Iranian Journal of Applied Ecology

fa تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی اثرگذار بر انتشار آلودگی صوتی در جاده پارک ملی گلستان Principal Components Analysis of Main Factors Affecting Noise Pollution in Main Road of Golestan National Park عمومى General پژوهشي Research آلودگی صوتی ترافیک تهدیدی جدی برای گونه‌های حیات وحش است، به‌طوری که یکی از عوامل منزوی کننده و کاهنده جمعیت‌ است. بزرگراه آسیایی تهران- مشهد که بخشی از آن به طول 51/26 کیلومتر در پارک ملی گلستان قرار دارد، به‌عنوان مهم‌ترین منبع آشفتگی صوتی در داخل منطقه است. هدف این مطالعه تعیین مهم‌ترین معیارهای مؤثر در انتشار آلودگی صوتی این جاده است که برای نیل به این هدف از روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی استفاده شد. برای ارزیابی وضعیت انتشار صدا و پارامترهای تأثیرگذار از مطالعات کتابخانه‌ای و سنجش میدانی پارامترها در محدوده بافر 250 متری استفاده شد. 16 متغیر در سه گروه پارامترهای ترافیکی، هندسه سطح جاده و پارامترهای محیطی استخراج و درون پلات&rlm;های دایره&rlm;ای به شعاع 25 متر به‌مدت 15 دقیقه اندازه&rlm;گیری شدند. براساس نتایج، شش عامل اصلی سرعت خودروهای سبک، رطوبت محیط، ارتفاع از سطح دریا، تعداد خودروهای سبک، فاصله از جاده و شیب پلات در مجموع 396/72 درصد واریانس داده‌ها را توجیه می‌کنند. با استفاده از نتایج می‌توان اقدامات مدیریتی مربوط به کاهش آلودگی صوتی را براساس معیارهای استخراج شده انجام داد و مسؤلین حفاظت محیط زیست می‌توانند با صرف هزینه و زمان کمتر به مدیریت منطقه از لحاظ آلودگی صوتی بپردازند.   Traffic noise pollution is a serious threat to wildlife species, resulting in isolating and reducing the population. The Asian Highway of Tehran-Mashhad, from which a 26.51 km long part is located inside Golestan National Park, is the main source of noise disturbance inside the area. The purpose of this study was to determine the most important criteria for noise pollution of this road; in order to achieve this goal, the Principle Components Analysis method was used. To assess the sound emissions and to study the parameters affecting it, desk studies and field visits were used in a 250-meter buffer zone. A total of 16 variables in three different categories of traffic parameters, geometry parameters and environmental parameters were extracted, andthe circular plots were measured at a radius of 25 m  for 15 minutes. The results of PCA showed that six main factors including the speed of light vehicles, the humidity,  the altitude above sea level, the number of light vehicles, the distance from the road and the plot slope could justify a total of 72.396 % of the variance of the data. Based on the results, management measures could  be taken to reduce the noise pollution based on the extracted criteria, and the noise pollution could be managed more efficiently by spending less time and money.     تحلیل مؤلفه‌های اصلی, آلودگی صوتی, پارک ملی گلستان, جاده Principal Component Analysis, Noise pollution, Golestan National Park, Road. 13 25 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-995-1&slc_lang=fa&sid=1 K. Shayesteh کامران شایسته ka_shayesteh@yahoo.com Yes Malayer Univ., Malayer, Iran. دانشگاه ملایر SH. Gharibi شیوا غریبی No Malayer Univ., Malayer, Iran. دانشگاه ملایر