fa اولویت‌بندی روش‌های اصلاح مرتع با استفاده از روش تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: مراتع شهرستان سمیرم) عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">انتخاب روش مناسب به‌منظور اصلاح مراتع، با توجه به در‌نظر گرفتن عوامل و معیارهای متعدد دشوار است. در تحقیق حاضر، روش‌های مختلف اصلاح مرتع در مراتع شهرستان سمیرم- استان اصفهان با استفاده از روش تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره و مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور گزینه‌های رایج اصلاح مرتع در طرح‌های مرتعداری سمیرم شامل مدیریت چرای دام در مرتع، توسعه منابع آب، کپه‌کاری، قرق، ذخیره نزولات و بادام‌کاری، کوددهی و کشت مستقیم علوفه بر اساس معیارهای اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و محیطی و زیرمعیارهای هزینه، تعارض محلی، زمان پاسخ، اجرایی بودن روش، اشتغال، تولید علوفه و اثربخشی در فضای تصمیم‌گیری چند‌معیاره مورد ارزیابی قرار گرفتند. معیارهای مورد ارزیابی با استفاده از 30 پرسش‌نامه که در اختیار متخصصان منابع طبیعی (شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی و کارشناسان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری) قرار گرفت، به‌صورت حضوری و طبق روش لیکرت رتبه‌بندی شدند و سپس معیارها در هر گزینه اصلاحی در نرم‌افزارFacilitator از صفر تا یک وزن‌دهی شد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که گزینه مدیریت چرای دام در مرتع با دامنه مطلوبیت 0/<span style="text-align: justify;">54</span> تا 0/<span style="text-align: justify;">98</span> و کپه‌کاری با دامنه مطلوبیت 0/6 تا 0/<span style="text-align: justify;">95</span> نسبت به سایر گزینه‌ها اولویت دارند. همچنین، از میان گزینه‌های اصلاحی مختلف، توسعه منابع آب با محدوده مطلوبیت 0/<span style="text-align: justify;">76</span>-0/<span style="text-align: justify;">55</span> کمترین ریسک اجرایی را دارد. نتایج نشان داد که اجرای پروژه ذخیره نزولات همراه با بادام‌کاری با میزان مطلوبیت کمتر از 0/5 گزینه اصلاحی نامناسبی برای اصلاح مراتع سمیرم است.<span dir="LTR"></span></div> <div style="text-align: justify;">Selecting the appropriate rangeland improvement method is a challenging task for range managers because it requires consideration of&nbsp; various criteria. This study was &nbsp;aimed to evaluate various restoration and reclamation practices in the rangelands of Semirom-Isfahan using Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods. Grazing management, water point development, pit seeding, exclosure, water harvesting and planting almond, fertilization and direct cropping of forage were compared using various social, economic, managerial and environmental criteria. These criteria included cost, local conflict, response time, applicability of method, employment, forage production and their effectiveness. The criteria were weighted from 0 to 1 for all rangeland improvement alternatives based on the&nbsp; results obtained from 30 questionnaires from experts in universities, Isfahan Research and Education Center for Agriculture and Natural Resources, and Natural Resources and Watershed Management Organization of Isfahan. The criteria were ranked based on the Likert method and rangeland improvement alternatives were compared using the MDCM approach and the&nbsp; Facilitator software. According to the results, grazing management and pit seeding were identified as the best rangeland improvement alternatives, with favorability ranges of 0.54-0.98 and 0.6-0.95 respectively Water resource development had a lower risk of failure with the favorability ranges of 0.55-0.76, as compared to the other alternatives. The results, therefore, indicated that performing water harvesting along with planting almond in this area could be an inappropriate rangeland improvement alternative with the&nbsp; favorability of less than 0.5, so it should not be implemented in this area<span dir="RTL">.</span></div> طرح‌های مرتعداری, توسعه منابع آب, ریسک, هزینه, ذخیره نزولات, چرای دام Range management plans, Water resource development, Risk, Cost, Water harvesting, Livestock grazing 81 92 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1055-2&slc_lang=fa&sid=1 Z. Jafari زهرا جعفری jafariz68@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان H. Bashari حسین بشری H_bashari2001@yahoo.com Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان M. Borhani مسغود برهانی massodborhani@gmail.com No Isfahan Agric. and Natur. Resour. Res. and Educ. Center مرکز تحقیقات کشاورزی اصفهان