fa بررسی تغییرات پوشش اراضی استان مازندران با استفاده از سنجه‌های سیمای سرزمین بین سال های 1389-1363 عمومى General كاربردي Applicable پوشش سرزمین در استان مازندران به‌علت تراکم جمعیت نسبتاً بالا، نرخ بالای مهاجران فصلی و دائمی، شرایط مساعد طبیعی و فرهنگی، تعدد واحدهای صنعتی، دارا بودن مرز ساحلی و بندر‌گاه‌ها و نیز سیر عظیم ساخت و ساز در سالیان اخیر با سرعت در حال تغییر است. تغییر پوشش سرزمین منجر به ایجاد پهروشدگی، سوراخ شدگی، بریدگی، فرورفتگی، سائیدگی و به هم آمیختگی در سیما می‌گردد که هر کدام دارای مفهوم‌های مهم در علم بوم‌شناسی سیمای سرزمین هستند. در مطالعه حاضر پس از تهیه نقشه‌های پوشش سرزمین و استخراج سنجه‌ها در دو سطح کلاس و سیما، از تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA)، جهت انتخاب سنجه‌های مناسب در تحلیل تغییرات سیمای سرزمین شهرستان‌های استان مازندران در خلال سال‌های 1363 و 1389 استفاده شد. در نهایت پنج سنجه شامل، مساحت کلاس (CA)، تعداد لکه (NP)، شاخص بزرگ‌ترین لکه (LPI)، نسبت چولیدگی لبه (PAFRAC) و شاخص تنوع شانون (SHDI) به‌عنوان سنجه‌های بهینه انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاکی از افزایش مساحت در پوشش‌های مسکونی، کشاورزی، مرتع، جاده (به‌ترتیب 7387، 54655، 88986، 4768 هکتار) و افت شدید در جنگل‌های استان (162867 هکتار) بوده، به‌طوری‌که در طول دوره مطالعه میزان سنجه LPI در پوشش جنگلی شهرستان‌های نکا، سواد کوه، ساری و تنکابن به‌ترتیب 5/17، 8/13، 6/8 و 9/4 درصد کاهش یافت و تغییر بستر سیما در رامسر و بهشهر از جنگل به مرتع و کشاورزی دیده شده است. بیشتر تغییرات ناشی از هضم لکه‌های جنگل در میان پوشش‌های انسان ساخت به‌ویژه یک‌پارچه‌سازی اراضی کشاورزی بوده است. Land cover has rapidly changed due to the relatively high population density, high rate of seasonal and permanent migrants, favorable conditions of natural and cultural, frequency of industrial units, coastal border and harbour and great rate of construction in the mazandaran province in recent years. Land cover changes are led to fragmentation, perforation, dissection, shirinkage, attrition and coalescence in the landscape, which each of them has important concept in the landscape ecology science. In this study, after preparing land cover maps, landscape metrics were extracted then Principal component analysis (PCA) were used in order to selection appropriate metrics for Mazandaran landscape changes analysis during 1984 and 2010. Finally five metric including Class Area (CA), Number of Patches (NP), Largest Patch Index (LPI), Perimeter-Area Fractal Dimension (PAFRAC) and Shannon Diversity Index (SHDI) were selected as the appropriate metrics. The results show an increase in the extent of residential, agricultural, pasture, roads covers (7387, 54655, 88986, 4768 ha, respectively) and sharp decline in forests (162,867 ha). Such that, LPI of forest cover decreased in the Neka, Savadkooh, Sari and Tonekabon cities 17.5, 13.8, 8.6 and 4.9 respectively, during the study period and matrix change were observed from forest to pasture and agriculture in Ramsar and Behshahr cites. More changes have been happened due to digestion forest of patches to anthropogenic covers especially integration of agricultural land. پوشش سرزمین، سنجه های سیمای سرزمین، تحلیل مؤلفه های اصلی، استان مازندران Landcover, Landscape metrics, Principal component analysis, Mazandaran province. 37 55 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-27&slc_lang=fa&sid=1 M. Mirzayi محسن میرزایی No Tarbiat Modares Univ., Noor, Iran. دانشگاه تربیت مدرس، شهرستان نور A. Riyahi Bakhtiyari علیرضا ریاحی بختیاری riahi@modares.ac.ir Yes Tarbiat Modares Univ., Noor, Iran. دانشگاه تربیت مدرس، شهرستان نور A. Salman Mahini عبدالرسول سلمان ماهینی No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانGorgan Univ. of Agric. Sci. and Natur دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان M. Gholamalifard مهدی غلامعلی فرد No Tarbiat Modares Univ., Noor, Iran. دانشگاه تربیت مدرس، شهرستان نور