fa اثر سد زاینده‌رود بر جوامع بزرگ بی‌مهرگان کفزی و کیفیت آب رودخانه زاینده‌رود با استفاده از شاخص‌های زیستی BMWP و ASPT عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سدها منافع زیادی برای جوامع انسانی فراهم می‌کنند. اما در حال حاضر از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تخریب زیستگاه‌ها و تغییرات هیدرولوژیک آب‌های جاری محسوب می‌شوند. به‌منظور ارزیابی اثرات اکولوژیک سد زاینده‌رود بر جوامع کفزی و کیفیت آب این رودخانه، با استفاده از شاخص‌های زیستی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">BMWP</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ASPT</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، تعداد 6 ایستگاه نمونه‌برداری در بستر رودخانه انتخاب و از طریق نمونه‌برداری با 3 تکرار در هر ایستگاه، وضعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی آن به‌روش کمی از تیرماه 1392 تا خرداد 1393 با تناوب 45 روز یک‌بار بررسی شد. کفزیان شناسایی شده متعلق به 31 خانواده از 16 راسته و 7 رده بودند. نتایج مقایسه میانگین شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">BMWP</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در ایستگاه‌های مورد مطالعه بسیار معنی‌د‌ار (001/0 </span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"><</span></span></span> <span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">p</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و در بین فصول مختلف سال در همه ایستگاه‌ها به‌جز ایستگاه آورگان معنی‌دار (05/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"><</span></span></span> <span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">p</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بود. شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ASPT</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> نیز بین ایستگاه‌ها اختلاف بسیار معنی‌دار نشان داد (01/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">p<</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">). علاوه بر آن محاسبه شاخص تنوع شانون نیز نشان داد که ایجاد سد زاینده‌رود به‌دلیل تغییر در عمق، شدت و سرعت جریان آب و ساختار بستر باعث ایجاد تغییرات قابل توجه در تنوع و ترکیب جوامع کفزی پایین دست سد شده است</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">Dams provide benefits for human societies, but now they are considered as one of the most important factors influencing habitat degradation and changing the hydrological water flow. In order to study the ecological effects of Zayandehroud Dam on the benthic communities and water quality of Zayandehroud river, six sampling stations were selected on the river substrate using biological indicators such as BMWP (Biological Monitoring Working Party) and ASPT(Average Score Per Taxa). Then, a quantitative survey of the macro- benthic invertebrates fauna was conducted with 3 replications at each station, from July to June 2014 with a 45- day interval period. The identified macro-benthic invertebrates belonged to 31 families, 16 orders and 7 classes. The results of BMWP index showed significant differences among sampling stations (p<0.001), and significant difference between seasons in all stations except Overgan station (p<0.05). ASPT index also revealed significant differences among the stations (p<0.01). In addition, the results of Shannon diversity index indicated that Zayanderoud Dam construction, has changed diversity and composition of downstream benthic communities due to alterations in the depth and speed of the water flow, as well as substrate structure.</div> سد زاینده‌رود, کفزیان, تنوع, عوامل محیطی Zayandehroud Dam, Biological indicators, BMWP, ASPT, Shannon diversity index. 55 67 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-147&slc_lang=fa&sid=1 H. Ebrahimi Dastgerdi هاجر ابراهیمی دستگردی No Dept. of Natur. Resour., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان E. Ebrahimi عیسی ابراهیمی e_ ebrahimi@cc.iut.ac.ir Yes Dept. of Natur. Resour., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان S. Fakheran سیما فاخران اصفهانی No Dept. of Natur. Resour., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان