fa اثر محصولات آتش بر جوانه زنی بذر سه گونه غالب در مراتع نیمه استپی زاگرس مرکزی عمومى General كاربردي Applicable محصولات آتش (دود، خاکستر و حرارت) در بسیاری از موارد به‌عنوان عاملی مهم در جوانه‌زنی برخی از گونه‌‌ها در اکوسیستم‌های تحت آتش و بدون آتش‌سوزی تأثیر دارند. بررسی این موارد به درک بهتر پویایی پوشش گیاهی کمک کرده و می‌توان از آن برای مدیریت اکولوژیکی و هم‌چنین احیا مناطق تخریب‌شده بهره برد. این مطالعه با هدف شناخت عوامل مهم مرتبط با آتش (دود، خاکستر و حرارت) بر جوانه‌زنی سه گونه بوته‌ای غالب در مراتع نیمه‌استپی ایران شامل Astragalus adscendens، Astragalus susianus و Astragalus verus انجام شد. 6 تیمار شامل تنش حرارت (60، 80 و °C120)، دوددهی بذور به‌مدت 10 دقیقه، محلول خاکستر به میزان 10 گرم بر لیتر و شاهد (بدون اعمال هیچ‌گونه تیماری) مورد آزمون قرار گرفت. بذور در ژرمیناتور با دمای 5/22-5/17 درجه سانتی-گراد و تناوب نوری 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی قرار گرفتند. نتایج، نشان دهنده پاسخ‌های متفاوت این سه گونه به محصولات آتش بود. تیمارهای دود و خاکستر تأثیر معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی A. adscendens نداشتند، ولی حرارت کم (°C60) باعث افزایش درصد جوانه‌زنی و حرارت زیاد باعث کاهش معنی‌دار آن گردید (01/0P<). درصد جوانه‌زنی A. verus تحت تیمار دود نسبت به شاهد افزایش پیدا کرد، در حالی‌که بر A. susianus تأثیری نداشت. تحقیقات بیشتر در این زمینه می‌تواند اثرات مهمی برای حفاظت، مدیریت محیط‌زیست و احیای اکوسیستم در مناطق نیمه‌استپی کشور داشته باشد. Fire products (smoke, ash and heat) have widely been recognized as a germination cue for some species from both fire prone and fire-free ecosystems. It is an important factor for the understanding of vegetation dynamics and could have potential use for ecological management and rehabilitation of disturbed area. This study attempts to understand the effect of the main fire products (smoke, ash and heat) on germination of the three dominant species in the semi-arid rangelands of Feridan in Isfahan province including: Astragalus adscendens, Astragalus susianus and Astragalus verus. Six treatments including: 3 of heat (60°C, 80°C and 120°C), 1 of smoke, 1 of Ash, and 1 of control were tested in the current study. Results showed that the seeds were incubated in a germination chamber with a photoperiod of 12 h of light at 22.5°C and 12 h of darkness at 17.5°C. The three studied species had different responses against the used fire factors. Smoke and ash treatments did not modify the germination percentage of A. adscendens, but its germination was increased and significantly decreased in low heat (60°C) and severe heat (80 and 120°C) respectively. Germination percentage of A. verus was increased after the smoke treatment compared to the control treatment, but it did not increase the germination of A. susianus. Outcomes of further research would have important impacts also for conservation, environment management and ecosystem restoration in semi-arid rangelands. دود, خاکستر, حرارت, پویایی پوشش گیاهی, خواب بذر, Astragalus Smoke, Ash, Heat, Vegetation dynamics, Seed dormancy, Astragalus. 71 80 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-66&slc_lang=fa&sid=1 A. A. Naghipour Borj علی اصغر نقی پور برج Yes S. J. Khajeddin سید جمال الدین خواجه الدین No H. Bashari حسین بشری No P. Tahmasebi پژمان طهماسبی No M. Iravani مجید ایروانی No