fa ارزیابی برهمکنش درون گونه‌ای درختان شیشم (Dalbergia sissoo Roxb.) در ذخیره‌گاه شیشم استان خوزستان عمومى General پژوهشي Research <p dir="rtl"><a name="OLE_LINK22"></a><a name="OLE_LINK21"><strong>روابط متقابل مثبت و منفی (تسهیل کنندگی و رقابتی) بین گیاهان یکی از موضوعات مهم در بوم شناسی فردی بوده که با استفاده از تحلیل الگوی مکانی آنها در بوم‌ سازگان‌های گیاهی قابل ارزیابی است. این پژوهش با هدف مطالعه روابط درون گونه‌ای درختان شیشم (</strong></a><strong><span dir="ltr"><em>Dalbergi asissoo</em></span></strong><strong><span dir="ltr"> Roxb.</span></strong><strong>) در ذخیره‌گاه شیشم استان خوزستان انجام گرفت. سه قطعه نمونه با ابعاد 150&times;200 متر انتخاب شده و موقعیت مکانی شیشم‌ها (239 عدد) در آنها ثبت شد. آماره‌های اختصاری با ساختار متفاوت (تابع توزیع نزدیکترین همسایه (</strong><strong><span dir="ltr"><em>D</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong>)، شاخص </strong><strong><span dir="ltr"><em>K2</em></span></strong><strong> (</strong><strong><span dir="ltr"><em>K2</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong>)، تابع همبستگی جفتی (</strong><strong><span dir="ltr"><em>g</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong>) و </strong><strong><span dir="ltr"><em>O</em></span></strong><strong><span dir="ltr">-ring</span></strong><strong> (</strong><strong><span dir="ltr"><em>O</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong>)) نیز برای تحلیل الگوی مکانی این درختان به‌کار رفت. توزیع درختان شیشم در هر سه قطعه نمونه به‌طور معنی‌داری (05/0=</strong><strong>&alpha;</strong><strong>) از فرایند پوآسون ناهمگن پیروی می‌کرد. نتایج </strong><strong><span dir="ltr"><em>D</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong> <strong>و </strong><strong><span dir="ltr"><em>K2</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong> نشان داد که بیشترین فاصله درختان شیشم تا نزدیکترین همسایه‌شان 12 متر بوده و تراکم تا این فاصله کاهش یافته است. هم‌چنین نتایج </strong><strong><span dir="ltr"><em>g</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong> <strong>و </strong><strong><span dir="ltr"><em>O</em></span></strong><strong><span dir="ltr">(<em>r</em>)</span></strong><strong> بیانگر تجمع معنی‌دار (05/0=</strong><strong>&alpha;</strong><strong>) درختان شیشم در فاصله 5/1 تا 4 متر بود. به‌طور کلی، نتیجه‌گیری شد که درختان شیشم در ذخیره‌گاه مورد مطالعه دارای برهمکنش درون گونه‌ای مثبت بوده و تجمع آنها، اثر تسهیل کنندگی‌شان بر یکدیگر را نشان داد. </strong></p> <p dir="rtl"></p> <p>Positive and negative (facilitative and competitive) interactions of plants are important issues in autecology and can be evaluated by the spatial pattern analysis in plant ecosystems. This study investigates the intraspecific interactions of Indian rosewood (<em>Dalbergia sissoo</em> Roxb.) trees in Indian rosewood Reserve of Khuzestan province. Three 150 m &times; 200 m plots were selected and the spatial locations of all Indian rosewoods (239 trees) were specified. Structurally different summary statistics (nearest neighbour distribution function <em>D</em>(<em>r</em>), K2-index <em>K2</em>(<em>r</em>), pair correlation function <em>g</em>(<em>r</em>), and <em>O</em>-ring <em>O</em>(<em>r</em>)) were also implemented to analyze the spatial pattern of the trees. The distribution of Indian rosewood trees significantly followed inhomogeneous Poisson process (&alpha;=0.05). The results of <em>D</em>(<em>r</em>) and <em>K2</em>(<em>r</em>) showed that the maximum distance to nearest tree was 12 m and density was decreased to this scale. The results of <em>g</em>(<em>r</em>) and <em>O</em>(<em>r</em>) also revealed the significant aggregation of Indian rosewood trees at scales of 1.5 to 4 m (&alpha;=0.05). In general, it was concluded that Indian rosewood trees had positive intraspecific interactions in Indian rosewood Reserve of Khuzestan province and their aggregation showed their facilitative effects on one another.</p> <p style="margin-left: 1.9pt"></p> تسهیل کنندگی, تحلیل الگوی مکانی, خوزستان, شیشم, برهمکنش Facilitation, Spatial pattern analysis, Khuzestan, Indian rosewood, Interaction. 15 26 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-106&slc_lang=fa&sid=1 Y. Erfanifard سیدیوسف عرفانی فرد erfanifard@shirazu.ac.ir Yes College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشگاه شیراز F. Aali Beiranvand فاطمه عالی بیرانوند No College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشگاه شیراز