fa پاسخ جوامع پرندگان و حشرات به روشنه‌های طبیعی و مصنوعی (مطالعه موردی: جنگل شصت کلاته) عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">روشنه‌های جنگلی به عنوان یکی از مهم‌ترین آشفتگی‌های اکولوژیک، بر پوشش گیاهی، حشرات و پرندگان اثر می‌گذارند. این پژوهش با هدف مقایسه تراکم و تنوع پرندگان در سه تیمار تاج‌بسته (شاهد)، روشنه طبیعی و روشنه مصنوعی در جنگل حفاظت‌شده شصت‌کلاته انجام شد. در ۷۰ نقطه به شعاع ۲۵ متر، نمونه‌برداری از پرندگان، حشرات (با استفاده از تله پنجره‌ای و گودالی) و متغیرهای زیستگاهی به روش نقطه‌ای و فاصله‌ای صورت گرفت. نتایج تحلیل افزونگی نشان داد که بیشترین همبستگی مثبت پرندگان با متغیرهای زیستگاهی و حشرات، مربوط به روشنه‌های طبیعی و تاج‌بسته است. روشنه‌های طبیعی بیشترین فراوانی پرندگان را داشتند که به دلیل ورود نور، پیچیدگی ساختاری و پویایی بالای آن‌هاست. در مقابل، روشنه‌های مصنوعی با کاهش پیچیدگی ساختاری و ناپایداری منابع غذایی، تأثیر منفی بر پرندگان زادآور گذاشتند. بر اساس نمونه‌گیری فاصله‌ای، گونه سینه‌سرخ اروپایی (Erithacus rubecula) در هر سه تیمار بیشترین تراکم را داشت. تحلیل آنوسیم (ANOSIM) اختلاف معنی‌داری در ترکیب گونه‌ای پرندگان میان تیمارها نشان داد (0/001=p ). به طور کلی، روشنه‌های طبیعی نسبت به شاهد و روشنه‌های مصنوعی از تراکم و تنوع پرندگان و تنوع حشرات بالاتری برخوردار بودند.<br> <span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Forest gaps represent significant ecological disturbances that can affect vegetation structure, insect populations, and avian communities. This study aimed to evaluate the density and diversity of bird species across three treatment types: closed canopy (control), natural gaps, and artificial gaps, within the protected Shast-Kalateh forest. Bird and insect sampling was conducted at 70 points, each with a 25-meter radius, utilizing point count and distance sampling methodologies. Redundancy analysis indicated that the strongest positive correlations between bird populations and habitat variables, as well as insect abundance, were found in natural gaps and closed canopy areas. Natural gaps exhibited the highest avian abundance, likely attributed to increased light availability, enhanced structural complexity, and greater ecological dynamism. Conversely, artificial gaps, which displayed reduced structural complexity and unstable food resources, negatively impacted breeding bird populations. Distance sampling revealed that the European Robin (Erithacus rubecula) had the highest density across all treatments. ANOSIM analysis demonstrated significant differences in bird species composition among the treatments (p = 0.001). Overall, natural gaps fostered higher bird density, greater avian diversity, and increased insect diversity compared to both closed canopy areas and artificial gaps.<br> <span style="line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></div> بوم‌شناسی روشنه های جنگلی, تنوع زیستی روشنه ها, تراکم پرندگان, برآورد فراوانی حشرات, جنگل شصت کلاته Forest gap ecology, Gap biodiversity, Bird density, Insect abundance estimation, Shast-Kalateh forest. 37 53 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-78-7&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Varasteh Moradi حسین وارسته مردای varasteh@gau.ac.ir Yes Department of Environmental Sciences, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences. Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resoureces, Gorgan, Iran. گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.، گرگان، ایران. Malihe Boroughani ملیحه بروغنی malihe.boroughani_s00@gau.ac.ir No Department of Environmental Sciences, Faculty of Fisheries and Environmental Sciences. Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resoureces, Gorgan, Iran. گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.، گرگان، ایران. Ahmad Nadim احمد ندیمی nadimi@gau.ac.ir No Department of Plant Protection, Faculty of Crop Production. Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resoureces, Gorgan, Iran. گروه گیاهپزشکی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.، گرگان، ایران.