fa بررسی نیاز دمایی مراحل مختلف فنولوژیک هیبریدهای ذرت دانه‌ای (Zea mays L.) تحت شرایط مختلف حاصلخیزی خاک در اقلیم گرم و خشک کرمان عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">به منظور ارزیابی پاسخ فنولوژیک و نیاز دمایی سه هیبرید ذرت دانه‌ای (</span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">KSC 704</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Maxima</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TWC 604</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">) تحت مقادیر مختلف نیتروژن (0، 92، 220 و 368 کیلوگرم در هکتار)، آزمایشی مزرعه‌ای طی دو سال زراعی 1393 و 1394 انجام شد. این تحقیق در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با آرایش فاکتوریل در سه تکرار اجرا شد. نتایج حاصل حاکی از تأثیر معنی‌دار هر کدام از عوامل نیتروژن و رقم بر سرعت ظهور برگ، فنولوژی و عملکرد دانه هیبریدهای ذرت بود. در هر دو سال، کاهش فراهمی نیتروژن منجر به وقوع تأخیر در زمان گلدهی، ابریشم‌دهی و رسیدگی فیزیولوژیک و افزایش نیاز دمایی در هیبریدها گردید اما تأثیر آن در سال دوم بسیار شدیدتر بود. نیاز دمایی هیبریدها در تمامی مراحل رشد فنولوژیک تنها در تیمار بدون کود در مقایسه با سایر تیمارهای نیتروژن افزایش معنی‌داری نشان داد و اختلاف معنی‌داری از این نظر بین سایر مقادیر نیتروژن مشاهده نشد. دو هیبرید سینگل کراس 704 و ماکسیما دارای برتری نسبی و معنی‌دار از نظر عملکرد دانه در مقایسه با هیبرید تری‌وی‌کراس 604 بودند. با توجه به طول دورۀ رشد کوتاه‌تر، نیاز حرارتی کمتر و سرعت جوانه‌زنی بالاتر هیبرید ماکسیما، کشت این هیبرید تحت شرایط مختلف فراهمی نیتروژن توصیه می‌گردد. </span></span></div> In order to evaluate phenologic and thermal time response of three maize hybrids (KSC 704, Maxima and TWC 604) in different rates of nitrogen (0, 92, 220 and 368 kg ha^-1), a two-year experiment was laid out as a randomized complete block design with a factorial arrangement of treatments and three replications in 2014 and 2015. Results showed that nitrogen and genotype had a significant effect (p<0.01) on leaf appearance rate, phenology and grain yield of maize hybrids. In both years, nitrogen stress postponed the tasseling, silking and physiological maturity occurrence in hybrids and increased their thermal time requirements, but this effect was more severe in the second year. The thermal time required for all of the phenological stages of hybrids showed significant increase only in control treatment, compared with other N rates and there was no significant difference among other N rates from this viewpoint. Significant yield benefits of KSC 704 and Maxima compared to TWC 604 was observed. Among the studied hybrids, Maxima is recommended due to the shorter growing season duration, lower thermal time requirement and faster germination rate under N stress <div style="text-align: justify;"></div> فنولوژی, ذرت دانه‌ای, درجه روز رشد, نیتروژن Phenology, Maize, Growing degree days (GDD), Nitrogen. 43 53 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-146&slc_lang=fa&sid=1 M. Madadizadeh محمد مددی‌زاده j_kambouzia@sbu.ac.ir No Dept. of Agroecology., Environ. Sci. Res. Institute, Univ. of Shahid Beheshti, Tehran, Iran گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی J. Kambouzia جعفر کامبوزیا Yes Dept. of Agroecology., Environ. Sci. Res. Institute, Univ. of Shahid Beheshti, Tehran, Iran گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی S. Soufizadeh سعید صوفی‌زاده No Dept. of Agroecology., Environ. Sci. Res. Institute, Univ. of Shahid Beheshti, Tehran, Iran گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی