fa تحلیل یکپارچه کارکرد اکوسیستمی و ارزش‌گذاری اقتصادی ذخیره و ترسیب کربن در حوزه آبخیز تخت‌دراز: رویکردی مبتنی بر نرم افزار InVEST عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">درک چگونگی تأثیر تغییرات کاربری زمین بر ذخیره کربن منطقه‌ای برای حفظ تعادل کربن اکوسیستم‌ها ضروری است. بدین منظور، پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی مکانی- زمانی ذخیره و ترسیب کربن با استفاده از مدل ذخیره و ترسیب کربن نرم افزار InVEST طی بازه ۲۰ ساله (1403-1383) و ارزش گذاری اقتصادی آن با روش هزینه اجتماعی کربن انجام شد. نتایج نشان داد که طی دو دهه گذشته، کاهش قابل توجه جنگل‌های متراکم و افزایش جنگل‌های با تاج‌ پوشش کمتر، بیانگر تخریب تدریجی ساختار جنگل‌های طبیعی است. این تغییرات موجب کاهش میانگین ذخیره کربن از 10/5 به 9/54 تن در هکتار (حدود 9 درصد)، کاهش ذخیره کل کربن از 43/4 به 40/2 میلیون تن و برآورد ترسیب خالص معادل 3/23- میلیون تن طی دوره مورد مطالعه شد. همچنین، براساس نتایج، ارزش اقتصادی کربن ذخیره شده در سال 1403 معادل 899 همت و میانگین نرخ سالانه ترسیب کربن در بازه زمانی 1403-1383، معادل 197597- تن برآورد شد. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنای علمی ارزشمندی برای بهینه‌سازی استراتژی‌های کاربری/ پوشش اراضی، حفاظت از اکوسیستم‌های طبیعی و برنامه‌ریزی‌های مرتبط با مدیریت پایدار کربن در منطقه مورد مطالعه را فراهم کند.&nbsp;<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Understanding how land-use changes affect regional carbon storage is essential for maintaining the carbon balance of ecosystems. To this end, this study modeled spatiotemporal carbon storage and sequestration using the Carbon Storage and Sequestration model of InVEST over a 20-year period (2004&ndash;2024; 1383&ndash;1403) and assessed its economic value using the social cost of carbon (SCC) method. The results showed that over the past two decades, a considerable decrease in dense forests and an increase in forests with lower canopy cover indicate gradual degradation of natural forest structure. These changes led to a decrease in mean carbon storage from 10.5 to 9.54 tons per hectare (about 9%), a decrease in total carbon storage from 43.4 to 40.2 million tons, and an estimated net carbon sequestration of &minus;3.23 million tons during the study period. Also, based on the results, the economic value of carbon stored in 2024 was estimated at 899 Hemmat, and the average annual carbon sequestration rate over the period 1383&ndash;1403 (2004&ndash;2024) was estimated at &minus;197,597 tons. The results of this study can provide a valuable scientific basis for optimizing land-use/land-cover strategies, conserving natural ecosystems, and planning related to sustainable carbon management in the study area.</div> &nbsp; خدمات اکوسیستم, تغییرات کاربری اراضی, هزینه اجتماعی کربن, کاهش تغییرات اقلیمی. Ecosystem services, Land-use change, Social cost of carbon, Climate change mitigation 31 51 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1543-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Samira Soleimanipour سیده سمیرا سلیمانی پور soleymaniporsamira@yahoo.com No Shahrekord University, Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Fatemeh Mohammadyari فاطمه محمدیاری mohammadyari.f@sku.ac.ir Yes Shahrekord University, Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.