fa ارزیابی کارایی انرژی و تحلیل اقتصادی تولید پیاز (Allium cepa L.) در استان خراسان رضوی عمومى General پژوهشي Research افزایش کارایی انرژی و استفاده از منابع انرژی قابل تجدید در سیستم‌های کشاورزی فشرده رایج وابستگی به منابع سوخت فسیلی را کاهش می‌دهد. هدف از این مطالعه، تعیین میزان انرژی ورودی و خروجی در تولید محصول پیاز و انجام آنالیزهای اقتصادی در استان خراسان رضوی بود. به‌منظور دست‌یابی به این هدف، پرسش‌نامه‌هایی طراحی شد و به روش نمونه‌گیری تصادفی 55 پیازکار در این استان انتخاب شدند. پرسش‌ها به‌صورت چهره به چهره در ماه‌های اردیبهشت وخرداد 1390 جمع‌آوری شد‌. نتایج نشان داد که کل انرژی ورودی برای تولید پیاز در استان خراسان رضوی 98479 مگاژول بر هکتار بود. حدود 9/50% از این انرژی مربوط به الکتریسیته و 7/14% آن مربوط به کود نیتروژن بود. میانگین عملکرد پیاز در مزارع تحت آبیاری، 73227 کیلوگرم بر هکتار به‌دست آمد. انرژی خالص و بهره‌وری انرژی به‌ترتیب 18684 مگاژول بر هکتار و 74/0 کیلوگرم بر مگاژول، و نسبت انرژی خروجی به انرژی ورودی 19/1 بود. نسبت انرژی خروجی به ورودی پایین در این سیستم نشان می‌دهد که استفاده فشرده از منابع در تولید پیاز با افزایش در تولید نهایی همسو نمی‌باشد. 7/22 درصد از کل انرژی ورودی، انرژی قابل تجدید (نیروی انسانی، کود دامی، آب آبیاری و بذر مصرفی) و 3/77 درصد آن، انرژی غیرقابل تجدید (ماشین‌آلات، سوخت گازوئیل، کودهای شیمیایی، سموم و الکتریسیته) بود. آنالیز هزینه‌ها نشان داد که کل هزینه‌های تولید برای یک هکتار تولید پیاز، 79262908 ریال بود. نسبت فایده به هزینه در این سیستم، 65/1 به‌دست آمد. بنابراین اگرچه تولید پیاز در استان خراسان رضوی کارایی انرژی پایینی دارد اما از نظر اقتصادی دارای سود قابل قبولی است. Current conventional agricultural systems using intensive energy have to be revitalized through new integrated approaches relying on renewable energy resources, which can allow farmers to stop dependence on fossil resources. The aim of this study was determining the amount of input–output energy used in onion (Allium cepa L.) production in Khorasan Razavi province. For this purpose, the data was collected from 55 onion farm workers in Khorasan Razavi. Inquiries were conducted in face-to-face interviews in April-May 2011. Farm workers were selected based on random sampling method. The results indicated that total energy input was 98479 MJ.ha-1. The share of electricity and nitrogen fertilizer was 50.9 and 14.7%, respectively out of total energy input. The average onion yield under normal conditions was 73227 kg.ha-1 on irrigated farms. The net energy and energy productivity values were estimated to be 18684 MJ.ha-1 and 0.74 kg.MJ-1, respectively, and the ratio of energy output to energy input was found to be 1.19. This indicated an intensive use of input in onion production, which is not parallel to the increase in the final yield. Approximately 77.3% of the total energy input used in onion production was non-renewable (machinery, diesel, fertilizers, chemicals and electricity) and only 22.7% was renewable energy form (human labor, manure, water for irrigation, seeds). Cost analysis revealed that total cost of onion production for one hectare was 79262908 Rials. Benefit–cost ratio was calculated as 1.65. Although energy efficiency of onion production in Khorasan Razavi province is low, it is economically justified. بیلان انرژی، بهره‌وری انرژی، انرژی ورودی و خروجی Energy ratio, Energy productivity, Input–output energy. 1 11 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-15&slc_lang=fa&sid=1 F. Hassanzadeh Aval فاطمه حسن زاده اول fa_ha140@stu.um.ac.ir Yes Dept. of Agron., College of Agric., Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد P. Rezvani Moghaddam پرویز رضوانی مقدم No Dept. of Agron., College of Agric., Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد