Iranian Journal of Applied Ecology

fa پاسخ مورفولوژیکی و ساختاری ریشه نهال ارغوان (.Cercis siliquastrum L) به عملکرد قارچ Glomus mosseae و نانولوله‌های کربنی‌چنددیواره در شرایط تنش خشکی Morphological and Structural Root Responses of Cercis siliquastrum L. Seedlings to Performance of Glomus mosseae and Multi-Walled Carbon Nanotubes Under Drought Stress عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تنش خشکی، عامل اصلی محدودکننده استقرار نهال‌های چوبی در اکوسیستم‌های نیمه‌خشک زاگرس است که با کاهش کارایی ریشه، موفقیت برنامه‌های احیایی را تهدید می‌کند. این پژوهش برای نخستین بار، اثرات ترکیبی قارچ میکوریزیGlomus mosseae نانولوله‌های‌کربنی چنددیواره (MWCNTs) بر صفات مورفولوژیکی و ساختاری ریشه نهال‌های ارغوان (Cercis siliquastrum L.) را تحت تنش خشکی بررسی کرد. تیمارها در قالب طرح کاملاً تصادفی با ساختار فاکتوریل ۳×۲×۳ و سه تکرار برای هر سلول آزمایشی شامل سه سطح تنش خشکی (۱۰۰، ۶۰ و ۲۰ درصد ظرفیت زراعی)، دو سطح قارچ (تلقیح و عدم تلقیح) و سه سطح MWCNTs (۰، ۵۰ و ۱۰۰ mg L⁻¹) اجرا شدند.  برهم‌کنش‌های تنش× قارچ بر قطر و تراکم بافت ریشه و تنش‌× قارچ×  MWCNTsبر تراکم بافت ریشه (0/01P<) معنی‌دار بود. در تنش‌ شدید (۲۰ %) حجم ۷۱%، وزن‌تر ۶۸%، وزن خشک ۶۵% و طول ریشه ۲۶٪ کاهش یافت. تلقیح قارچ، افزایش 49‌% حجم، ۴۸‌% وزن تر، ۳۹‌% وزن خشک و ۱۶‌% طول ریشه ایجاد کرد. MWCNTs  در غلظت mg L⁻¹100 نیز ۵۲ % وزن خشک، ۳۸ % وزن تر، ۲۷‌% حجم و ۲۱‌% طول ریشه را بهبود بخشید. به طور کلی، کاربرد همزمان قارچ میکوریزی و MWCNTs با افزایش کارایی جذب ریشه، رشد نهال‌های ارغوان را تحت تنش خشکی ارتقا داد و به عنوان راهبرد نوین هم‌افزا، پتانسیل بالایی برای احیای جنگل‌های زاگرس دارد.  </div> <div></div> <div style="text-align: justify;">Drought stress is the primary limiting factor for establishing woody seedlings in semi-arid Zagros ecosystems, reducing root efficiency and threatening restoration success. This study examined the combined effects of Glomus mosseae and Multi-Walled Carbon Nanotubes (MWCNTs) on the root morphological and structural traits of Cercis siliquastrum seedlings under drought conditions. Treatments were arranged in a completely randomized design (CRD) with a 3×2×3 factorial structure and three replications per treatment combination, including three drought levels (100%, 60%, 20% FC), two fungus levels (inoculated/uninoculated), and three MWCNT levels (0, 50, 100 mg L⁻¹). Significant interactions (p<0.01) were observed for stress × fungus on root tissue diameter and density, and for stress × fungus × MWCNTs on root tissue density. Under severe stress (20%), root volume, fresh weight, dry weight, and length decreased by 71%, 68%, 65%, and 26%, respectively. Fungal inoculation increased these parameters: volume (49%), fresh weight (48%), dry weight (39%), and length (16%). MWCNTs at 100 mg L⁻¹ improved dry weight (52%), fresh weight (38%), volume (27%), and length (21%). The combined application of fungus and MWCNTs enhanced seedling growth by improving root uptake efficiency, offering a promising strategy for Zagros forest restoration under drought conditions.</div> تراکم بافت ریشه, حجم ریشه, نانوفناوری زیستی, معماری سیستم ریشه‌, تحمل به کم‌آبی. Root tissue density, Root volume, Specific root volume, Multi-walled carbon nanotubes (MWCNTs). 39 55 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1194-3&slc_lang=fa&sid=1 Afrooz Havasi افروز هواسی afroozhavasi@yahoo.com No Forest Science Department, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran. علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Jaafar Hosseinzadeh جعفر حسین زاده j.hoseinzadeh@ilam.ac.ir Yes Faculty Member, Forest Science Department, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran. گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Mehdi Heydari مهدی حیدری m.heydari@yahoo.com No Faculty Member, Forest Science Department, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran. گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Javad Mirzaei جواد میرزایی mirzaei.javad@gmail.com No Faculty Member, Forest Science Department, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran. گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.