fa بررسی اثر تغییر مقیاس بر الگوی پراکنش مکانی سه گونۀ مرتعی با شاخص‌های فاصله‌ای و روش آنالیز نقطه‌ای در مراتع استان چهارمحال بختیاری عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><a name="OLE_LINK22"></a><a name="OLE_LINK21"><strong>این مطالعه با هدف بررسی الگوی ‌پراکنش سه گونه ‌مرتعی</strong></a><a name="OLE_LINK12"></a><a name="OLE_LINK11"><span dir="LTR"><em><strong>Nepeta glomerulosa</strong></em></span></a><strong> ، <span dir="LTR"><em>Hertia angustifolia</em></span> و <em><span dir="LTR">Acanthophyllum</span> <span dir="LTR">microcephalum</span></em> براساس شاخص‌های فاصله‌ای و آنالیز نقطه‌ای و ارزیابی اثر تغییر مقیاس بر این الگوهای پراکنش در ایستگاه تحقیقاتی قلعه‌قارک شهرستان‌ شهرکرد انجام ‌شد. جهت نمونه‌برداری از پوشش‌گیاهی در طول 4 ترانسکت 50 متری به‌روش تصادفی-&nbsp;سیستماتیک تعداد 40 نقطه با فاصله پنج‌ متر از یکدیگر انتخاب و پراکنش‌ مکانی گونه‌های مورد مطالعه به 6 روش فاصله‌ای هاپکینز، جانسون‌ و زیمر، ابرهارت، هولگیت، هینز و مربع‌تی اندازه‌گیری گردید. جهت آنالیز نقطه‌ای، منطقه معرفی به مساحت 100 مترمربع انتخاب و مختصات مکانی پایه‌های هر سه گونه ثبت‌ گردید. جهت بررسی اثر تغییر مقیاس بر تعیین الگوی‌ پراکنش گونه‌های گیاهی مورد مطالعه اطلاعات در سه مقیاس10&times;10، 10&times;5 و 5&times;5 متر آنالیز شد. براساس نتایج، پراکنش گونه <span dir="LTR"><em>H. angustifolia</em></span> با تاج و پرزهای پرمانند برروی بذور فندقه از نوع الگوی‌ تصادفی و دو گونه <span dir="LTR"><em>N. glomerulosa</em></span> و <em><span dir="LTR">A. microcephalum</span> </em>به‌دلیل بذور فندقه که در فاصله‌ای مشخص از پایه ‌مادری پراکنده می‌شوند، از الگوی‌ پراکنش کپه‌ای تبعیت می‌کنند. با کوچک‌ شدن مقیاس در روش آنالیز نقطه‌ای، هر سه گونه ‌گیاهی، الگوی کپه‌ای داشتند. شناسایی الگوی‌ پراکنش گونه‌های فوق و عوامل اثرگذار بر این الگوها (نظیر مکانیسم پراکنش بذر و مقیاس نمونه‌برداری) در انتخاب استراتژی مناسب جهت ارزیابی‌ مراتع بسیار کاربردی است.</strong></p> <p>This study aimed to investigate the spatial patterns of <em>Acanthophyllum microcephalum</em> Boiss, <em>Nepeta glomerulosa</em> Boiss and <em>Hertia angustifolia</em> and evaluate the effects of study scale on spatial patterns of three range plant species in Ghale-Gharak research-station located in Shahr-e-Kord. 40 points with a distance of five meters from each other were selected for sampling of vegetation along four 50 m transects using a random-systematic approach. The species spatial patterns were measured by 6 different distance-based methods including Hopkines, Johnson-and-Zimer, Eberhardt, Holgate, Hines and T-Square-index. A 100 m² reference site (10 by 10 m) was selected to record the species co-ordinates and conduct point pattern analysis. The spatial patterns of the species were determined in 3 scales of 10<span dir="RTL">&times;</span>10, 5<span dir="RTL">&times;</span>10 and 5<span dir="RTL">&times;</span>5 meters to highlight the effects of scale on spatial patterns of vegetation. According to the results, <em>H. angustifolia</em> showed randomized spatial patterns due to its seed dispersal ability. <em>N. glomerulosa</em> and <em>A. microcephalum</em> showed a clustered spatial pattern beacuse their seed are in achene form and fall next to these species. All the 3 species had a clustered pattern when the scale of point pattern analysis was decreased. Identifying these plant spatial patterns and their controlling factors<span dir="RTL">) </span>such as seed dispersal mechanisms of the species and sampling scale) are required to select the best sampling strategy in rangeland assessment programs.</p> <p style="margin-left: 1.9pt;"></p> شاخص فاصله‌ای, آنالیز نقطه‌ای, اکوسیستم‌های مرتعی, شهرستان شهرکرد, الگوی پراکنش Distance based index, Point pattern analysis, Rangeland ecosystems, Shahr-e-Kord., Spatial pattern. 37 49 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-124&slc_lang=fa&sid=1 M. Safaei مژده صفائی mojdeh.safaei@na.iut.ac.ir Yes Isfahan Univ. of Technol., Isfahan. Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان H. Bashari حسین بشری No Isfahan Univ. of Technol., Isfahan. Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان H. A. Shirmardi حمزه‌علی شیرمردی No Research and Education Center, Agric. Res. Educ. and Extn Organization (AREEO), Shahr-e-kord, Iran.Education Center, Agric. Res. Educ. and Extn Organization (AREEO), Shahr-e-kord, Iran. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد