fa تأثیر حفاظت بر الگوی پراکنش مکانی درختان غالب در جوامع راش (مطالعه موردی: ماسال، گیلان) عمومى General كاربردي Applicable الگوهای مکانی ابزاری مناسب برای مدیریت بهینه در بسیاری از عرصه‌های جنگلی است. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر حفاظت بر الگوهای مکانی درختان غالب در جنگل‌های حفاظت شده و غیرحفاظتی منطقه ماسال در استان گیلان انجام شد. در این تحقیق از روش‌های نمونه‌برداری، قطعه نمونه با مساحت ثابت، فاصله‌ای مربع تی و ترکیبی استفاده شد. 25 قطعه نمونه دایره‌ای شکل هر یک به مساحت 1000 مترمربع و 25 نقطه نمونه‌برداری مربوط به روش فاصله‌ای در هر یک از دو منطقه برداشت شدند. سپس نوع گونه‌های درختی در هر قطعه نمونه شناسائی و فواصل مورد نظر برای روش‌های فاصله‌ای اندازه‌گیری شد. برای کمی کردن و تحلیل الگوهای پراکنش در روش قطعه نمونه‌ای از شاخص‌های گرین، موریسیتا و استاندارد شده موریسیتا و در روش‌های فاصله‌ای از شاخص‌های هاپکینز، ابرهارت، هینز، C و جانسون و زایمر استفاده شد. نتایج نشان داد که تمامی شاخص‌های قطعه نمونه‌ای برای گونه‌های غالب در دو منطقه الگوی کپه‌ای را نشان دادند. مقادیر به‌دست آمده از شاخص‌های فاصله‌ای نشان داد که تخریب در جوامع راش باعث تغییر در الگوی مکانی گونه‌های غالب شده و این گونه‌ها در دو منطقه الگو‌های متفاوتی داشتند. در بین شاخص‌های فاصله‌ای مورد استفاده، شاخص C و شاخص هینز این تفاوت‌ها را به خوبی نشان داند و برای توصیف الگوی مکانی گونه‌های دو منطقه مناسب تشخیص داده شدند. Spatial patterns are suitable tools for optimal management in many forested areas. In this research, the effect of conservation on spatial pattern of dominant trees has been studied. To achieving this purpose, protected and non- protected forests were selected in Masal region of Guilan province as the study area. Sampling methods including fixed- area plots and distance methods, such as T- square and compound sampling were used 25 circle sample plots, each with an area 1000 m2and 25 sampling points were taken. Then, tree species in plot samples and the distance of interest were identified and measured. Dispersion indices such as Green, Morisata, standardized Morisata, Hopkins, Eberhart, Johnson and Zimmer, Hines and C were used to analyze the spatial pattern in the areas. All indices related to plot samples indicated the clumped pattern for dominant species in protected and non- protected areas. The results of the distance indices have indicated that destruction changes the spatial pattern of dominant species and these species had different pattern in these areas. Among the distance indices, C and Hines indices revealed differences and they were suitable to describe the spatial pattern of both areas. الگوی پراکنش، روش های فاصله ای، مربع T، جوامع راش، گیلان Spatial pattern, Distance method, T- square, Beech communities, Guilan. 13 24 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-25&slc_lang=fa&sid=1 S. S. Ebrahimi سپیده سادات ابراهیمی No Resour., Univ. of Guilan دانشگاه گیلان H. Pourbabaei حسن پوربابائی h_pourbabaei@guilan.ac.ir Yes Resour., Univ. of Guilan دانشگاه گیلان