Iranian Journal of Applied Ecology

fa نقش خرس قهوه‌ای (Ursus arctos) در انتشار بذر گیاهان پارک ملی گلستان The Role of Brown Bear (Ursus arctos) in the Plant Seed Dispersal of Golestan National Park عمومى General كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">خرس قهوهای (Ursus arctos)بزرگ‌ترین گوشتخوار ایران است که در بخش‌‌های وسیعی از نواحی کوهستانی البرز و زاگرس یافت می‌شود. اما بیشترین تراکم این گونه در جنگل های شمالی کشور از پارک ملی گلستان تا غرب استان گیلان است. ما در این مطالعه پتانسیل خرس قهوه ای را برای انتقال بذر به شکل اندزوکوری در جنگل گلستان از طریق آزمایش گلخانه ای مورد بررسی قرار دادیم. به‌منظور شناسایی تغییرات زمانی و مکانی جوانه ها، فراوانی، غنا و ترکیب گونه‌ای بذور سبز شده از نمونه‌های سرگین خرس قهوه‌ای، جمع‌آوری شده از تیپ‌های زیستگاهی و فصول مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مجموع 268 بذر متعلق به 33 آرایه از 19 تیره و 25 جنس گیاهی در آزمایش های جوانه زنی نمونه های سرگین ثبت شد. براساس نتایج به دست آمده فراوانی (0/003=P) و ترکیب بذور (0/001=P) انتقال داده شده بین فصول متفاوت بود که منعکس کننده تفاوت های فنولوژیک گیاهان منطقه است. فراوانی و ترکیب بذری سرگین ها بین دو تیپ زیستگاهی تفاوت معنیداری نداشت. همچنین، غنای گونه ای بذور انتقال داده شده بین فصول و زیستگاه های مختلف تفاوت معنی داری را نشان نداد. بیشترین غنای گونه ای مربوط به فرم رویشی علفی بود (24 آرایه) در حالی که گیاهان درختچه ای فراوان‌ترین گونه های سبز شده از نمونه های سرگین را شامل می شدند (76 درصد کل بذور جوانه زده). میوه های گوشتی درختچه‌ها به‌عنوان یک منبع انرژی مهم در دوره پرخوری پیش از خواب زمستانی خرس ها مطرح هستند. بذور مربوط به میوه های خشک در تراکم های پایین و مخصوصاً در نمونه های سرگین مربوط به فصل بهار و اوایل تابستان مشاهده شد. این نتایج با رفتار تغذیه فرصت طلبانه خرس قهوه‌ای سازگار است. با توجه به اینکه گونه های زوج سم در پارک ملی گلستان اغلب گونه های یک‌ساله را انتقال می دهند نقش خرس قهوه‌ای در انتقال گونه های درختچه ای و درختی در جنگل گلستان می تواند مورد توجه قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">The brown bear (Ursus arctos) is the largest carnivore species in Iran which can be found in large parts of the Alborz and the Zagros mountain ranges but reaches remarkable densities in northern forest, ranging from Golestan National Park to western Gilan.  We investigated the potential of brown bear for endozoochory in Golestan National Park through greenhouse experiment. In order to detect temporal and spatial variability of emerged seedlings, abundance, species richness and composition of germinated seeds from faecal samples collected in different habitats and across seasons were analyzed. A total of 268 seedlings belonging to 33 plant taxa, 25 genera and 19 families germinated from 64 brown bear faecal samples. Based on the obtained results we show seasonal variability in the numbers (p=0.003) and composition (p=0.001) of the dispersed seeds, which can be attributed to plant species phenology. There were no significant differences for seed abundance and composition between the two types of habitats. Similarly, seed species richness did not significantly differ among seasons and habitats. Herbaceous growth form (24 taxa) represented the highest species richness in the germinated plants, while shrub plants were the most abundant germinated species (76% of the total germinated seeds). Fleshy fruits are the principal source of energy during the hyperphagia phase prior to hibernation. In contrast, seeds from dry fruits were observed in lower densities in the faeces, especially during spring and early summer. This result is in line with opportunistic feeding behavior of the brown bear. Considering that co-occurring ungulates in Golestan National Park rather disperse annual species, we highlight the role of brown bear in specifically dispersing shrub and tree species.</div> اندزوکوری, پستاندار همه چیزخوار, فرم رویشی, فراوانی و غنای گونه ای بذور, تغییرات زمانی و مکانی Endozoochory, Mammalian omnivores, Growth form, Seed abundance and species richness, temporal and spatial variability 29 42 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1035-1&slc_lang=fa&sid=1 S. karimi سرور کریمی No Isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان M.R. Hemami محمود رضا همامی mrhemami@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان M. Tarkesh Esfahani مصطفی ترکش اصفهانی No Isfahan university of technology دانشگاه صنعتی اصفهان Ch. Baltzinger کریستف بالتزینگر No 1- National Research Institute of Science and Technology for Environment and Agriculture 2- University of KwaZulu-Natal, Scottsville, South Africa 1- موسسه ملی تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فرانسه 2- دانشگاه کوازولو-ناتال، اسکاتسویل، آفریقای جنوبی