Iranian Journal of Applied Ecology

fa مقایسه ساختار اراضی مرتعی و میزان تخریب پیوستگی سیمای سرزمین در زیرحوزه‌های آبخیز ایریل، استان اردبیل Comparing the Rangelands Structure and Degradation of Landscape Connectivity in Iril Sub-Watersheds, Ardabil Province عمومى General پژوهشي Research هدف تحقیق حاضر، مقایسه ساختار پوشش مرتعی و درجه تخریب سیمای سرزمین در زیرحوزه‌های آبخیز ایریل استان اردبیل بوده است. براساس نقشه کاربری اراضی و ابزار تفکیک سیمای سرزمین، چهار کلاس تفکیک (لکه، حاشیه، سوراخ‌شدگی و هسته) در اندازه سلولی 5، 10، 15 و 20 متر مشخص شدند. شاخص‌های LPI، ED، Cohesion، Mesh، Split و AI برای ارزیابی ساختار مرتع با استفاده از Fragstats محاسبه شدند. براساس نتایج، در زیرحوزه 5 مقدار سنجه پیوستگی Cohesion با مقدار 60/93 کمترین و سنجه Division بالاترین مقدار (92/0) را دارد. مقدار سنجه LPI در زیرحوزه‌های 8 و 9 با مقادیر 30/89 و 12/84 محاسبه شد. بیشترین و کمترین تعداد لکه‌ها در سلول‌های 15 و 5 متری است و مقادیر حاشیه، سوراخ‌شدگی و هسته کوچک در اندازه‌های سلولی تغییرات چندانی ندارد. همبستگی شاخص Perforated و سنجه Cohesion با ضریب همبستگی معکوس برابر 94/0 است. همبستگی Perforated و Split مستقیم (R2=0/95) نشان‌دهنده افزایش Split و تفکیک بیشتر سیمای مرتع است. مقادیر لکه‌ها و هسته‌های مرکزی درمنطقه کم بوده و میزان تخریب سیمای سرزمین در حاشیه‌ لکه‌ها بیشتر است. در تعداد بالا و حاشیه بیشتر لکه‌ها، پیوستگی کاهش یافته و نشان‌دهنده تخریب مرتع است، درحالی که مقدار بالای شاخص هسته در زیرحوزه‌ها بیانگر مطلوبیت لکه‌های مرتعی از نظر پیوستگی مرتع است.   The aim of this research was to compare the rangelands structure and landscape degradation in Iril sub-watersheds, Ardabil province. Land use map and the Landscape Fragmentation Tool were used to determine 4 classes of patch, edge, perforated and core through 5, 10, 15 and 20m cell sizes. The landscape metrics of LPI, ED, cohesion, mesh, split, and AI were calculated using Fragstats software. Results showed that the low value cohesion and high values division metrics were in sub-watershed 5. Also, the LPI in 8 and 9 sub-watersheds were 89.30 and 84.12. The highest and lowest values of patch classes were attributed to 15×15m, and 5×5m cell size, respectively. The value of the edges, perforations and core does not change through different cell sizes. The inverse correlation between perforated index and cohesion (R2=-0.94) indicates a less-disturbed landscape in higher cohesion values. The positive correlation of split and perforated indices demonstrates a dis-connectivity and landscape fragmentation in high split index value. The landscape degradation are high in low patch and core area values and high edge amounts. High NP and more edge values indicate a reduction in landscape connectivity, while, the high values of core index specify the enhanced ecosystem connectivity.     تفکیک‌شدگی, سنجه‌های سیمای سرزمین, اثر حاشیه, لکه, پیوستگی Fragmentation, Landscape metrics, Edge effect, Patch, Connectivity. 41 53 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-257-1&slc_lang=fa&sid=1 Raoof Mostafazadeh رئوف مصطفی‌زاده raoofmostafazadeh@uma.ac.ir Yes University of Mohaghegh Ardabili, Iran دانشگاه محقق اردبیلی A. Jafari انیس جعفری No University of Mohaghegh Ardabili, Iran دانشگاه محقق اردبیلی F. Keivan-behjou فرشاد کیوان‌بهجو No University of Mohaghegh Ardabili, Iran دانشگاه محقق اردبیلی