fa ‌‌‌‌‌‌‌مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه‌های حیات‌ وحش با استفاده از سیستم استنتاج فازی: مطالعه موردی پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) در منطقه حفاظت‌ شده شیمبار عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌منظور مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه، فنون مدل‌سازی متعددی توسعه یافته‌اند؛ که در این میان سیستم استنتاج فازی با دارا بودن قابلیت درنظر گرفتن ابهام و عدم‌قطعیت موجود در متغیرهای ورودی به‌عنوان یک روش مؤثر در این زمینه مطرح است. از اینرو طی این پژوهش، مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی در منطقه حفاظت‌ شده شیمبار با استفاده از سیستم استنتاج فازی صورت گرفت. به‌منظور مدل‌سازی، پس از تعیین متغیرهای محیطی مؤثر، تعریف و تعیین متغیرهای زبانی، مقادیر زبانی و محدوده هر یک از آنها صورت پذیرفت. سپس توابع عضویت فازی هر یک از متغیرهای ورودی و خروجی تعریف شده، پایگاه قوانین تشکیل شد. در آخرین گام نیز، غیرفازی‌سازی مجموعه فازی خروجی انجام شد. همچنین، در اعتبارسنجی مدل، </span></span><span dir="LTR" style="font-style:normal;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">AUC</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"> به‌کار رفت. جهت حساسیت‌سنجی مدل و شناسایی متغیرهای محیطی مهم نیز 11 سیستم استنتاج فازی ایجاد شد. براساس یافته‌ها، مدل پیش‌بینی شده به‌طور معناداری بهتر از حالت تصادفی است (96/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9pt;">AUC=</span></span></span><span style="font-style:normal;"><span style="font-size:12.0pt;">). همچنین، متغیر فاصله از طعمه به‌عنوان مهم‌ترین متغیر محیطی شناخته شد. با توجه عملکرد موفق سیستم استنتاج فازی در مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه گونه مورد مطالعه، بهره‌گیری از آن جهت بهبود و تکمیل اطلاعات مکانی پیرامون زیستگاه‌های حیات‌ وحش کشور به‌ویژه در ارتباط با مناطق و گونه‌های کمتر مطالعه شده، پیشنهاد می‌شود.</span></span></p> <p style="margin-left: 1.9pt; text-align: justify;">Several modelling techniques have been developed for habitat suitability modelling. In the meantime, the Fuzzy Inference System (FIS) with ability to model uncertainty of input variables is an effective method to model wildlife species habitat suitability. So, Persian Leopard habitat suitability was predicted in Shimbar Protected Area using FIS. Therefore, the effective environmental variables were determined. We also defined and determined the linguistic variables, linguistic values, and range of them. Then, we designed the membership functions of the fuzzy sets of the input and output variables. Also, the definition of the fuzzy rules in the system was performed. Finally, the defuzzification of output was carried out. The accuracy of the predictive model was tested using AUC. Also, 11 FISs were developed to determine sensitivity of the models and important variables in modelling. The results showed that the predictive model was more efficient than the random model (AUC=0.960). In addition, the &lsquo;distance to capra&rsquo; was the most important predictor. According to the success of FIS in Persian Leopard habitat suitability modelling, we suggest this method to improve and complete the existing spatial information of wildlife habitats in Iran, especially about regions and species that have been less studied.</p> سیستم استنتاج فازی, مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه, پلنگ ایرانی Fuzzy inference system, Habitat suitability modelling, Panthera pardus saxicolor. 57 67 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-140&slc_lang=fa&sid=1 Z. Obeidavi زینب عبیداوی z.obeidavi@gmail.com Yes Dept. of Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Earth Sci, Shahid Chamran Univ. of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز K. Rangzan کاظم رنگزن No Dept. of Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Earth Sci, Shahid Chamran Univ. of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز R. Mirzaei روح‌اله میرزایی No Dept. of Environ., Faculty of Natur. Resour. and Earth Sci., Univ. of Kashan, Kashan, Iran. گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان M. Kabolizade مصطفی کابلی‌زاده No Dept. of Remote Sensing and Geographic Information System, Faculty of Earth Sci, Shahid Chamran Univ. of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز A. Amini اردشیر امینی No Wildlife Monitoring Natur. Environ. Group, Dept. of Environ. Khuzestan Province, Iran. گروه پایش حیات ‌وحش، اداره کل حفاظت محیط ‌زیست استان خوزستان