fa توصیف فرکتالی تاج پوشش درختان و چگالی ظاهری خاک در جنگل‌های زاگرس (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده بیستون) عمومى General پژوهشي Research در اکوسیستم جنگلی زاگرس، تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک و پوشش گیاهی تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل فیزیکی و زیستی شامل توپوگرافی و عوامل انسانی بوده و الگوی توزیع آنها دارای نوسانات بسیار است. در این پژوهش از زمین ‌آمار و نظریه فرکتال به‌منظور بررسی تغییرات مکانی تاج پوشش درختان و چگالی ظاهری خاک در بخشی از جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه استفاده شد. بررسی ساختار مکانی از طریق محاسبه واریوگرام و بعد فرکتال انجام شد. نتایج نشان دادند که هیچ‌کدام از ویژگی‌ها، خودهمبستگی ندارند که در واقع تایید کننده عدم وجود ساختار مکانی مشخص آنهاست. اگرچه چگالی ظاهری خاک دارای ساختار مکانی متوسط با مدل سقف‌دار (نمایی) است، اما این ساختار قابل‌توجه نیست و با بررسی خودهمبستگی، اثری از همبستگی مکانی دیده نشد. بررسی نحوه پراکنش و رفتار فرکتالی متغیرها نشان داد که نوسانات شدیدی در منطقه وجود دارد و تغییرات مکانی دارای ساختار و نظام‌مندی مشخصی نیستند و مقدار بعد فرکتالی هردو نیز بالاست. به‌طورکلی به‌نظر می‌رسد که به‌علت تخریب و فشار بر اکوسیستم، همبستگی مکانی متغیرها کم شده به‌گونه‌ای که مقادیر عددی آنها را می‌توان مستقل از یکدیگر در‌نظر گرفت. In Zagros forest ecosystem, spatial variability of soil and vegetation properties are controlled by series of physical and biological parameters including topographical and anthropogenic factors. Distribution patterns of these properties are greatly variable. In the current study, geostatistics and fractal theory were used to assess the spatial variability of tree canopy and soil bulk density in a part of Zagros forests in Kermanshah province. The spatial structure was investigated by calculating the variogram and fractal dimension. The results showed that none of the variables had a spatial autocorrelation and indeed confirmed the lack of any significant spatial structure. Even though the soil bulk density had an intermediate spatial structure with the exponential model, it is not remarkable and autocorrelation did not show any sign of spatial dependency. The study of distribution and fractal behavior of variables showed an intensive variability in the study area, and spatial variability did not have a remarkable structure. Fractal dimension of both variables also were high. Totally, it seems that as a result of disturbance and pressure effect on this ecosystem spatial dependency of the variables has decreased to the level that they could be accepted independent. ساختار مکانی, بعد فرکتال, زمین ‌آمار, خودهمبستگی Spatial structure, Fractal dimension, Geostatistics, Autocorrelation. 77 86 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-90&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Gholami شایسته غلامی Shaiestegholami@gmail.com Yes College of Agric., Razi Univ., Kermanshah, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه E. Sayad احسان صیاد No College of Agric., Razi Univ., Kermanshah, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه