fa اثر قرق کوتاه مدت بر تولید چمنزارهای کوهستانی در منطقه زاگرس مرکزی عمومى General كاربردي Applicable تغییرات قابل توجهی در پوشش گیاهی و در نتیجه عملکرد اکوسیستم‌های چمنزار کوهستانی در پاسخ به چرای علفخواران گزارش شده است. با این حال، تاکنون تأثیر قرق علفخواران بر پوشش گیاهی چمنزار‌های مناطق مرتفع ایران مورد توجه قرار نگرفته است. به منظور بررسی اثر تیمار آزمایشی قرق کوتاه مدت بر تولید چمنزارهای کوهستانی، دو مکان چمنزار در منطقه حفاظت شده سبزکوه واقع در ارتفاعات استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شد. در شروع فصل رویش اول (فروردین ماه) در هر یک از مکان‌های چمنزار، سه قرق 16 مترمربعی(2×8 متر) و داخل هر قرق، سه پلات یک مترمربعی مستقر گردید. به‌طور مشابه، سه پلات یک مترمربعی خارج از هر قرق مستقر شد (در مجموع 18 پلات قرق و 18 پلات چرا شده). قبل از شروع فصل چرا و در مرحله رشد حداکثر(تیرماه) در سال دوم، زیتوده بالای سطح خاک تمامی پلات‌ها قطع و وزن خشک زیتوده تولیدی به تفکیک اندام‌های رویشی و زایشی گونه‌ها اندازه‌گیری گردید. در نتیجه قرق، به‌طور معنی‌داری تولید کل جامعه گیاهی افزایش و درصد تولید زایشی آن کاهش یافت. تولید گونه‌های غالب و بلند (مانند orbicularis Carex) در نتیجه قرق افزایش یافت، در صورتی‌که قرق باعث کاهش تولید گونه‌های کوتاه و با فراوانی کمتر گردید. اما درصد تولید زایشی اکثر گونه‌ها (به غیر از گونه غالب) و گروه‌های گونه‌ای (به غیر از شبه گندمیان) در نتیجه قرق کاهش یافت. نتایج این مطالعه می‌تواند در مدیریت اکوسیستم‌های چمنزار در مناطق کوهستانی و مرتفع کشور مورد استفاده قرار گیرد. Major changes in the vegetation and consequently in the ecosystem functioning of mountainous meadows has been reported in response to herbivore grazing. Nevertheless, effects of protection from herbivores on the vegetation of High-elevation meadows in Iran have not been studied so far. To assess effects of experimentally short-term exclosure treatment on production of mountainous meadows, two meadow sites were selected in Sabzkouh Protected Area in Chaharmahal and Bakhtiari Province. In each site, three 16 m2 (2×8 m) fences were established and in each fence three 1 m2 plots were marked at the beginning of the growing season (April). Similarly, three 1 m2 plots were placed outside each fence (resulting in 18 grazed and 18 protected plots). In the second year at peak vegetation growth and shortly before grazing season (July), above-ground biomass was cut in all plots and then dry weights of vegetative and reproductive organs were determined separately. Grazing exclusion significantly increased total biomass, while it decreased the proportion of reproductive biomass in meadow vegetation community. Protection from grazing increased biomass production of dominant and tall plant species (e.g., Carex orbicularis), but had reverse effects on smaller and less frequent species. Nevertheless, grazing exclusion decreased the proportion of reproductive biomass in all meadow species (except for C. orbicularis) and various species groups (except for grass-like species). The results of the present study may thus be used for objective-oriented management and conservation of high-elevation and mountainous meadow ecosystems of the country قرق کوتاه مدت، علفخواران اهلی، چمنزار های کوهستانی، تنوع گیاهی، زیتوده رویشی و زایشی، منطقه حفاظت شده : Short-term exclosure, Domestic herbivores, Mountainous meadows, Plant diversity, Vegetative and reproductive biomass, Sabzkouh protected area. 65 76 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-36&slc_lang=fa&sid=1 S. Salehi Ardali سجاد صالحی اردلی salehi.sajjad66@gmail.com Yes College of Natur. Resour., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Iravani مجید ایروانی No College of Natur. Resour., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان J. Senn جوزف سین No Swiss Federal Res. Instit. WSL, Switzerland. مؤسسه تحقیقات فدرال سوئیس WSL و دانشگاه ETH زوریخ و استاد همبسته دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان