، م. ر. همامی، ح. ر. جعفری و ب. شمس اسفندآباد. 1392. مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه قوچ و میش (Ovis Orientalis) با استفاده از رویکرد تحلیل عامل آشیان بوم شناختی در منطقه حفاظت‌شده کوه بافق. مجله پژوهش‌های محیط زیست 8: 182-169.##8. شیوندی، د. و ع. نظریان. 1386. سیمای طبیعی مناطق تحت مدیریت استان چهارمحال و بختیاری. انتشارات اداره کل حفاظت محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، 120 ص.##9. فراشی، آ.، م. کابلی و م. کرمی. 1390. بررسی مقدماتی وضعیت گونه راکون ((Procyon lotor (Linnaeus, 1758)) به‌عنوان یک گونه مهاجم جدید برای ایران (منطقه مورد مطالعه: پناهگاه حیات وحش لوندویل). مجله تاکسنومی و بیوسیستماتیک 7: 85-71.##10. فراشی، آ.، م. کابلی و آ. مؤمنی. 1389. مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه بز و پازن (Capra aegagrus) به‌کمک روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی (ENFA) در پارک ملی کلاه قاضی، استان اصفهان. نشریه محیط‌زیست طبیعی 63: 73-63.##11. قندالی، م. 1389. مقایسه ارزیابی زیستگاه با استفاده از روش‌های مدل خطی تعمیم یافته و تجزیه و تحلیل فاکتورهای آشیان بوم شناختی برای گوسفند وحشی (Ovis orientalis) در پارک ملی کویر. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران. ##12. گلجانی، ر.، م. کابلی، م. کرمی، ب. نعیمی و ا. علیزاده شعبانی. 1389. مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه پاییزه گوسفند وحشی البرز مرکزی (Ovis gmelini X O. vignei) در مجموعه حفاظت شده جاجرود. مجله منابع طبیعی ایران 63(2):186-172.##13. ملکی نجف‌آبادی، س.، م. ر. همامی و ع. سلمان‌ماهینی. 1389. تعیین مطلوبیت زیستگاه قوچ و میش اصفهانی (Ovis orientalis isphahanica) در پناهگاه حیات وحش موته با استفاده از روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی. نشریه محیط‌زیست طبیعی63: 289-279. ## ##

بررسی اثر اجرای طرح‌های مرتعداری بر تنوع گونه‌ای گیاهان در مراتع شهرستان سمیرم استان اصفهان Investigating Effects of Participatory Range Management Plans on Species Diversity in Semirum-Isfahan Province 1 1 به‌ منظور بررسی اثرات اجرای طرح‌های مرتعداری بر تنوع، غنا و یکنواختی گیاهان در مراتع شهرستان سمیرم استان اصفهان شاخص‌های غیر پارامتریک غنای گونه‌ای، یکنواختی و تنوع گونه‌ای بین دو شیوه مدیریت مقایسه و همبستگی بین این شاخص‌های تنوع و خصوصیات پوشش گیاهی تعیین گردید. نتایج نشان داد از میان شاخص‌های مورد بررسی، شاخص‌های یکنواختی، در مناطق فاقد طرح به‌طور معنی‌داری بیشتر از مناطق دارای طرح بوده‌اند. نتایج آنالیز همبستگی نشان داد که غنای گونه‌ای همبستگی مثبت و یکنواختی همبستگی منفی معنی‌دار با پوشش و تولید گیاهان چندساله، وضعیت و گرایش مرتع داشته‌اند. در مجموع اجرای طرح‌های مرتعداری تأثیر زیادی بر افزایش گونه‌های گیاهی کلیماکس و غلبه گیاه Bromus tomentellus داشته که این امر باعث بهبود وضعیت مرتع و کاهش یکنواختی مناطق دارای طرح مرتعداری شده است. این رفتار در موازنه بین رقابت گونه‌های گیاهی و فشار چرا قابل تفسیر است و روند توالی جوامع تحت بررسی حالتی را نشان می‌دهد که چیرگی بعضی از گونه‌های مطلوب، تولید بالا و تنوع کمتر را به‌دنبال دارد. 2 In order to investigate the effects of range management plans on species diversity, richness and evenness in Semirum rangelands, 52 sites (28 with treated plan and 24 without treated plan) were selected. The non-parametric indices for species richness (Margalof, Menhinick, Jacknife and counting method) and species diversity (Simpson, Camargo, Smith and Wilson and modified Nee) were compared in two management plans. The mean comparisons were made by independent T Student Test and Mann-Witheny U Test, and correlation was determined between diversity indices and vegetation parameters. Based on the results there was no significant difference between the two management systems regarding environmental features, while the implementation of range management plans caused significant reduction of stocking rate. Among the studied indices, evenness of species in sites without treated plan was significantly more than the sites with treated plan. The correlation matrix showed that there was a significant positive correlation between species richness and vegetation cover, production of perennial plans, and the rangeland condition and trend, while evenness showed significant negative correlation with these indices. Generally, implementation of range management plans has considerable effect on increasing climax species, dominance of Bromus tomentellus and it causes improvement of rangeland condition and reduction of evenness. This behavior could be explained by the balance between species competition and grazing pressure. Further, succession process of the studied communities demonstrates domination of some desirable species, high production and less diversity. 51 63 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 مسعود برهانی M. Borhani مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان ایران massoudborhani@yahoo.com حسین ارزانی H. Arzani دانشگاه تهران ایران مهدی بصیری M. Bassiri دانشگاه صنعتی اصفهان ایران محمدعلی زارع چاهوکی M. A. Zare Chahook دانشگاه تهران ایران مهدی فرح‌پور M. Farahpour مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران ایران Participatory range management plan Semirum Diversity Richness Evenness. طرح مرتعداری سمیرم تنوع غنا یکنواختی 7. Connell, J. H. 1978. Diversity in tropical rainforests and coral reefs. Science 199:1302-1310.##8. Grice, A. C., and K. C. Hodgkinson. 2002. Global Rangelands Progress and Prospects, CABI Pub. UK, 299 p.##9. Hickman, K. R., D. C. Hartnett, R. C. Cochran and C. E. Owensby. 2004. Grazing management effects on plant species diversity in tallgrass prairie. Rangeland Ecology and management 57(1): 58-65.##10. Holechek, J. L., R. D. Pieper, C. H. Herbal and P. P. Hall. 2004. Range Management (Principles and Practices), Fifth Edition, Prentice Hall, Upper saddle river New Jersey, 607 p.##11. Hooper, D. U. and P. M. Vitousek, 1997. The effects of plant composition and diversity on ecosystem processes. Science 277:1302-1305.##12. Janssens, F., A. Peeters, J. R. Tallowin, J. P. Bakker, R. M. Bekker, F. Fillat and M. J. Oomes. 1998. Relationship between soil chemical factors and grassland diversity. Plant and Soil 202: 69-78.##13. Liang, Y., G. Han, H. Zhou, M. Zhao, H. A. Snyman, D. Shan and K. M. Havstad. 2009. Grazing intensity on vegetation dynamics of typical stepe in northest Inner Mongolia. Rangeland Ecology Management 62: 328-336.##14. Lunt, I. D. 2005. Technical Report 18. Effects of Stock Grazing on Biodiversity Values inTemperate Native Grasslands and Grassy Woodlands in SE Australia: ALiterature Review. Environment ACT, Canberra, 60 p.##15. McDash. 2001. Fundamentals of Ecology.Tata McGraw- Hill Education, New Delhi, 525 p. ##16. Michio, T., S. Masae, W. Yusheng, T. Mikinori and Y. U. Xueren. 2003, Species diversity of grassland vegetation under three different grazing intensities in the Heilongjiang steppe of China. Grassland Science 48: 510-516.##17. Mligo, C. 2006. Effect of grazing pressure on plant species composition and diversity in thr semi-arid rangelands of Mbulu district, Tanzania. Agricultural Journal 1: 277-283.##18. Montalvo, J., M. A. Casado, C. Levassor and F. D. Pineda. 1993. Species diversity patterns in Mediterranean grasslands. Journal of Vegetation Science 4: 213-221.##19. Noy-Meir, I. 1995. Interactive effects of fire and grazing on structure and diversity of Mediterranean grasslands. Journal of Vegetation Science 6: 701-710.##20. Osem, Y., A. Perevolotyky and J. Kigel. 2002. Grazing effect on diversity of annual plant communities in semi-arid rangeland: interactions with small-scale spatial and temporal variation in primary productivity. Journal of Ecology, 90: 936-946.##21. Papanikolaou, A. D., N. M. Fyllas, A. D. Mazaris, P. G. Dimitrakopoulos, A. S. Kallimanis and J. D. Pantis. 2011. Grazing effects on plant functional group diversity in Mediterranean shrublands, Biodiversity and Conservation 20(12): 2831-2843. ##22. Puerto, A., M. Rico, M. D. Matias and J. A. Garcia. 1990 Variation in structure and diversity in Mediterranean grasslands related to trophic status and grazing intensity. Journal of Vegetation Science 1: 445-452.##23. Pykala, J. 2007. Maintaining plant species richness by cattle grazing: Mesic semi-natural grasslands as focal habitats. Plant biology department of biological and environmental sciences- University of Helsinki Finland, 38 p.##24. Reseigh, J., C. Nadolny and N. Reid. 2003. Effects of recent changes in grazing and fertilizer management on the species richness of native ground-storey vegetation, Northern Tablelands, New South Wales, Proceeding of the Conference on Rural Land Use Change.##25. Roxburgh S. H. and E. S. J. Rauschert. 2004. Moving from pattern to process: coexistence mechanisms under intermediate disturbance regimes. Ecological Letters 7: 491-508.##26. Sasaki, T. and W. K. Lauenroth. 2011. Dominant pecies, rather than diversity, regulates temporal stability of plant communities. Oecologia 166:761-768.##27. Shokri, M., A. Tavili and J. Mollayi Kandelusi. 2006. Effects of grazing intensity on plant species richness in Alborz mountains rangelands. Journal Rangelands 1: 269-278.##28. Todd, S. and M. Hoffman. 2009, A fence line in time demonstrates grazinginduced vegetation shifts and dynamics in the semiarid Succulent Karoo. Ecological Applications 19: 1897-1908.##29. West, N. E. 1993. Biodiversity of rangelands. Journal of Range Management 46(1): 2-13.##30. Zhao, W. Y. 2007. Changes in vegetation diversity and structure in response to heavy grazing pressure in the northern Tianshan Mountains. Journal of Arid Environments 6: 465-479.##31. Zhou, Z., O. J. Sun, J. Huang, Y. Gao and X. Han. 2006. Land use affects the relationship between species diversity and productivity at the local scale in semi-arid steppe ecosystem. Functional Ecology 20: 753-762.##1. آذرنیوند، ح.، و م. ع. زارع چاهوکی، 1389. بوم شناسی مرتع، موسسه انتشارات دانشگاه تهران، 345 ص.##2. جهانتاب، ا.، ع. سپهری، ب. حنفی و ز. میردیلمی، 1389. مقایسه تنوع پوشش گیاهی مراتع در دو منطقه قرق و چرا در مراتع کوهستانی زاگرس مرکزی (مطالعه موردی: منطقه دیشموک در استان کهگیلویه و بویراحمد)، تحقیقات مرتع و بیابان ایران 17(2): 300-292.##3. سلامی، ا.، ح. زارع، ط. امینی اشکوری، ح. اجتهادی و ب. جعفری، 1386. بررسی و مقایسه تنوع گونه‌ای گیاهان دو عرصه تحت چرا و قرق کهنه لاشک نوشهر، مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی 75: 37-46. ##4. قلیچ نیا، ح.، 1375. مقایسه پوشش گیاهی مناطق مرتعی قرق شده پارک ملی گلستان و نقاط خارج از قرق در مناطق کلید، بحرانی و مرجع، مجله پژوهش و سازندگی 30(1): 74-72.##5. مصداقی، م.، 1379ب. مقایسه شاخص‌های تنوع گونه‌ای تحت سه سطح بهره‌برداری در علفزارهای نیمه استپی شمال شرق ایران، فصلنامه علوم کشاورزی و منابع طبیعی 7(3): 65-55.##6. مظاهری، د.، م. موحدی دهنوی، م. ر. حاج سید هادی و م. ت. درزی. 1385. بوم شناسی گیاهی (ترجمه). موسسه انتشارات دانشگاه تهران 880 ص## ##

تأثیر استخراج معادن رس و گچ بر وضعیت پوشش گیاهی و خاک اکوسیستم‌ مناطق خشک (مطالعه موردی: دشت سگزی اصفهان) The Impacts of Clay and Gypsum Mining on Vegetation and Soil Conditions in Arid Ecosystems (Case Study: Segzi-Isfahan) 1 1 این مطالعه به‌منظور ارزیابی اثر استخراج معادن گچ و رس بر ساختار و عملکرد منطقه سگزی اصفهان با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم‌انداز (LFA) انجام شد. 18 ترانسکت 50 متری در مناطق معدنی و مرجع مستقر و در این ترانسکت‌ها طول و عرض لکه‌های پوشش گیاهی و طول میان ‌لکه‌ها اندازه‌گیری شد. برای انواع لکه‌ها و فضای بین‌لکه‌ای در ترانسکت‌های مورد مطالعه، تعداد 11 شاخص سطح خاک در روش LFA ارزیابی شد. تعداد 36 نمونه خاک به‌طور تصادفی از عمق‌های 0 تا 15 و 15 تا 30 سانتی‌متری سطح خاک برداشت و میزان pH، گچ، آهک، هدایت الکتریکی، ماده آلی، درصد رس، سیلت و شن نمونه‌های خاک اندازه‌گیری شد. طبق نتایج، ساختار و عملکرد مناطق مرجع شامل نفوذپذیری، پایداری و چرخه مواد غذایی خاک وضعیت بهتری نسبت به مناطق معدن‌کاوی شده داشت. در سایت رس به‌غیر از شاخص‌های آزمون پایداری در برابر رطوبت، پوشش لاشبرگ و ناهمواری سطح خاک و در سایت گچ به‌غیر از شاخص‌های پوشش نهانزادان، طبیعت و ناهمواری سطح خاک و مواد رسوبی، بقیه شاخص‌ها در مناطق مرجع و معدن‌کاوی شده تفاوت معنی‌داری داشتند (05/0p < ). تغییرات به‌وجود آمده در وضعیت پوشش گیاهی و خاک، گواه افزایش روند بیابان‌زایی منطقه است. 2 This study evaluates the impacts of clay and gypsum mining on ecosystem structure and function using Landscape Function Analysis (LFA) in Segzi plain, Isfahan. The length and width of patches and inter-patches length were recorded along the 18 established 50-meters transects in mining and reference sites. Eleven soil surface indicators were evaluated using LFA method in these patches and inter-patches spaces. Thirty six soil samples were randomly collected from 0 to 15 and 15 to 30 centimetres of soil surface, and the amount of pH, CaCO3, CaSO4, electrical conductivity, organic matters and the percentage of clay, silt or sand of the samples were measured. According to the results, structural and functional characteristics of the reference sites, including infiltration, stability, and soil nutrient cycling are better than mining sites. In clay mine sites, except indicators of slake test; litter and surface roughness indices were not different statistically (&alpha; = 5%). In Gypsum mine sites, all indicators in mining sites were statistically different (&alpha; = 5%) from reference sites, but their indicators of cryptogam cover, nature and roughness of the soil surface and deposit material. The extent of degradation in soil and vegetation characteristics of mined sites indicates that there is a strong desertification trend in the study area. 65 75 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 امیر جوزقیان A. Jozaqian دانشگاه زابل ایران ajozaqian@yahoo.com حسین بشری H. Bashari دانشگاه صنعتی اصفهان ایران احمد پهلوانروی A. Pahlavanravi دانشگاه زابل ایران مجید آجرلو M. Ajorlo دانشگاه زابل ایران Stability Infiltration Mining Landscape function analysis. پایداری نفوذ‌پذیری معدن‌کاوی تحلیل عملکرد چشم انداز 11. Adekalu K. O., I. A. Olorunfemi and J. A. Osunbitan. 2007. Grass mulching effect on infiltration, surface runoff and soil loss of three agricultural soils in Nigeria. Bioresource Technology 98: 912-917.##12. Boer, B. E. and D. O. Sargent. 1998. Desert perennial as plant and soil indicator in Eastern Arabia. Plant and Soil 199: 261-266.##13. Dowo, G. M., S. Kativu and D. J. Tongway. 2013. Application of ecosystem function analysis (EFA) in assessing mine tailings rehabilitation: an example from the Mhangura Copper Mine tailings, Zimbabwe. Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy 113: 923-930.##14. Dunwoody, J. E. 2015. Scaling effects on landscape function analysis of rangelands using remotely sensed imagery, Doctoral dissertation, University of Southern Queensland. Australia.##15. Ebrahimi, M. and M. Arab. 2014. Effects of contour furrow on ecological indices of range health using landscape function analysis (Case study: Ghick Sheikha rangeland, Jiroft, Iran). International Journal of Scientific Research in Environmental Sciences 2: 449-456.##16. Gaitán, J. J., D. Bran, G. Oliva, G. Ciari, V. Nakamatsu, J. Salomone, D. Ferrante, G. Buono, V. Massara, G. Humano, D. Celdrn, W. Opazo and F. T. Maestre. 2013. Evaluating the performance of multiple remote sensing indices to predict the spatial variability of ecosystem structure and functioning in Patagonian steppes. Ecological indicators 34:181-191.##17. Greene, R. S. B. 1992. Soil physical properties of three geomorphic zones in a semi arid Mulga woodland. Australian Journal of Soil Research 30:55-69.##18. Gould, W. L. 1982. Wind erosion curtailed by shrub control. Range Management 35: 563-566.##19. Holm, A. M., L. T. Bennett, W. A. Loneragan and M. A. Adams. 2002. Relationships between empirical and nominal indices of landscape function in the arid shrub land of Western Australia. Journal of Arid Environments 50: 1-21.##20. Larsson, M. and S. Eliasson. 2006. The influence of land-use change, root abundance and macrospores on saturated infiltration rate-a field study on western Java, Indonesia. Water Resources Engineering, (http://lup.lub.lu.Se/ student-papers/record/1325506)##21. Ludwig, J. A. and D. J. Tongway. 1997. A landscape approach to rangeland ecology. PP. 1-12. In: Ludwig, J., D. J. Tongway, D. Freudenberger, J. Nobel and K. Hodgkinson (Eds.), Landscape Ecology, Function and Management: Principles from Australia\'s Rangelands. CSIRO Publishing, Melbourne, Australia.##22. Maestre, F. T. and M. D. Puche. 2009. Indices based on surface indicators predict soil functioning in Mediterranean semi-arid steppes. Applied Soil Ecology 41: 342-350.##23. Maestre, F. T. and J. Cortina. 2004. Insights into ecosystem composition and function in a sequence of degraded semiarid steppes. Restoration Ecology 12: 494-502.##24. Mayor, Á. G. and S. Bautista. 2012. Multi-scale evaluation of soil functional indicators for the assessment of water and soil retention in Mediterranean semiarid landscapes. Ecological Indicators 20: 332-336.##25. Minhas, P. S. and D. R. Sharma. 1986. Hydraulic conductivity and clay dispersion as affected by application sequence of saline and simulated rain water. Irrigation Science 7: 159-161.##26. Rasiah, V. and B. D. Kay. 1995. Characterizing rate of wetting: Impact on structural destabilization. Soil Science 160:176-182.##27. Tongway, D. J. and N. L. Hindley. 2000. Ecosystem function analysis of rangeland monitoring data: Rangelands Audit Project 1.1, National Land and Water Resources Audit, Canberra, 35 p.##28. Tongway, D. J., N. L. Hindley and B. Seaborn. 2003. Indicators of ecosystem rehabilitation success: stage two-Verification of EFA indicators. Produced by the Centre for Mined land Rehabilitation, Final report to the Australian centre for mining environmental research. University of Queensland, Brisbane and CSIRO Sustainable Ecosystems, Canberra, Australia, 66 p.##29. Tongway, D. J. and N. L. Hindley. 2004. Landscape Function Analysis: procedures for monitoring and assessing landscapes with special reference to mine sites and rangelands. Version 3.1, CSIRO Sustainable Ecosystems, Canberra, Australia, 158 p.##30. Tongway, D. J. and A. Ludwig. 2002. Desertification, Reversing. PP. 343-345. In: Lal, R. (Eds.), Encyclopedia of Soil Science. Marcel. Dekker, New York.##31. Tongway, D. J. and E. L. Smith. 1989. Soil surface features as indicators of rangeland site productivity. The Rangeland Journal 11: 15-20.##32. Zucca, C., M. Pulido-Fernández, F. Fava, L. Dessena and M. Mulas 2013. Effects of restoration actions on soil and landscape functions: Atriplex nummularia L. plantations in Ouled Dlim (Central Morocco). Soil and Tillage Research 133: 101-110.##11. Adekalu K. O., I. A. Olorunfemi and J. A. Osunbitan. 2007. Grass mulching effect on infiltration, surface runoff and soil loss of three agricultural soils in Nigeria. Bioresource Technology 98: 912-917.##12. Boer, B. E. and D. O. Sargent. 1998. Desert perennial as plant and soil indicator in Eastern Arabia. Plant and Soil 199: 261-266.##13. Dowo, G. M., S. Kativu and D. J. Tongway. 2013. Application of ecosystem function analysis (EFA) in assessing mine tailings rehabilitation: an example from the Mhangura Copper Mine tailings, Zimbabwe. Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy 113: 923-930.##14. Dunwoody, J. E. 2015. Scaling effects on landscape function analysis of rangelands using remotely sensed imagery, Doctoral dissertation, University of Southern Queensland. Australia.##15. Ebrahimi, M. and M. Arab. 2014. Effects of contour furrow on ecological indices of range health using landscape function analysis (Case study: Ghick Sheikha rangeland, Jiroft, Iran). International Journal of Scientific Research in Environmental Sciences 2: 449-456.##16. Gaitán, J. J., D. Bran, G. Oliva, G. Ciari, V. Nakamatsu, J. Salomone, D. Ferrante, G. Buono, V. Massara, G. Humano, D. Celdrn, W. Opazo and F. T. Maestre. 2013. Evaluating the performance of multiple remote sensing indices to predict the spatial variability of ecosystem structure and functioning in Patagonian steppes. Ecological indicators 34:181-191.##17. Greene, R. S. B. 1992. Soil physical properties of three geomorphic zones in a semi arid Mulga woodland. Australian Journal of Soil Research 30:55-69.##18. Gould, W. L. 1982. Wind erosion curtailed by shrub control. Range Management 35: 563-566.##19. Holm, A. M., L. T. Bennett, W. A. Loneragan and M. A. Adams. 2002. Relationships between empirical and nominal indices of landscape function in the arid shrub land of Western Australia. Journal of Arid Environments 50: 1-21.##20. Larsson, M. and S. Eliasson. 2006. The influence of land-use change, root abundance and macrospores on saturated infiltration rate-a field study on western Java, Indonesia. Water Resources Engineering, (http://lup.lub.lu.Se/ student-papers/record/1325506)##21. Ludwig, J. A. and D. J. Tongway. 1997. A landscape approach to rangeland ecology. PP. 1-12. In: Ludwig, J., D. J. Tongway, D. Freudenberger, J. Nobel and K. Hodgkinson (Eds.), Landscape Ecology, Function and Management: Principles from Australia\'s Rangelands. CSIRO Publishing, Melbourne, Australia.##22. Maestre, F. T. and M. D. Puche. 2009. Indices based on surface indicators predict soil functioning in Mediterranean semi-arid steppes. Applied Soil Ecology 41: 342-350.##23. Maestre, F. T. and J. Cortina. 2004. Insights into ecosystem composition and function in a sequence of degraded semiarid steppes. Restoration Ecology 12: 494-502.##24. Mayor, Á. G. and S. Bautista. 2012. Multi-scale evaluation of soil functional indicators for the assessment of water and soil retention in Mediterranean semiarid landscapes. Ecological Indicators 20: 332-336.##25. Minhas, P. S. and D. R. Sharma. 1986. Hydraulic conductivity and clay dispersion as affected by application sequence of saline and simulated rain water. Irrigation Science 7: 159-161.##26. Rasiah, V. and B. D. Kay. 1995. Characterizing rate of wetting: Impact on structural destabilization. Soil Science 160:176-182.##27. Tongway, D. J. and N. L. Hindley. 2000. Ecosystem function analysis of rangeland monitoring data: Rangelands Audit Project 1.1, National Land and Water Resources Audit, Canberra, 35 p.##28. Tongway, D. J., N. L. Hindley and B. Seaborn. 2003. Indicators of ecosystem rehabilitation success: stage two-Verification of EFA indicators. Produced by the Centre for Mined land Rehabilitation, Final report to the Australian centre for mining environmental research. University of Queensland, Brisbane and CSIRO Sustainable Ecosystems, Canberra, Australia, 66 p.##29. Tongway, D. J. and N. L. Hindley. 2004. Landscape Function Analysis: procedures for monitoring and assessing landscapes with special reference to mine sites and rangelands. Version 3.1, CSIRO Sustainable Ecosystems, Canberra, Australia, 158 p.##30. Tongway, D. J. and A. Ludwig. 2002. Desertification, Reversing. PP. 343-345. In: Lal, R. (Eds.), Encyclopedia of Soil Science. Marcel. Dekker, New York.##31. Tongway, D. J. and E. L. Smith. 1989. Soil surface features as indicators of rangeland site productivity. The Rangeland Journal 11: 15-20.##32. Zucca, C., M. Pulido-Fernández, F. Fava, L. Dessena and M. Mulas 2013. Effects of restoration actions on soil and landscape functions: Atriplex nummularia L. plantations in Ouled Dlim (Central Morocco). Soil and Tillage Research 133: 101-110.## ##

ارزیابی زیستی تالاب چغاخور با استفاده از درشت بی‌مهرگان کفزی Bioassessment of Choghakhor Wetland using Benthic Macroinvertebrates 1 1 در پژوهش حاضر، ضمن بررسی اجتماعات کفزیان و ساختار جمعیتی آنها در تالاب چغاخور، به طبقه‌بندی و ارزیابی کیفیت آب تالاب پرداخته شد. برای این منظور تعداد 10 ایستگاه در سطح تالاب، انتخاب و نمونه‌برداری از کفزیان آن هر 45 روز یک‌بار از اردیبهشت تا اسفند ماه 1389 با 3 تکرار در هر ایستگاه انجام شد. نمونه‌های جمع‌آوری شده در فرمالین 4% تثبیت و در آزمایشگاه شناسایی و شمارش گردید. در مجموع، 25 خانواده از درشت بی‌مهرگان کفزی متعلق به 5 رده و 12 راسته شناسایی شد. نتایج حاصل به‌صورت سنجه‌های جمعیتی، شامل غنای کل، شاخص تنوع شانون- وینر و شاخص زیستی هلسینهوف در سطح خانواده محاسبه شد. نتایج حاصل از بررسی تغییرات زمانی و مکانی داده‌ها و طبقه‌بندی کیفی آب با استفاده از شاخص تنوع شانون و شاخص زیستی هیلسنهوف مطابقت خوبی را با یکدیگر نشان داد. در نهایت کیفیت آب تالاب در حد آلودگی متوسط تا زیاد ارزیابی شد. براساس یافته‌های این تحقیق به‌نظر می‌رسد استفاده از این شاخص‌ها می تواند به‌عنوان ابزار مناسبی جهت ارزیابی کیفیت منابع آبی به‌کار برده شود. 2 In present study, besides investigating benthic communities and their demographics in Choghakhor wetland, the water quality has been evaluated and classified. Then, 10 stations were selected and sampling of benthos was done every 45 days since April 2010 to March 2011, with 3 replications at each station. Samples were obtained by Ekman grab Sampler (surface 400 cm2). The collected samples were separated and fixed by formalin (4%). The Macroinvertebrates samples were identified and counted in laboratory. Generally 25 families of benthic macroinvertebrates belonging to 5 classes and 12 orders were identified. The results were calculated as community measures, including total richness, Shannon - Wiener diversity index and Hilsenhoff Biological index at family level. The results obtained from temporal and spatial changes of data (Statgeraphics software) and water qualitative classification using Shannon diversity index conformed to biological Hilsenhoff index. And finally, water quality of wetland was assessed to be polluted in average to high level. According to this study findings, it seems that, these indicators could be used as useful tools for evaluating water supplies quality. 77 90 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 2016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/162016/05/16 1395/2/27 پژمان فتحی P. Fathi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران عیسی ابراهیمی E. Ebrahimi دانشگاه صنعتی اصفهان ایران e_ebrahimi@cc.iut.ac.ir علی‌رضا اسماعیلی A. Esmaeili دانشگاه صنعتی اصفهان ایران نورا... میرغفاری N. Mirghafari دانشگاه صنعتی اصفهان ایران Shannon diversity Hilsenhoff Biological assessment Choghakhor wetland Macroinvertebrates. تنوع شانون شاخص هیلسنهوف ارزیابی زیستی تالاب چغاخور درشت بی مهرگان 8. Barbour, M. T., J. Gerritsen, G. E. Geriffith, R. Fridenborg, E. McCarroon, J. S. White and M. L. Bastian. 1996. A framework for biological criteria for Florida Streams using benthic macroinvertebrates. North American Benthology Society 15(2):185-211.##9. Barbour, M. T., J. Gerritsen, B. D. Snyder and J. B. Stribling. 1999. Rapid Bioassessment Protocols for Use in Streams and Wadeable Rivers: Peryphyton, Benthic Invertebrates and Fish. 2nd ed., EPA Pub., Washington D. C. 408 p.##10. Bass, D. 1995. Species composition of aquatic macrobenthic and environmental conditions in Cucumber Creek. Proceedings of the Oklahoma Academy of Science 75: 39-44.##11. Bode, R. W., M. A. Novak and L. E. Abele. 1996. Quality Assessment Work Plan for Biological Stream Monitoring in New York State. NYS Department of Environmental Conservation, Albany, NY. 89 p.##12. Davies, A. 2001. The use and limits of various methods of sampling and interpretation of benthic macroinvertebrates. Limnologica 60(1): 1-6.##13. Hilsenhoff, W. L. 1988. Rapid Field Assessment for Organic Pollution with a Family Level Biotic Index. North American Bentology Society 7(1): 65-68.##14. Hynes, H. B. N. 1984. A Key to Adult and Nymphs of the British Stoneflies (Plecoptera) with Notes on the Ecology and Distribution. FreashWater Biological Association. Scientific Publication, No 17, 157 p.##15. Karr, J. R. 1998. Rivers as sentile: Using the Biology of Rivers to Guide Landscape Management. Final report for USEPA, 28 p.##16. Milligan, M. R. 1997. Identification manual of the aquatic oligochaeta of Florida. Department of Environmental Protection. Florida. 187 p.##17. Pescador, M. L., A. K. Rasmussen and S. C. Harris. 2004. Identification manual for the caddisfly (Trichoptera) larvae of Florida. Department of Environmental Protection. Florida, 237 p.##18. Pipan, T. 2000. Biological Assessment of Stream Water Quality- the Example of the Reka River (Slovenia). Acta Carsologica 29/1(15) 201-222.##19. Plafkin, J., M. T. barbour, K. D. Porter, S. K. Gross and R. M. Hughes. 1989. Rapid Bioassessment Protocols for use in Stream and Rivers: Benthic Macroinvertebrates and Fish. U.S. Environmental Protection Agency. EPA 440/4-89/001. 8 chapters, Appendices A-D. 278 P.##20. Ramesh, C. S. and S. R. Jitendra. 2009. Monitoring of aquatic macroinvertebrates as bioindicator for assessing the health of wetlands. Ecological Indicators 9: 118-128.##21. Rosenberg, D. M. and I. J. Davies, D. G. Cobb and A. P. Wiens. 1999. Protocols for measuring Biodiversity: Benthic macroinvertebrates in freshwaters. Department of fisheries and Oceans, Freshwater Institute, Winnipeg, Manitoba 42 p.##22. Taowu, M., W. Zijian, H. Qinghui, W. Hai, W. Chunxia and H. Shengbiao. 2008. Selection of benthic macroinvertebrate-based multimetrics and preliminary establishment of biocriteria for the bioassessment of the water quality of Taihu Lake, China. ACTA Ecological Sinica 28(3): 1192-1200.##23. Taylor, B. R. and R.C. Baily. 1997. Technical Evaluation on Methods for Benthic invertebrates Data Analysis and Interpretation. AETE Project 2.1.3 Prepared for Canada Center for Mineral and Energy Technology, Ottawa, Ontario. 176 p.##24. Timm,T. 1999. A Guide to Estonian Annelida. Estonian Academy Publishers. 208 p.##25. Tiner, R. W. 1999. Vegetation Sampling and Analysis for Wetlands, Wetland Indicators: A Guide to Wetland Identification, Delineation, Classification, and Mapping. Boca Raton: CRC Press LLC, 248 p.##26. Shannon, C.E. 1948. A mathematical theory of communication. Bell System Technical Journal 27: 379-423.##27. Walen, J. K. 2002. Assessment of stream habitat, fish, macroinvertebrates, sediment and water chemistry for eleven streams in Kentucky and Tennessee, Virginia Polytechnic Institute, CATT, 71 p.##1. پور مقدس، ح. 1381. نتایج حاصل از مطالعات سال‌های گذشته (سنتز) بررسی آلودگی و منابع آلوده کننده آب. اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، 194ص. ##2. حافظیه، م. 1380. حشرات آبزی به‌عنوان شاخص آلودگی آب. مجله علمی شیلات ایران 10(1): 36-19.##3. شیوندی، د.، ع. نظریان، ق. داوودی و م. ریاحی. 1388. سیمای محیط زیست در استان چهارمحال بختیاری. 121 ص.##4. قانع، ا.، م. ر. احمدی، ع. اسماعیلی و ع. میرزاجانی. 1385. ارزیابی زیستی رودخانه چافرود (استان گیلان) با استفاده از ساختار جمعیت ماکروبنتوز. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 10(1): 258-247.##5. محبوبی صوفیانی، ن. و غ. ر. نادری. 1379. کلید شناسایی بی‌مهرگان نهرها و رودخانه‌ها (ترجمه)، جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان. 136 ص.##6. نعمتی، م. 1386. پهنه‌بندی کیفیت آب و تنوع درشت بی‌مهرگان کفزی رودخانه زاینده‌رود. پایان‌نامه کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان 124 ص.##7. همتائی، ف. 1388. چکیده‌ای کاربردی در حفاظت تالاب‌ها (ترجمه)، انتشارات موسسه فرهنگی الماس دانش. 72 ص.## ##