fa اثر‌بخشی آتش‌سوزی تجویز‌شده، کنترل مکانیکی و شیمیایی بر مدیریت ورک (Rosa persica) در مراتع تخریب‌شده عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="letter-spacing:-.2pt;font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">امروزه کنترل گیاهان مهاجم در مراتع تبدیل به یک چالش مهم برای مدیریت منابع طبیعی شده است. گیاه ورک </span></span></span><em><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">(.</span></span></span></em><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Rosa persica<em> Michx. ex Juss</em></span></span></span><em><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></span></em><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> یکی از گونه</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی مهاجم در ایران است. این گونه در مراتعی که ورود پیدا کرده، به‌سرعت گسترش یافته و بر ساختار و عملکرد پوشش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گ</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یاهی بومی منطقه تأثیر منفی گذاشته است. در این تحقیق به بررسی روش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی کنترل مکانیکی، شیمیایی و آتش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سوز</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی تجویز‌شده در کاهش تراکم ورک در مراتع تخریب‌شده در قالب طرح آزمایشی کرت</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی خرد شده بر پایه بلوک</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی کامل تصادفی در سه سال متوالی پرداخته شد. نتایج نشان داد که اعمال روش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی تلفیقی نقش مؤثرتری در کنترل ورک داشته و در بین روش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی مورد مطالعه آتش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سوز</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی تجویز‌شده به‌همراه کنترل شیمیایی نقش مؤثرتری در کاهش جمعیت ورک داشت. تیمار تلفیقی آتش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سوز</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی و کنترل فیزیکی از طریق قطع اندام</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی هوایی از سطح زمین و آتش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سوز</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی به‌همراه قطع اندام</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی زیر</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زم</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ینی، نیز نشان داد که هر دو روش در کاهش جمعیت ورک مؤثر بوده ولی تفاوت معنی</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دار</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی بین این دو روش در سطح پنج درصد دیده نشد. به‌دلیل ایجاد آشفتگی در خاک در روش قطع اندام</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی زیر</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زم</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ینی پیشنهاد می</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شود</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در کنترل ورک از روش آتش</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سوز</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی به‌همراه قطع اندام</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی هوایی به‌جای قطع ریشه استفاده شود.</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Invasive plant control is a significant challenge for natural resources management. <em>Rosa persica</em> (Michx ex. Juss.) is one of the invasive species in Iran. It has&nbsp; been rapidly expanded to the areas where it has introduced. In the present study, we evaluated the effects of five treatments: 1) control, 2) fire, 3) cutting, 3) tilling, 4) chemical techniques (glyphsate application) in controlling the expansion of <em>Rosa persica</em> in a degraded rangeland plant community (<em>Rosa persica</em> dominant type) in Markazi province. An experiment was arranged in split plots based on a completely randomized block design with four replications for three consecutive years. We found that the combined methods have played a more effective roles in controlling the <em>Rosa persica</em> and among these methods; fire combined with chemical techniques appeared to be a better option for reducing the abundance of <em>Rosa persica</em>. Also, fire combined with the mechanical removal of the above-ground and fire combined with the mechanical removal of the root reduced population size of <em>Rosa persica</em>, as comapred with the control, however, no significant difference (P<0.05) was found between the two methods. Thus, because of the disturbance in the soil, as a result of the mechanical removal of root, we recommend the use of fire combined with cutting instead of tilling to reduced <em>Rosa persica</em>.</div> علف‌کش, قطع اندام‌های هوایی, قطع ریشه, کنترل گونه مهاجم Herbicide, Cutting, Tilling, Invasive species control. 27 37 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-434-1&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Mirdavoudi حمید رضا میرداودی hmirdavoodi@yahoo.com Yes AREEO سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی