1394 4 12 0 86

پاسخ شاخص‌های غنا و تنوع پوشش‌گیاهی به تیمارهای متفاوت بهره‌برداری دام در مراتع کلاشک (مطالعه موردی: استان کرمانشاه) Plant Richness and Diversity Response to Different Treatments of Animal in Kalashak Rangelands (Case Study: Kermanshah Province) 1 1 ارزیابی غنا و تنوع گیاهی در اکوسیستم‌های مرتعی از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا مبارزه بیولوژیک، حفظ ذخایر ژنتیکی و کنترل اکوسیستم‌های طبیعی با شناسایی تنوع امکان‌پذیر می‌باشد. یکی از عوامل مؤثر بر غنا و تنوع، بهره‌برداری دام از پوشش‌گیاهی است. لذا این پژوهش با هدف بررسی پاسخ غنا و تنوع گیاهی به تیمارهای متفاوت بهره‌برداری دام انجام گردید. بدین منظور، چهار منطقه بدون چرا، نصف ظرفیت چرا، برابر ظرفیت چرا و دو برابر ظرفیت چرا انتخاب شدند. این تیمارها با‌توجه به تغییرات پوشش، فاصله از منابع آب، فاصله از روستا و تعداد دفعات چرا مشخص و با استفاده از ترانسکت‌های مستقر شده )در هر منطقه چهار ترانسکت و 40 پلات و در کل منطقه 160 پلات برداشت شد( نمونه‌برداری از پوشش گیاهی به‌روش تصادفی- سیستماتیک به‌عمل آمد. نتایج نشان داد که بالاترین غنای‌گونه‌ای و تنوع به‌ترتیب مربوط به مناطق نصف ظرفیت چرا و برابر ظرفیت چرا است. اما در منطقه بدون چرا دارای کمترین مقدار بودند. بنابراین بهره‌برداری دام در حد متناسب (نصف ظرفیت چرا و برابر ظرفیت چرا)، می‌تواند سبب افزایش غنا و تنوع شود. عدم چرای بلندمدت مرتع نیز باعث ضعف گیاه می‌گردد، لذا باید از چرای شدید و قرق بلند مدت آنها پرهیز و مراتع در حد متناسب مورد استفاده قرار گیرند. الزاماً حفاظت کامل مرتع، به حداکثر تنوع منجر نمی‌شود. 2 Evaluation of plant richness and diversity is important in rangeland ecosystems because biological control, conservation of genetic resources and the control of natural ecosystems are possible by identifying diversity. One of the factors affecting the richness and diversity is animals' utilization of the vegetation. Therefore, this research was done to study the plant richness and diversity response to different treatments of animals. To this end, four sites with none, half, equal and twice as much grazing capacity were selected. Treatments were identified due to vegetation cover changes, distance from water, distance from the village and grazing times. Using located transects, samples were (systematic randomization) taken from vegetation (transects four and plots 40 and in the area a total of 160 plots were harvested). The results showed that the highest species richness and diversity belonged to sites' grazing capacity equal and grazing capacity half. But this was the least in the without-grazing site. Thus, animals' exploiting the rangelands properly (grazing capacity equal and grazing capacity half) can increase the richness and diversity. Lack of rangeland long-term grazing leads to poor plants. So, both severe grazing and long-term exclusion should be avoided. The full protection of rangeland does not necessarily lead to the maximum diversity. 1 10 2015/08/23 1394/6/1 2015/08/23 1394/6/1 افشین صادقی‌راد A. Sadeghirad دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران ایران afshinsadeghirad69@gmail.com حسین ارزانی H. Arzani دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران ایران حسین آذرنیوند H. Azarnivand دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران ایران Richness Plant diversity Animal grazing Kalashak Rangelands of Kermanshah province. غنا تنوع گیاهی چرای دام و مراتع کلاشک استان کرمانشاه 9. Dumont, B., J. Farruggia Agarel, P. Bachelard, E. Boitier and M. Frain. 2009. How does grazing intensity influence the diversity of plants and insects in species-rich upland grassland on basalt soils? Grass and Forage Science 64: 92-105.##10. Hendricks, H. H, W. J. Bond, J. J. Midgley and P. A. Novellie. 2005. Plant species richness and composition a long livestock grazing intensity gradients in a Namaqualand (south Africa) protected area, Journal of plant ecology 176: 19-33.##11. Hickman, K. R., D. C. Hartnett, R. C., Cochran and C. E. Owensby, 2004. Grazing management effects on plant species diversity in tall grass prairie. Journal of Range Management 57: 58-65.##12. Horn, H. S. 1975. Marckovian processes of forest succession. PP. 196-213. In. Cody. M. L and J. M. Diamond (Eds.), Ecology and evolution of communities. Belknap.##13. Mligo, C. 2006. Effect of grazing pressure on plant species composition and diversity in the semi-arid rangelands of Mbulu district, Tanzania, Agricultural Journal 1(4): 277-283.##14. Qing Ji, R., W. GaoLin and R. GouHua. 2009. Effect of grazing intensity on characteristics of alpine meadow communities in the Eastern Qinghai-Tibetan Plateau. Acta Prataculturae Sinica 18(5): 256-261.##15. Schulze, E. D and H. A. Mooney. 1993. Biodiversity and ecosystem function: a summery. PP. 497-510. In: Schulze, E. D and H. A. Mooney (Eds.), Biodiversity and ecosystem function, Springer Verlag Berlin.##16. Yeo, J. J. 2005. Effects of grazing exclusion on rangeland vegetation and soils, East Central Idaho. Western North American Naturalist 65(1): 91-102.##17. Zhao, L., J. Su, G. Wu and F. Gillet. 2011. Long-term effects of grazing exclusion on above ground and below ground plant species diversity in a steppe of the Loess Plateau, China. Plant Ecology and Evolution 144(3): 313-320##1. اقدامی، ه.، م. ترکش، م. بصیری، م. ایروانی و ا. مهاجری. 1392. تغییرات تنوع و غنای گونه‌ای در مراتع تخریب یافته و زمین‌های تحت کشت (مطالعه موردی: اصفهان)، مرتع، 6(2): 110-100.##2. آذرنیوند، ح و م. ع. زارع. 1389. بوم‌شناسی مرتع، انتشارات دانشگاه تهران، 345 ص.##3. جوری، م. ح.، ب، تمزاده، م. شکری و ب. بنی هاشم. 1386. مقایسه شاخص‌های تنوع و غنا در ارزیابی سلامتی مراتع کوهستانی )مطالعه موردی: مراتع حوزه آبخیس صفارود رامسر(، مرتع، 4(2): 356-344.##4. خانی، م.، ا. قنبریان و م. کمالی. 1390. مقایسه شاخص‌های غنا و تنوع در گرادیانهای چرایی مختلف در مراتع فارس، مرتع، 5(2): 136-129.##5. طویلی، ا. 1392. جزوه درسی تجزیه و تحلیل اکوسیستم‌های مرتعی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران.##6. طهماسبی، پ. 1388. تجزیه و تحلیل اکوسیستم‌های مرتعی، نشر پلک، 276 ص.##7. طهماسبی، ث.، م. مصداقی، م. ابراهیمی و ا. شاهروخی. 1390. تاثیر چرا روی ترکیب و تنوع گیاهی مناطق استپی، مرتع، 5 : 419-410.##8. غلامی، پ.، ج. قربانی و م. شکری. ۱۳۹۰. تغییرات تنوع، غنا و گروه‌های کارکردی پوشش گیاهی در شدت‌های مختلف چرای دام (مطالعه موردی: مراتع ماهور ممسنی، استان فارس)، فصلنامه علمی- پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران، ۱ (4):##۶۷۵-۶۶۲.## ##

کاربرد شاخص‌های نزدیک‌ترین همسایه در مطالعه ساختار توده‌های دست نخورده راش در جنگل خیرود نوشهر Application of Nearest Neighbor Indices in Studying Structure of the Unlogged Beech (Fagus Orientalis Lipsky) Forests in Kheyrud, Nowshahr 1 1 امروزه توصیف کمی ساختار جنگل به‌عنوان یکی از مناسب‌ترین ابزار در مدیریت نوین جنگل درنظر گرفته می‌شود. هدف از انجام این تحقیق، مطالعه شاخص‌های ساختاری در توده‌های دست نخورده راش با استفاده از شاخص‌های نزدیک‌ترین همسایه بود. به این منظور یک پارسل به مساحت 48 هکتار در بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود به‌عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شد و گونه و قطر برابر سینه تمام پایه‌های درختی با قطر برابر سینه بیشتر از 5/7 سانتی‌متر یاداشت و به‌منظور تهیه نقشه موقعیت مکانی درختان، موقعیت هر یک از پایه‌های درختی با روش فاصله- آزیموت ثبت شد. سپس شاخص‌های نزدیک‌ترین همسایه شامل شاخص‌های الگوی مکانی کلارک و ایوانز، شاخص آمیختگی (DMi)، شاخص آمیختگی نسبی (S) و شاخص اختلاف قطر برابر سینه (Tij) با استفاده از نرم‌افزارCrancod 1.3 محاسبه شدند. نتایج حاصل از شاخص کلارک و ایوانز نشان داد الگوی مکانی درختان در منطقه مورد مطالعه از حالت کپه‌ای پیروی می‌کند. مقدار شاخص (DMi) در منطقه مورد مطالعه برابر با 313/0 به‌دست آمد که نشان‌دهنده آمیختگی کم گونه‌های تشکیل‌دهنده است. مقدار شاخص Tij)) برابر با 43/0 حاکی از اختلاف متوسط درختان از نظر قطر برابر سینه است و مقدار شاخص S که بزرگ‌تر از صفر بود نشان‌دهنده تفکیک گونه‌ها در منطقه مورد مطالعه می‌باشد. نتایج این مطالعه کاربرد شاخص‌های نزدیک‌ترین همسایه را در مطالعه مولفه‌های ساختاری جنگل‌های راش نشان می‌دهد. 2 The quantitative description of forest structure can be regarded as one of the most usable working tools in modern forest management.The study aims at analyzing the stand structure in unlogged beech forests using nearest neighbor indices. Data collection was done in compartment 319 with an area about 48 ha in Educational and Experimental Forests of University of Tehran. Species and DBH of all trees with DBH > 7.5 cm were recorded. The location of each tree species was determined using azimuth and distance method in order to map tree positions. The nearest neighbor indices including Clark and Evans’s index, species mingling’s index (DMi), Relative mingling index (S) and diameter differentiation index (Tij) were then calculated using Crancod ver. 1.3 software. Using Clark and Evans’ index, the spatial pattern of trees in the study area was determined as clustered. The value of mingling index (0.31) indicated low mingling of species in these forests. The mean value of Tij (0.43) indicates moderate differentiation of trees regarding DBH, whereas S index (0.44) which is greater than 0 implies species separation in the study area. This research emphasizes the application of nearest neighbor indices in studying the beech stands structure. 11 21 2015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/23 1394/6/1 زهرا نوری Z. Nouri دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران znouri9@gmail.com محمود زبیری M. Zobeiri دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران جهانگیر فقهی J. Feghhi دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران محمدرضا مروی مهاجر M. R. Marvie Mohadjer دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران Clark and Evans index Species mingling index Diameter differentiation index Hyrcannian forest Kheyrud forest. شاخص پراکنش مکانی کلارک و ایوانز شاخص آمیختگی شاخص تمایز قطری جنگل‌های خزری خیرود 15. Aguirre, O., G. Hui, K. V. Gadow and J. Jimenez. 2003. An analysis of forest structure using neighborhood-based variables. Forest Ecology and Management 183: 137-145.##16. Alhamad, M. N. 2006. Ecological and species diversity of arid mediterranean grazing land vegetation. Journal of Arid Environments 66: 715-898.##17. Chen, J. and G. A. Bradshaw. 1999. Forest structure in space: a case study of an old growth spruce forest in Changbaishan Natural Reserve, PR China. Forest Ecology and Management 120: 219-233.##18. Clark, P., and E. Evans. 1954. Distance to nearest neighbor as a measure of spatial relationships in populations. Ecology 35(4): 445-453.##19. Corral, J. J., C. Wehenkel, H. A. Castelanos, B. Vargas and U. Dieguez. 2010. A permutation test of spatial randomness: application to nearest neighbor indices in forest stands. Journal of Forest Research 15: 218-225.##20. Cressie, N. A. 1993. Statistics for Spatial Data. John Wiley and Sons, New York, 928p.##21. Ford, E. D. 1975. Competition and stand structure in some even-aged plant monocultures. Journal of Ecology 63: 311-333.##22. Frelich, L. E., R. L. Calcote, M. B. Davis and J. Pastor. 1993. Patch formation and maintenance in an old-growth hemlock-hardwood forest. Journal of Ecology 72(2): 513-527.##23. Freund, J. A., J. F. Franklin and J. A. Lutz. 2015. Structure of early old-growth Douglas-fir forests in the Pacific Northwest. Forest Ecology and Management 335: 11-25.##24. Gadow, K. V. 1997. Strukturentwicklung eines Buchen-Fichten- Mischbestandes. Allgemeine Forst und Jagdzeitung 168:103-106.##25. Gadow, K. V. 2006. Forsteinrichtung, Adaptive Steuerung und Mehrpfadprinzip, University of Gottingen, Gottingen, 171p.##26. Graz, P. F. 2004. The behavior of the species mingling index Msp in relation to species dominance and dispersion. European Journal of Forest Research 123:87-92.##27. Kint, V., N. Lust, R. Ferris and A. F. M. Olsthoorn. 2000. Quantification of forest stand structure applied to Scot Pine (Pinus sylvestris L.) Forests. Forest Systems 1: 147-163.##28. Kint, V., D. W. Robert and L. Noel. 2004. Evaluation of sampling methods for estimation of structural indices in forest stands. Ecological Modeling 180: 461-476.##29. Kint, V. 2005. Structural development in ageing temperate Scots pine stands, Forest Ecology and Management 214: 237-250.##30. Lutz, J. A., A. J. Larson, T. J. Furniss, J. A. Freund, M. E. Swanson, D. C. Donato, K. J. Bible, J. Chen and J. F. Franklin. 2014. Spatially nonrandom tree mortality and ingrowth maintain equilibrium pattern in an old-growth Pseudotsuga-Tsuga forest. Ecology 95(8): 2047-2054. ##31. Manabe, T., N. Nishimura, M. Miura and S. Yamamoto. 2000. Population structure and spatial patterns for trees in temperate old-growth evergreen broad-leaved forests in Japan. Journal of Plant Ecology 151: 181-197.##32. Moeur, M. 1993. Characterizing spatial patterns of trees using stem- mapped data. Forest science 39 (4): 756-775.##33. Mou, P. and T. J. Fahey. 1988. REGROW: a computer model simulating the early successional process of a disturbed reserve, Sichuam, China. Journal of Applied Ecology 76:1204-1218. ##34. Nadkarni, N. M., A. C. S. McIntosh and J. B. Cushing. 2008. A framework to categorize forest structure concepts. Forest Ecology and Management 256(5):872-882.##35. Nathan, R. and H. C. Muller-Landua. 2000. Spatial patterns of seed dispersal, their determinants and consequences for recruitment. Trends of Ecology and Evolution 15: 278-285.##36. Newton A. C. 2007. Forest Ecology and Conservation, a Handbook of Techniques. Oxford University Press, Oxford, 472p.##37. Pielou, E. C. 1977. Mathematical Ecology. John Wiley and Sons, New York, 385p.##38. Pommerening, A. 2002. Approaches to quantifying forest structures. Journal of Forestry 75(3): 305-324. ##39. Pommerening, A. 2006. Evaluating structural indices by reversing forest structural analysis. Forest Ecology and Management 224: 266-277.##40. Pommerening, A. and D. Stoyan. 2006. Edge-correction needs in estimating indices of spatial forest structure. Canadian Journal of Forest Research 36: 1723-1739. ##41. Pretzsch, H. 1997. Analysis and modeling of spatial stand structures: Methodological considerations based on mixed beech-larch stands in Lower Saxony. Forest Ecology and Management 97: 237-253.##42. Reed, D. D. and H. E. Burkhart. 1985. Spatial autocorrelation of individual tree characteristics in loblolly pine stands. Forest Science 31(3): 575-587.##43. Resaneh, Y., M. H. Moshtagh and P. Salehi. 2001. National Seminar of Management and Sustainable Development of North forests, Quantitative study of North forests, Forest and Range Organization Press, Ramsar, Iran.##44. Ruprecht, H., A. Dhar, B. Aigner, G. Oitzinger, K. Raphael and H. Vacik. 2010. Structural diversity of English yew (Taxus bacata L.) populations. European Journal of Forest Research 129: 189-198.##45. Spence, J. R. 2001. The new boreal forestry: adjusting timber management to accommodate biodiversity. Trends in ecology and Evolution 16(11): 591-593.##46. Spies, T. A. 1998. Forest structure: a key to the ecosystem, Northwest Science 72(2): 34-39.##47. Szwagrzyk, J. 1990. Small-scale spatial patterns of trees in a mixed Pinus sylvestris-Fagus sylvatica forest. Forest Ecology and Management 51: 301-315.##48. Taylor, A. H and Z. Quin. 1988. Regeneration patterns in old-growth Abies-Betula forests in the Wolong natural reserve, Sichuam, China. Journal of Ecology 76:1204-1218.##1. اخوان، ر.، خ. ثاقب طالبی، م. حسنی و پ. پرهیزکار. 1389. بررسی الگوی مکانی درختان طی مراحل تحولی جنگل در توده‌های دست نخورده راش در کلاردشت. فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 18 (2): 336-322. ##2. اعتماد، و. 1388. مدیریت بهینه جنگل خیرود: نقشه تیپولوژی جنگل. پروژه صندوق پژوهشگران جوان، 120 ص. ##3. امانی، م و م. حسنی. 1388. بررسی خصوصیات کمی و کیفی توده‌های طبیعی راش در مرحله توالی اپتیمال (مطالعه موردی: جنگل مرسسی، بخش دو سنگده). فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 17 (1): 148-134.##4. بصیری، ر.، ه. سهرابی و م. مزین. 1385. تحلیل آماری الگوی پراکنش مکانی گونه‌های درختی در منطقه قامیشله مریوان، نشریه دانشکده منابع طبیعی، ٥٩ (3): 588-579.##5. پوربابایی، ح.، ح. آهنی، ب. ا. اسلام. ۱۳۸۳. بررسی الگوی مکانی درختان کرکف در جنگل‌های شفارود، رضوان‌شهر، گیلان. مجله محیط زیست، 1: ۳۰-۲۴. ##6. حبشی، ه.، م. حسینی، ج. محمدی و ر. رحمانی. 1386. تعیین الگوی پراکنش و ساختار در جنگل آمیخته راش شصت کلاته گرگان. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 15 (1): 64-55.##7. طرح جنگلداری بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود. 1389. گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشگاه تهران. 297 ص. ##8. عرفانی فرد، ی.، ج. فقهی، م. زبیری و م. نمیرانیان. 1386. بررسی الگوی مکانی درختان در جنگل‌های زاگرس، مجله منابع طبیعی ایران، 60 (4): 19-13. ##9. علوی، س. ج.، ق. زاهدی امیری، ز. نوری، م. ر. مروی مهاجر. 1392.کاربرد تابع K رایپلی در آشکار‌سازی الگوی پراکنش مکانی گونه ملج در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود نوشهر. مجله پژوهش‌های علوم و فناوری چوب و جنگل، 20 (4): 39-21.##10. علیجانی، و. 1390. کمی سازی ساختار مکانی جنگل (مطالعه موردی: جنگل آموزشی پژوهشی خیرود)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. ##11. علیجانی، و.، م. زبیری، ج. فقهی و م. ر. مروی مهاجر. 1391. کمی سازی ساختار مکانی جنگل‌های میان‌بند شمال ایران (مطالعه موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود)، نشریه محیط زیست طبیعی، ۶۵ (1): 125-111.##12. مروی مهاجر، م. 1384. جنگل شناسی و پرورش جنگل. انتشارات دانشگاه تهران. 387 ص.##13. نوری، ز، م. زبیری، ج. فقهی و م. ر. مروی مهاجر. 1392.بررسی الگوی پراکنش مکانی درختان و ساختار در راشستان‌های طبیعی شمال ایران )مطالعه موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود(. نشریه محیط زیست طبیعی، 66 (1): 125-113.##14. نوری، ز. ج. فقهی، م. ر. مروی مهاجر، 1393. الگوی مکانی و حجم خشکه دارها در توده‌های راش (مطالعه موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود). اکوسیستم‌های طبیعی ایران، 5 (1): 14-1.## ##

بررسی رجحان تفرجی بازدید کنندگان و عوامل موثر بر آن در پناهگاه حیات‌ وحش میانکاله Recreational Interests of Visitors and Their Effects on Miankaleh Wildlife Refuge 1 1 اکوتوریسم به‌عنوان یکی از شاخه‌های گردشگری در جهان، امروزه مورد توجه فراوانی قرار گرفته و استراتژی جهت حفاظت در حین درآمدزایی در مناطق حفاظت شده محسوب می‌شود. این استراتژی اگر بر پایه توانمندی‌های محیطی و منابع طبیعی بنا گردد، راهکاری جهت استفاده بهینه در حین حفاظت از مناطق فراهم می‌کند. هدف این پژوهش بررسی توانمندی مناطق طبیعی، رجحان تفرجی بازدیدکنندگان و پارامتر‌های موثر بر آنها است. منطقه مورد مطالعه، پناهگاه حیات وحش میانکاله در جنوب دریای خزر می‌باشد. جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از بازدید میدانی و پرسشنامه انجام گرفت. نتایج گویای تمایل بالای بازدیدکنندگان به فعالیت‌هایی از جمله پرنده‌بینی، شنا، عکاسی و فیلمبرداری از طبیعت، منظره‌بینی، قایق‌رانی و سوارکاری است. هم‌چنین جهت تعیین تاثیرگذاری پارامترهای سن، جنس و گروه همراه بر انتخاب فعالیت‌های تفرجی از آزمون‌های غیر پارامتریک Mann-Whitney و Kruskal-Wallis استفاده گردید که گویای تاثیر معنی‌دار پارامتر‌های فوق در انتخاب برخی فعالیت‌ها شامل تحقیق، استراحت، عکاسی و فیلمبرداری از طبیعت است. این مطالعه نشان داد که منطقه از بسیاری جهات، فاقد تسهیلات لازم برای جلب رضایت گردشگران است. بنابراین، برنامه‌ریزی اصولی و به‌ویژه تهیه و اجرای طرح جامع گردشگری نه تنها موجب جذب گردشگر بیشتر شده، بلکه آثار زیانبار توسعه آن را بر محیط‌زیست و فرهنگ جامعه کاهش می‌دهد. 2 Today, ecotourism is a major tourist activity around the world. Ecotourism is one of the strategies for supporting conservation and ensuring income in the protected areas. When implemented within the capabilities of natural systems evaluated based on natural and socio-economic factors, ecotourism can simultaneously lead to regional prosperity and environmental protection. The goal of research is determination of natural potential, recreational opportunity, and effective factors in their choice in natural areas. The area is located south of the Caspian Sea in Mazandaran and Golestan Provinces. We used questionnaires and field survey for collecting public opinions. Results indicated the high tendency of visitors for bird watching, swimming, nature photography and filming and boating among all the suggested recreational activities. Also, the Kruskal-Wallis and Mann-Whitney tests were used for assessment of the relationships between age, sex and visitor groups and recreational activities. We found significant relationships between the groups in many of recreational activities such as research, resting and photography and filming of nature. The results of this study showed this area lacked sufficient facilities for visitors, therefore planning, preparation and implementation of comprehensive tourism infrastructure are essential to attract more ecotourists that can also reduce negative effects of recreational activities on the environment. 23 40 2015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 ملیحه مسعودی M. Masoodi دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران masoodi_m65@yahoo.com عبدالرسول سلمان ماهینی A. R. Salman Mahiny دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران مرجان محمدزاده M. Mohammadzadeh دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران سید حامد میرکریمی S. H. Mirkarimi دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران Ecotourism Recreation Questionnaire Miankaleh Wildlife Refuge. اکوتوریسم انتخاب فعالیت‌های تفرجی پارامتر‌های موثر میانکاله 12. Brezet, H., M. Backman and M. Lordkipannidze. 2005. The entrepreneurship factor in sustainable tourism development. Journal of Cleaner Production 13: 787-798.##13. Courvisanos, J. and A. Jain. 2006. A framework for sustainable ecotourism: Application to Costa Rica. Tourism and Hospitality Planning & Development 3(2): 131-142.##14. Lepesteur, M., A. Wegner, S. Moore, and A. McComb. 2008. Importance of public information and perception for managing recreational activities in the Peel-Harvey estuary, Western Australia. Environmental Management 87: 389-395.##15. Majnonian, H. and H. Goshtasb. 2003. Environmental planning of Lavandvil wildlife refuge. Tehran: Department of Environment Publication, 151p.##16. Mohammadzadeh, M. 2008. Developing a visitor decision support system for natural tourist destinations. PhD thesis. RMIT University. Melbourne Australia.##17. Petrosillo, G., M. E. Zurlini, N. Corlian, N. Zaccarelli and M. Dadamo. 2006. Tourist perception of recreational environment and management in a marine protected area. Landscape and Urban Planning 79: 29-37.##18. Rosa, E., G. Eduardo and J. Erin. 2005. Social adaptation ecotourism in the Lacandon forest. Annals of Tourism Research 32: 610-627.##19. Jeffrey, O. and A. Jalani. 2012. Local people’s perception on the impacts and importance of ecotourism in Sabang, Palawan, Philippines. Procedia - Social and Behavioral Sciences 57: 247-254##20. Wallarce, G. N. and S. M. Pierce. 1996. An evaluation of ecotourism in Amazon, Brazil. Annals of Tourism Research 23(4): 843-870##1. اداره کل حفاظت محیط‌زیست مازندران. 1385. سیمای طبیعی محیط‌زیست مازندران، 22ص. ##2. اداره کل حفاظت محیط‌زیست مازندران. 1389. تالاب بین‌المللی میانکاله، 36 ص. ##3. بهبهانی، ه.، م. محمدزاده، ح. میرکریمی. 1384. معیارهای طراحی مناطق تفرجگاهی پارک‌های ملی ایران نمونه مطالعاتی: تفرجگاه گلشن پارک ملی گلستان. مجله منابع طبیعی ایران، 58 (1): 150-135.##4. بلمکی، ب. و ح. مظاهری. 1389. بررسی پتانسل اکوتوریسم در مناطق ساحلی استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر فون پرندگان. چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام، 25-27 فروردین، زاهدان.##5. پیرمرادی، ز. 1388. مدلسازی توان اکولوژیکی برای کاربری اکوتوریسم در مناطق جنگلی زاگرس با استفاده از GIS. مطالعه موردی : جنگل کاکا رضا در استان لرستان. همایش ژئوماتیک، 20-21 اردیبهشت، تهران. ##6. رضایی، ع. و ع. میرمحمدی میبدی. 1384. آمار و احتمالات ( کاربرد در کشاورزی). انتشارات جهاد دانشگاهی واحد صنعتی اصفهان، 602 ص.##7. رکن الدین افتخاری، ع. و د. مهدوی. 1389. راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT: دهستان لواسان کوچک. فصلنامه مدرس علوم انسانی، 10(2): 30-1.##8. سپاسی، ی. 1387. طرح‌ریزی محیط‌زیستی جزیره هنگام برای حفاظت و گردشگری با ارزیابی چند معیاره مکانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، 140 ص.##9. شایان، س. و ا. پارسائی. 1386. امکان‌سنجی نواحی مستعد توسعه اکوتوریسم در استان کهکیلویه و بویر احمد. فصلنامه مدرس علوم انسانی، 11(4): 181-153.##10. صادقی، ع. و ف. پورکریمی. 1388. راهنمای نرم‌افزار آماری spss17 همراه با مثال. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تهران، 308 ص.##11. صدرموسوی، م. و ج. دخیلی کهنموئی. 1386. ارزیابی وضعیت تسهیلات گردشگری استان آذربایجان شرقی از دید گردشگران. پژوهش‌های جغرافیایی، 61 : 129-143.## ##

استفاده از تخم دو گونه حواصیل خاکستری (Ardea cinerea) و پرستو دریایی گونه سفید (Chlidonia shybrida) به‌عنوان پایشگر زیستی ترکیبات PAH در تالاب انزلی Using Eggs of Two Species, Ardea cinerea and Chlidonia shybrid,as Biomonitors for PAH Compounds in Anzali Wetland 1 1 در این پژوهش تعداد 10 نمونه تخم از دو گونه پرنده و 16 نمونه رسوب سطحی به‌منظور تعیین غلظت و منشأ 23 ترکیب PAH از تالاب انزلی برداشت گردید. استخراج ترکیبات PAH با روش Clean up و آنالیز این ترکیبات بااستفاده از دستگاه GC-MS انجام گرفت. غلظت کل 22 ترکیب PAH (به‌جز پریلن) در نمونه‌های رسوب بین 05/560 تا 66/833 و در تخم پرندگان بین 185 تا 15/284 نانوگرم بر گرم وزن خشک به‌دست آمد. نتایج آزمون‌های آماری هیچ‌گونه رابطه معنی‌داری بین غلظت کلی 22 ترکیب PAH در نمونه‌های رسوب دو منطقه مورد بررسی نشان نداد و این در حالی است که غلظت این ترکیبات در نمونه‌های تخم گونه حواصیل خاکستری بیشتر از گونه‌ پرستو دریایی گونه سفید به‌دست آمد. نتایج تعیین منشأ ترکیبات PAH، منشأ بیوژنیک را برای پریلن و پتروژنیک را برای سایر ترکیبات PAH در تمامی نمونه‌ها نشان داد. نظر به اینکه غلظت ترکیبات PAH مورد آنالیز در تمامی نمونه‌های رسوب و تخم، توزیع و منشأ یکسانی را نشان دادند، بنابراین با احتمال فراوان می‌توان نتیجه گرفت که این ترکیبات از مناطق تولیدمثلی در تخم پرندگان تجمع یافته و تخم دو گونه مورد بررسی نیز می‌توانند به‌عنوان پایشگر زیستی مناسب برای ترکیباتPAH در‎نظر گرفته شوند. 2 In the present study, 10 egg samples of two bird species and 16 surface sediment samples were collected in order to determine the concentrations and origins of 23 PAH compounds. Then, PAH compounds were extracted using the clean-up method, following which the compounds were analyzed with the GC-MS. The total concentrations of the 22 PAH compounds (except for perylene) were determined within the ranges of 560.05 to 833.66 and 185 to 284.15 ng g-1 dry weight in the sediment samples and the bird egg samples, respectively. The results of the statistical tests indicated that there is no significant relationship between the total concentration of the 22 PAH compounds in the sediment samples collected from the two regions studied. Nevertheless, the concentration of these compounds in the samples of the Ardea cinerea eggs was obtained more than that of Chlidonia shybrida. The results from the tests aiming at the determination of the origin of PAH compounds and of perylene demonstrated a biogenic origin for perylene and a petrogenic origin for the PAH compounds. Since the concentrations of the PAH compounds analyzed in all the sediment and egg samples indicated the same distribution and origin, it can be concluded that these compounds were accumulated in the birds' eggs from the breeding areas and that the eggs of the two species studied can be considered as suitable biomonitors for PAH compounds. 41 53 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 مجتبی زمانی M. Zamani دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران نعمت‌اله خراسانی N. Khorasani دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران علی‌رضا ‌ریاحی‌بختیاری A. R. Riyahi Bakhtiyari دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس ایران riahi@modares.ac.ir کرامت‌اله رضایی K. Rezaee دانشکده مهندسی و فن‌آوری کشاورزی، دانشگاه تهران ایران Origin determination PAH Surface sediments Birds eggs Anzali wetland. تعیین منشأ PAH رسوبات سطحی تخم پرندگان تالاب انزلی 5. Albers, P. and T .R. Loughlin. 2003. Effects of PAHs on aquatic terrestrial and freshwater birds, mammals and amphibians. PP. 243-261. In: Douben, P. E. T (Eds.), PAHs: An Ecotoxicological perspective. John Wiley and Sons, Chichester.##6. Becker, P. H., J. M. Cifuentes, B. Behrends and K. R. Schmieder. 2001. Contaminants in bird eggs in the wadden sea, spatial and temporal trends 1991-2000. Toxicology and Environmental Health 33(4): 455-520.##7. Boonyatumanond, R., G. Wattayakorn, A. Togo and H. Takada. 2006. Distribution and origins of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in riverine, estuarine, and marine sediments in Thailand. Marine Pollution Bulletin 52: 942-956.##8. Burger, J. and M. Gochfeld. 2004. Marine birds as sentinels of environmental pollution. Ecology and Health 1: 263-274.##9. Cramp, S., M. P. Christopher and J. B. Duncan. 1985. Handbook of the birds of Europe, the Middle East and North Africa, the birds of the Western Palearctic, Waders to gulls: Volume IV. Oxford University Press, Carolina. .PP. 920-926. ##10. Ebrahimi Shirazi, Z. and A. R. Riyahi Bakhtiyari. 2012. Petroleum pollution in mangrove forests sediments from Qeshm Island and Khamir Port -Persian Gulf, Iran. Environmental Monitoring Assessment 185(5): 4019-4032.##11. Eens, M., R. Pinxten, R. F. Verheyen, R. Blust and L. Bervoets. 1999. Great and blue tits as indicators of heavy metal contamination in terrestrial ecosystems. Ecotoxicology and Environmental Safety 44: 81-85.##12. Furness, R. W. and K. Camphuysen. 1997. Seabirds as monitors of the marine environment. ICES Journal of Marine Science 54: 726-737.##13. Heiri, O., A. F. Lotter and G. Lemcke. 2001. Loss-on-ignition as a method for estimating organic and carbonate content in sediments: reproducibility and comparability of results. Journal of Paleolimnology 25: 101-110.##14. Hijona, E., L. Hijona, M. Larzabal, C. Sarasqueta, P. Aldazabal, J. Arenas and L. Bujanda. 2010. Biochemical determination of lipid content in hepatic steatosis by the Soxtec method. Gastroentrology 16(12): 1495-1499.##15. Lau, E. V., S. Gan and H. K. Ng. 2010. Extraction techniques for polycyclic aromatic hydrocarbons in soils. International Journal of Analytical Chemistry 39: 381-390.##16. Liu, Y., L. Chen, Z. Jianfu, H. Qinghui, Z. Zhiliang and G. Hongwen. 2008. Distribution and sources of polycyclic aromatic hydrocarbons in surface sediments of rivers and an estuary in Shanghai, China. Environmental Pollution 154: 298-305.##17. Malcolm, H. M. and R. F. Shore. 2003. Effects of PAHs on aquatic terrestrial and freshwater birds, mammals and amphibians. PP. 225-241. In: Douben, P. E. T (Eds.), PAHs: An Ecotoxicological Perspective. John Wiley and Sons, Chichester.##18. Nemati Varnosfaderani, M., A. R. Riyahi Bakhtiyari, Z. Gu and C. Guoqiang. 2014. Perylene as a indicator of land-based plant biomarkers in the southwest Caspian Sea. Marine Pollution Bulletin 80: 124-131.##19. Pereira, M. G., L. A. Walker, J. wright, J. Best and R. F. Shore. 2008. Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in eggs from gannets, golden eagles and merlins. Organohalogen Compound 70: 60-66. ##20. Pereira, M. G., L. A. Walker, J. wright, J. Best and R. F. Shore. 2009. Concentrations of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in the eggs of predatory birds in Britain. Environmental Science and Technology 43: 9010-9015.##21. Piccardo, M. T., R. coradeghini and F. Valerio. 2001. Polycyclic aromatic hydrocarbon pollution in native and caged mussels. Marine Pollution Bulletin 951-956.##22. Riyahi Bakhtiari, A. R., M. P. Zakaria, M. I. Yaziz, M. N. H. Lajis, X. Bi and M. C. A. Rahim. 2009. Vertical distribution and source identification of polycyclic aromatic hydrocarbons in anoxic sediment cores of Chini Lake, Malaysia: Perylene as indicator of land plant-derived hydrocarbons. Applied Geochemistry 24: 1777-1787.##23. Riyahi Bakhtiari, A. R., M. P. Zakaria, M. Rahin, M. I. Yasis, M. N. H. Lajis and X. Bi. 2010. Characterization of perylene in tropical environment: comparison of new and old fungus comb for identifying perylene precursor in Macrotermes gilvus termite nests of peninsular Malaysia. Environment Asia 3(1): 13-19.##24. Roscales, J. L., J. González-Solís, P. Calabuig and B. Jiménez. 2011. Interspecies and spatial trends in polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in Atlantic and Mediterranean pelagic seabirds. Environmental Pollution 159: 2899-2905.##25. Semlali, A., A. Chafik, M. Talbi and H. Budzinski. 2012. Origin and distribution of polycyclic aromatic hydrocarbons in lagoon ecosystems of Morocco. The Open Environmental Pollution and Toxicology Journal 3: 37-46.##26. Shore, R. F., J. Wright, J. A. Horne and H. S. Timothy. 1999. Polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) residues in the eggs of coastal-nesting birds from Britain. Marine Pollution Bulletin 38: 509-513.##27. Silliman, J. E., P. Meyers, B. Eadie and J. Klump. 2001. A hypothesis for the origin of perylene based on its low abundance in sediments of Green Bay, Wisconsin. Chemical Geology 177: 309-322.##28. Stevenson, R. W. 2003. Development and application of a model describing the bioaccumulation and metabolism of polycyclic aromatic hydrocarbons in a marine benthic food web. MSc. Thesis, School of Resource and Environmental Management, Simon Fraser University.##29. Stronkhorst, J., T. J. Ysebaert, F. Smedes, P. L. Meininger, S. Dirksen and T. J. Boudewijn. 1993. Contaminants in eggs of some waterbird species from the Scheldt Estuary, SW Netherlands. Marine Pollution Bulletin 26: 572-578.##30. Swift, J. J. 1960. Notes on the behaviour of whiskered terns. British Birds 53: 559-572.##31. Tolosa, I., S. de Mora, M. R. Sheikholeslami, J. P. Villeneuve, J. Bartocci and C. Cattini. 2004. Aliphatic and aromatic hydrocarbons in coastal Caspian Sea sediments. Marine Pollution Bulletin 48: 44-60.##32. Venkatesan, M. I. 1988. Occurrence and possible sources of perylene in marine sediments a review. Marine Chemistry 25: 1-27.##33. Vidal, M., J. Dominguez and A. Luis. 2011. Spatial and temporal patterns of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH) in eggs of a coastal bird From Northwestern Iberia after a major oil spill. Science of the Total Environment 409: 2668-2673.##34. Węgrzyn, E., S. Grześkiewicz, W. Popławska and B. K. Głód. 2006. Modified analytical method using sec for sample preparation, for polycyclic aromatic hydrocarbons and RP-HPLC with fluorescence detection. Application to different food samples. Acta Chromatographica 17: 233-249.##35. Zakaria, M. P., H. Takada, S. Tsutsumi, K. Ohno, J. Yamada, E. Kouno and H. Kumata. 2002. Distribution of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in rivers and estuaries in Malaysia: a widespread input of petrogenic PAHs. Environmental Science and Technology 36: 1907-1918.##36. Zedeck, M. S. 1980. Polycyclic aromatic hydrocarbons: a review. Journal of Environmental Pathology and Toxicology 3: 537-567.##1. حاجی‌زاده‌ذاکر، ن.، ا. رحمانی، م. مقدم، ر. شادی و ع. عابسی. 1390. غلظت و منشأ هیدروکربن‌های نفتی در رسوبات بندرانزلی. مجله محیط‌شناسی،۶۰: 106-99.##2. کریمی، آ.، ح. یزدان‌داد و ع. اسماعیلی. 1386، بررسی تجمع فلزات سنگین کادمیوم، کروم، مس، روی و آهن در برخی اندام‌های باکلان بزرگ Phalacrocorax carbo در تالاب انزلی. مجله محیط‌شناسی، 43: 92-83.##3. نظامی ‌بلوچی، ش. ع.، ح. خارا، ف. جمال‌زاده‌‌ فلاح و ا. اکبرزاده. 1385. مقایسه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آب تالاب انزلی و رودخانه‌های ورودی و خروجی آن. مجله پژوهش و سازندگی، 73: 83- 76.##4. نعمتی‌ورنو سفادرانی، م.، ع. ر. ریاحی‌بختیاری، ز. جو و چ. جوکیانگ. 1392. الگوی پراکنش و منشأ هیدروکربن‌های چند حلقه‌ای معطر در رسوبات سطحی رودخانه‌های استان گیلان. مجله علوم و مهندسی محیط زیست، 1: 12-1. ## ##

ارتباط تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی با درختان و درختچه‌های جنگل‌های حاشیه رودخانه مارون استان خوزستان Relationship between Soil Macro fauna Biodiversity and Trees and Shrubs in Riparian Forest of Maroon River in Khuzestan Province 1 1 تنوع زیستی جانداران بزرگ خاکزی نقش بسیار مهمی را در ارائه خدمات بوم‌ سازگان دارد. به‌منظور یافتن ارتباط تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی با درختان و درختچه‌ها، این جانداران به‌روش دستی از عمق‌های10-0 و 25-10 سانتی‌متری خاک در قطعه نمونه‌های 50 × 50 سانتی‌مترمربع، با فاصله 50 متر روی ترانسکت‌هایی با فاصله 100 متر از یکدیگر و عمود بر رودخانه جمع‌آوری شدند. در مجموع تعداد 175 قطعه نمونه برداشت شد. درون قطعه نمونه‌ها ویژگی‌های کمی درختان و درختچه‌ها اندازه‌گیری شدند. بیشترین فراوانی و زی‌توده جانداران بزرگ خاکزی در عمق 10-0 سانتی‌متری خاک مشاهده شد. گز ارتباط قوی‌تری را با تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی در مقایسه با پده داشت. البته تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی زیر پوشش‌های گز و پده خالص و آمیخته متفاوت نبود. حال آنکه فراوانی کرم‌خاکی در زیر پوشش پده بیشتر بود. اما مهمترین پارامتر تاثیرگذار بر تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی در این منطقه درصد تاج ‌پوشش بود. لذا به‌طور کلی می‌توان بیان نمود که بدون توجه به گونه درختی باید در حفظ پوشش درختی این جنگل‌ها کوشید چرا که باعث حفظ تنوع‌ زیستی جانداران بزرگ خاکزی می‌شود. 2 Soil macrofauna biodiversity has an important role in ecosystem services. In order to find how soil macrofauna biodiversity is related to trees and shrubs in riparian forest of Maroon River in Khuzestan province, soil macrofauna were collected using hand-sorting procedure from 0-10 and 10-25 cm soil depths in 50 cm × 50 cm plots, 50 meters from each other on transects 100 meters apart and perpendicular to the river. Totally, 175 sampling plots were taken. In each plot, quantitative characteristics of trees and shrubs were measured. Soil macrofauna abundance and biomass were highest at 0-10 cm soil depth. Macrofauna biodiversity had a stronger correlation with Tamarisk properties than Euphrates poplar. In contrast, macrofauna biodiversity was not different under Tamarisk and Euphrates poplar. But earthworm was higher under Euphrates poplar cover. The most important parameter of soil macrofauna biodiversity in this area was crown cover. Therefore we could state that regardless of tree species, crown cover of these forests should be conserved because it maintains soil macrofauna biodiversity. 55 65 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 محمدرضا عسکرپور M. Askarpur دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان ایران احسان صیاد E. Sayad منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه ایران ehsansayad@gmail.com حمید طالشی H. Taleshi دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان ایران Crown cover Richness Evenness Earthworm DCA. تاج پوشش غنا یکنواختی کرم‌خاکی DCA Aubert, M., M. Hedde, T. Decaens, F. Bureau, P. Margerie and D. Alard. 2003. Effects of tree canopy composition on earthworms and other macro-invertebrates in beech forests of upper Normandy (France). Pedobiologia 47: 904-912. ##8. Barrios, E. 2007. Soil biota, ecosystem services and land productivity. Ecological Economics 24(2): 269-285.##9. Dale, M. R. T. 1999. Spatial pattern analysis in plant ecology. Cambridge University Press, 324p. ##10. De Bakker, D., J. P. Maelfait, F. Hendrickx, D. Van Waesberghe, B. De Vos, S. Thys and L. De Bruyn. 2000. A first analysis of the relationship between forest soil quality and spider (Araneae) communities of flemish forest stands. Ekolo´gia (Bratislava) 3(19): 45-58##11. Deharveng, L. 1996. Soil Collembola diversity, Endemism, and reforestation: A case study in the Pyrenees (France). Conservation Biology 10: 74-84.##12. Fisher, R. and D. Binkley, 1999. Ecology and Management of Forest Soil. JohnWiley & Sons, Inc., third edithion, 489p.##13. Fragoso, C., G. G. Brown, J. C. Parton, E. Blanchart, P. Lavelle, B. Pashanasi, B. Senapati and T. Kumar, 1997. Agricultural intensification, soil biodiversity and function agroecosystem in the tropics: the role of earthworms. Applied Soil Ecology 6:17-35.##14. Gaston, K. J. and J. I. Spice. 1998. Biodiversity: an Introduction. Blackwell Science, MA, USA, 191p.##15. Guo, Y., P. Gong, and R. Amundson. 2003. Pedodiversity in the United States of America. Geoderma 117: 99-115. ##16. Gonglanski, K. B., I. A. Gorshkova, A. I. Karpov and A. D. Pokarzhevskii. 2008. Do boundaries of soil animal and plant communities coincide? A case study of a Mediterranean forest in Russia. European journal of soil biology 44: 355-363. ##17. Hatfield, J. L. and B. A. Stewart, 1994. Soil Biology: Effects on Soil Quality. Adv. Soil Sci. Lewis Publishers, Boca Raton, 169 p##18. Jimenez, J. J., J. P. Rossi and P. Lavelle. 2001. Spatial distribution of earthworm in acid-soil savannas of the eastern plains of Colombia. Applied Soil Ecology 17: 267-278.##19. Kooch, Y, S. M. Hosseini, J. Mohammadi, and S. M. Hojjati. 1390. Analysis of earthworm patchy distribution and variability of soil biochemical properties under single tree influence, International Journal of Environmental sciences 7 (1): 1821-1837.##20. Mathieu, J., J. P. Rossi, M. Grimaldi, P. Mora, P. Lavelle and C. Rouland. 2004. A multi-scale study of soil macrofauna biodiversity in Amazonian pastures. Biology and Fertility of Soils 40: 300-305.##21. Nahmani, J., Y. Capowies and P. Lavelle. 2005. Effects of metal pollution on soil macroinvertebrate burrow systems. Biology and Fertility of Soils 42: 31-39.##22. Pospiech, N. and T. Skalski. 2006. Factors influencing earthworm communities in post-industrial area of Krakow Soda Works. European Journal of soil Biology 42: 278-S283.##23. Rossi, J. P. 2003. Clusters in earthworm spatial distribution. Pedobiologia 47: 490-496. ##24. Sarlo, M. 2006. Individual tree species effects on earthworm biomass in a tropical plantation in panama. Caribbean Journal of Science 42: 419-427.##25. Thoisy, B., S. Brosse and M. A. Dubois. 2008. Assessment of large-vertebrate species richness and relative abundance in Neotropical forest using line-transect censuses: what is the minimal effort required? Biodiversity and Conservation 17(11):2627-2644.##26. Tondoh, J. E., L. M. Monin, S. Tiho and C. Csuzdi. 2007. Can earthworms be used as bio-indicators of land-use perturbations in semi- deciduous forest? Biology and Fertility of Soils 43: 585-592.##27. Warren, W. and X. Zou. 2002. Soil macrofauna and litter nutrients in three tropical tree plantations on a disturbed site in Puerto Rico, Forest Ecology and Management 170: 161-171.##28. Zar, J. H. 1999. Biostatistical analysis. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, 718p. ##1. پوررضایی، ج.، ف. ترنیان، ج. پایرنج، و م. دیفرخش. 1389. بررسی‌های فلورستیک و جغرافیای گیاهی حوضه آبخیز تنگ بن بهبهان. مجله جنگل ایران، 2(1): 49-37.##2. سبزی، ک.، ا. صیاد، ح. طالشی، و ر. بصیری. 1393. اثر تک درختان پده بر ماکروفون خاک در جنگل‌های حاشیه رودخانه. مجله تحقیقات جنگل‌های زاگرس، 1(1):66-51. ##3. غلامی، ش.، س. م. حسینی، ج. محمدی و ع. سلمان ماهینی. 1389. تجزیه وتحلیل تغییرات مکانی ماکروفون خاک در جنگل‌های حاشیه رودخانه کرخه، نشریه آب و خاک، 24(6): 1172-1164.##4. غلامی، ش.، ع. سلمان ماهینی، م. حسینی، ج. محمدی و ا. صیاد. 1393. بررسی رابطه میان تراکم پوشش گیاهی و جانوران خاکزی در جنگل‌های حاشیه رودخانه کرخه به‌منظور تعیین حاشیه امن یا ضربه‌گیر رودخانه. بوم‌شناسی کاربردی،7(3):25-13. ##5. مصداقی، م. 1383. روش‌های رگرسیون در تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی، انتشارات دانشگاه امام رضا، 287 ص.##6. مصداقی، م. 1384. بوم‌شناسی گیاهی، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، 187 ص.## ##

ارزیابی روش‌های مختلف تعیین ضریب شکل برای برآورد حجم درختان صنوبر و دارتالاب دست‌ کاشت (منطقه کلوده- استان مازندران) Assessment of Different Methods of Form Factor Determination for Volume Estimation of Planted Populus deltoides and Taxodium distichum Trees (Klodeh Region– Mazandaran Province) 1 1 یکی از عوامل مهم در تعیین حجم درختان سرپا برای بهره‌برداری مطابق با اصول بوم‌ شناختی، انتخاب و محاسبه ضریب شکل مناسب است. در تحقیق حاضر برای دو گونه تند رشد صنوبر شرقی و دارتالاب، چهار نوع ضریب شکل شامل واقعی، طبیعی، مصنوعی و هوهنادل ارزیابی گردید. به این منظور 12 اصله درخت از هر توده در 4 طبقه قطری از 10 تا 45 سانتی‌متر به‌صورت تصادفی انتخاب و قطر برابرسینه و ارتفاع کل درختان اندازه‌گیری گردید. سپس حجم واقعی تنه هر درخت با استفاده از رابطه‌های حجم استوانه و اسمالیان تعیین و در مرحله بعد نیز ضریب شکل‌های واقعی، طبیعی، مصنوعی و هوهنادل محاسبه شد. برای بررسی وجود اختلاف آماری معنی‌دار بین روش‌های مختلف تعیین ضریب شکل، از تجزیه واریانس و برای مقایسه ضرایب با ضریب شکل واقعی از آزمون دانت استفاده شد. نتایج نشان داد در صنوبر، ضریب شکل مصنوعی (50/0) با ضریب شکل واقعی (515/0) و در دارتالاب، ضریب شکل هوهنادل (52/0) با ضریب شکل واقعی (498/0) اختلاف معنی‌داری نداشته (05/0p>) و نزدیک‌تر بودند. هم‌چنین ضریب شکل طبیعی و مصنوعی در طبقات مختلف قطری از نظر روند تغییرات با افزایش قطر تفاوتی نداشتند. در حالی‌که مقادیر ضریب شکل واقعی و هوهنادل با تغییرات قطر برابر سینه از روند تغییرات خاصی برخوردار نبودند. به‌طور کلی این تحقیق نشان می‌دهد که ضریب شکل مصنوعی می‌تواند به‌عنوان ضر‌یب شکل مناسب و کارآمد برای دو گونه مورد‌نظر در این تحقیق مورد استفاده قرار گیرد. 2 One of the most important factors in determining the volume of trees is selection of appropriate form factor. In the present study, four different methods of form factor calculation were evaluated for two rapid growth species including Populus deltoides and Taxodium distichum. For this purpose, in each stand, 12 trees per 4 diameter class ranging from 10 to 45 cm in DBH were randomly selected and diameter at breast height of all trees was measured. Then, using sectional measurement (cylindrical volume formula and Esmalyan) method, the actual volume of each tree was calculated. Also, Real (Fr), Normal (F0.1), Artificial (F1.3) and Hohenadl (Fh) form factors were measured. Analyses of variances were used to investigate any significant differences between the calculated coefficients. Dunnett's test was used to explore significant differences between various methods of coefficient calculation and the real form factor coefficients. Results showed that for Populus deltoides, artificial form factor (0.50) was closer to the real form factor (0.51) while for Taxodium distichum, hohenadl form factor (0.52) was closest to the real form factor (0.50). In addition, natural and artificial form factors were related to DBH, but real and hohenadl form factors were not related to DBH. Artificial form factor can be used for both species in this study as a suitable and useful form factor. 67 76 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 جمشید اسلام‌دوست J. Eslamdoust دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس ایران هرمز سهرابی H. Sohrabi دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس ایران سیدمحسن حسینی M. Hosseini دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس ایران زهرا مرادی Z. Moradi دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان ایران Plantation Populus deltoides Real volume Fast-growing species Exotic species. جنگل‌کاری صنوبر شرقی حجم واقعی گونه غیر بومی گونه تند رشد 9. Fadaei, F., A. Fallah and H. Mohammadi. 2008. Determining the best form factor formula for loblolly pine (Pinus taeda L.) plantations at the age of 18 year, in Guilan-northern Iran. Caspian Journal of Environmental Sciences 6(1): 19-24. ##10. He, Y., L. Qin, Z. Li, X. Liang, M. Shao and L. Tan. 2013. Carbon storage capacity of monoculture and mixed-species plantations in subtropical China. Forest Ecology and Management 295(1): 193-198. ##11. Kohl, M., S. Magnussen and M. Marchetti. 2006. Sampling methods, remote sensing and GIS multiresource forest inventory. Springer-Verlag Berlin Heidelberg, New York, 442p: 225-250.##12. Van Laar, A. and A. Akca. 2007. Forest Mensuration, Springer- Dordrecht, the Netherlands, 389 p.##1. بنیاد، ا. و س. رحیم‌نژاد. 1383. تعیین جدول حجم مناسب برای کاج تدا (Pinus Taeda) در شمال ایران. مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، 66(1): 88-84.##2. پور‌شکوری اله‌ده، ف. و ا. حسن‌زاد ناورودی. 1386. مناسب‌ترین روش برآورد حجم برای جنگل‌های استان گیلان (مطالعه موردی: سری 1 ناو اسالم). مجله پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، 77(1): 29-24.##3. رحیم‌نژاد، س.، ا. بنیاد و خ. فدایی. 1385. تعیین معادله ضریب شکل مناسب برای گونه کاج تدا (Pinus taeda L.) در استان گیلان، (مطالعه موردی: منطقه لاکان رشت.( پژوهشنامه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 4(1): 74-67.##4. رستم‌آبادی، ع.، م. طبری، ع. صالحی، ا. صیاد و آ. صالحی. 1389. مقایسه تغذیه، بازگشت و بازجذب عناصر غذایی در رویشگاه‌های توسکای ییلاقی و دارتالاب در منطقه تشبندان آمل- مازندران. مجله پژوهش‌های علوم و فناوری چوب و جنگل،17(1): 78-65.##5. سهرابی، هـ .1390. آمار و احتمال مقدماتی برای علوم طبیعی، انتشارات جهاد دانشگاهی تهران، 236 ص.##6. مسیب‌نژاد، ا.، ت. رستمی شاهراجی، ا. کهنه و ح. پور‌بابایی. 1386. ارزیابی وضعیت موجود جنگل‌کاری‌های پهن‌برگ بومی در شرق گیلان، فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر، 15(4): 319-311.##7. زبیری، م.1384. آماربرداری در جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 424 ص.##8. نمیرانیان، م.1385. اندازه‌گیری درخت و زیست ‌سنجی جنگل، انتشارات دانشگاه تهران، 574 ص.## ##

توصیف فرکتالی تاج پوشش درختان و چگالی ظاهری خاک در جنگل‌های زاگرس (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده بیستون) Fractal Description of Tree Canopy and Soil Bulk Density in Zagros Forests, (Case Study: Bisotun Protected Area) 1 1 در اکوسیستم جنگلی زاگرس، تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک و پوشش گیاهی تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل فیزیکی و زیستی شامل توپوگرافی و عوامل انسانی بوده و الگوی توزیع آنها دارای نوسانات بسیار است. در این پژوهش از زمین ‌آمار و نظریه فرکتال به‌منظور بررسی تغییرات مکانی تاج پوشش درختان و چگالی ظاهری خاک در بخشی از جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه استفاده شد. بررسی ساختار مکانی از طریق محاسبه واریوگرام و بعد فرکتال انجام شد. نتایج نشان دادند که هیچ‌کدام از ویژگی‌ها، خودهمبستگی ندارند که در واقع تایید کننده عدم وجود ساختار مکانی مشخص آنهاست. اگرچه چگالی ظاهری خاک دارای ساختار مکانی متوسط با مدل سقف‌دار (نمایی) است، اما این ساختار قابل‌توجه نیست و با بررسی خودهمبستگی، اثری از همبستگی مکانی دیده نشد. بررسی نحوه پراکنش و رفتار فرکتالی متغیرها نشان داد که نوسانات شدیدی در منطقه وجود دارد و تغییرات مکانی دارای ساختار و نظام‌مندی مشخصی نیستند و مقدار بعد فرکتالی هردو نیز بالاست. به‌طورکلی به‌نظر می‌رسد که به‌علت تخریب و فشار بر اکوسیستم، همبستگی مکانی متغیرها کم شده به‌گونه‌ای که مقادیر عددی آنها را می‌توان مستقل از یکدیگر در‌نظر گرفت. 2 In Zagros forest ecosystem, spatial variability of soil and vegetation properties are controlled by series of physical and biological parameters including topographical and anthropogenic factors. Distribution patterns of these properties are greatly variable. In the current study, geostatistics and fractal theory were used to assess the spatial variability of tree canopy and soil bulk density in a part of Zagros forests in Kermanshah province. The spatial structure was investigated by calculating the variogram and fractal dimension. The results showed that none of the variables had a spatial autocorrelation and indeed confirmed the lack of any significant spatial structure. Even though the soil bulk density had an intermediate spatial structure with the exponential model, it is not remarkable and autocorrelation did not show any sign of spatial dependency. The study of distribution and fractal behavior of variables showed an intensive variability in the study area, and spatial variability did not have a remarkable structure. Fractal dimension of both variables also were high. Totally, it seems that as a result of disturbance and pressure effect on this ecosystem spatial dependency of the variables has decreased to the level that they could be accepted independent. 77 86 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 2015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/232015/08/23 1394/6/1 شایسته غلامی Sh. Gholami دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه ایران Shaiestegholami@gmail.com احسان صیاد E. Sayad دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه ایران Spatial structure Fractal dimension Geostatistics Autocorrelation. ساختار مکانی بعد فرکتال زمین ‌آمار خودهمبستگی 11. Agaard, K. and G. Hartvigsen. 2014. Assessing spatial patterns of plant communities at varying stages of succession. Applied Mathematics 5: 1842-1851.##12. Burrough, P. A. 1981. Fractal dimensions of landscapes and other environmental data. Nature 294: 240-242.##13. Burrough, P. A. 1983. Multiscale sources of spatial variation in soil 1. The application of fractal concepts to nested levels of soil variation. European Journal of soil science 34: 577-597.##14. Dormann, C. F., J. M. McPherson, M. B. Araujo, R. Bivand, J. Bolliger, G. Carl, R.G. Davies, A. Hirzel, W. Jetz, D.W. Kissling, L. Kuhn, R. Ohlemuller, P. R. Peres-Neto, B. Reineking, B. Schroder, F. M. Schurr and R. Wilson. 2007. Methods to account for spatial autocorrelation in the analysis of species distributional data: a review. Ecography 30: 609-628.##15. Enquist, B. J., G. B. West, E. L. Charnov and J. H. Brown. 1999. Allometric scaling of production and life-history variation in vascular plants. Nature 401)6756(: 907-911.##16. Fisher, R. and D. Binkley. 1999. Ecology and Management of Forest Soil. JohnWiley & Sons Press. New York, 489p.##17. Goovaerts, P. 1999. Geostatistics in soil science: state-of-the-art and perspectives. Geoderma 89: 1-45. ##18. Gringarten, E. and C. V. Deutsch. 2001. Teacher\'s aide, Variogram interpretation and modeling. Mathematical Geology 33(4):507-534.##19. Holling, C. S. 1992. Cross-scale morphology, geometry, and dynamics of ecosystems. Ecological Monographs 62(4): 447-502.##20. Li, B. L. 2000. Fractal geometry applications in description of patch patterns and patch dynamics. Ecological Modelling 132: 33-50.##21. Long, C. Y., Y. Zhao and H. Jafari. 2014. Mathematical models arising in the fractal forest Gap via local fractional calculus. Abstract and Applied Analysis: http://dx.doi.org/10.1155/2014/782393. Site visited on 08.12.2014.##22. Peterson, G., G. R. Allen and C. S. Holling. 1998. Ecological resilience, biodiversity, and scale. Ecosystems 1: 6-18.##23. Peterson, G. 2000. Scaling ecological dynamics: self-organization, hierarchical structure, and ecological resilience. Climatic Change 44(3): 291-309.##24. Stoffer, D. 2014. ASTSA, Applied Statistical Time Series Analysis. http://www.stat.pitt.edu/stoffe/tsa3. Site visited on 10.08.14. ##25. Sun, B., S. Zhou and Q. Zhao. 2003. Evaluation of spatial and temporal changes of soil quality based on geostatistical analysis in the hill region of subtropical China. Geoderma 115: 85-99.##26. West, G. B., J. H. Brown and B. J. Enquist. 1997. A general model for the origin of allometric scaling laws in biology. Science 276 (5309): 122-126.##1. اخوان، ر.، م. کرمی و ج. سوسنی. 1390 کاربرد دو روش کریجینگ و IDW در پهنه‌بندی تراکم و تاج پوشش جنگل‌های شاخه‌زاد بلوط (مطالعه موردی: منطقه کاکارضای خرم آباد لرستان). مجله جنگل ایران، 3 (4): 316-305.##2. افشار، ح.، ، م. ح. صالحی، ج. محمدی و ع. محنت کش. 1388. تغییرپذیری مکانی ویژگی‌های خاک و عملکرد گندم در یک نقشه تناسب کمی (مطالعه‌ی موردی: منطقه شهرکیان، استان چهارمحال و بختیاری). مجله آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، 23 (1): 172-161.##3. حسنی‌پاک، ع.1377. زمین ‌آمار. انتشارات دانشگاه تهران، 314 ص.##4. رضایی، ع.، ر. اخوان، ج. سوسنی و م. پورهاشمی. 1393. کارایی کریجینگ در پهنه‌بندی تراکم و تاج پوشش جنگل‌های بلوط ناحیه زاگرس (مطالعه موردی: منطقه دادآباد خرم‌آباد لرستان). جنگل و فرآورده‌های چوب، مجله منابع طبیعی ایران، 67 (3): 370-359.##5. زرین کفش، م. 1372. خاکشناسی کاربردی. انتشارات دانشگاه تهران، 236 ص.##6. محمدی، ج. 1377. مطالعه تغییرات مکانی شوری خاک در منطقه رامهرمز(خوزستان) با استفاده از نظریه ژئواستاتیستیک، 1- کریجینگ. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی علوم آب و خاک، 2 (4): 63-49. ##7. محمدی، ج. 1380. مروری بر مبانی ژئواستاتیستیک و کاربرد آن در خاک‌شناسی، مجله علوم خاک و آب، 51 (1): 122-99.##8. محمدی، ج. و ف. رئیسی گهرویی. 1382. توصیف فرکتالی اثرات قرق دراز مدت و چرای مفرط بر الگوی تغییرات مکانی شماری از ویژگی‌های شیمیایی خاک. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی علوم آب و خاک، 7 (4): 36-25.##9. محمدی، ج. 1385. a. پدومتری، جلد اول: آمار کلاسیک (تک‌متغیره و چندمتغیره)، انتشارات پلک تهران،531 ص.##10. محمدی، ج. 1385.b . پدومتری: آمار مکانی (ژئواستاتیستیک)، انتشارات پلک تهران، 453 ص.## ##