دوره 14، شماره 1 - ( 10-1404 )
جلد 14 شماره 1 صفحات 43-25 |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده: (410 مشاهده)
رودخانهها و حوضههای آبریز، عناصر حیاتی چرخه هیدرولوژیک و بومسازگانهای طبیعی محسوب میشوند؛ بااینحال، گسترش شهرنشینی، تغییر کاربری اراضی، بهرهبرداری بیرویه از منابع آب، سدسازی و ورود آلایندههای صنعتی و کشاورزی، فشارهای متعددی را بر این سامانهها وارد کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی یکپارچه به ارزیابی فشارهای انسانی مؤثر بر حوضه آبریز کشفرود در شمال شرق ایران پرداخته است. در این مطالعه، کیفیت آب در محل 10 ایستگاه، با استفاده از شاخص IRWQIsc بررسی شد و فشارهای ناشی از کشاورزی، توسعه شهری، فعالیتهای صنعتی، برداشت شن و ماسه و سدسازی با بهرهگیری از دادههای مکانی و تصاویر ماهوارهای تحلیل شد. نتایج نشان داد که درصد پوشش اراضی کشاورزی طی پنج دهه از 44/13% به 23/18% افزایش و سطح پوشش مراتع از 20/58% به 98/36% کاهشیافته است؛ همزمان اراضی مسکونی از 27/1% به 24/2% گسترش یافتهاند. نتایج محاسبه شاخص کیفیت آب بیانگر آن است که اکثر ایستگاههای پایش در طبقه «خیلی بد» جایدارند. همچنین تحلیل فشارهای تجمعی نشان داد که نواحی مرکزی و شمال شرقی حوضه، بهویژه اطراف کلانشهر مشهد، بیشترین شدت فشار انسانی را تجربه میکنند. این نتایج، ضرورت مدیریت یکپارچه منابع آب، بازنگری در الگوهای توسعه کاربری اراضی و کنترل منابع آلاینده کشاورزی و صنعتی را برای احیا و پایداری بلندمدت رودخانه کشفرود برجسته میسازد.
| بازنشر اطلاعات | |
 | این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |