fa بررسی اثر میکروتوپوگرافی بر ساختار پوشش‌گیاهی و برخی خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک در مراتع گمیشان (شمال استان گلستان) عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">میکروتوپوگرافی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در ناهمگنی اکوسیستم‌های مرتعی، می‌تواند ساختار پوشش‌گیاهی و ویژگی‌های خاک را به‌طور همزمان تحت تأثیر قرار دهد. با وجود مطالعات پراکنده در خصوص تأثیر توپوگرافی بر یکی از این مؤلفه‌ها، بررسی یکپارچه‌ی اثرات آن در مقیاس خرد بر پوشش‌گیاهی و خصوصیات خاک در اکوسیستم‌های تحت چرای دام، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه با هدف بررسی اثر میکروتوپوگرافی بر ابعاد لکه‌های گیاهی، فرم رویشی گونه‌های غالب و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مراتع گمیشان استان گلستان انجام شد. نمونه‌برداری از ۳۰ لکه گیاهی در سه موقعیت میکروتوپوگرافیک (برآمده، مسطح و فرورفته) در دو منطقه مدیریتی (قرق ۲۴ ساله و خارج قرق) صورت گرفت. نمونه‌های مرکب خاک از عمق ۰-۳۰ سانتی‌متر برداشت شدند. نتایج نشان داد که EC و pH بیشترین همبستگی منفی معنی‌دار را با ابعاد لکه‌های گیاهی دارند. در منطقه خارج قرق، میکروتوپوگرافی بر EC، pH، آهک و فسفر اثر معنی‌داری داشت، در حالی‌که در منطقه قرق، تنها EC تحت تأثیر معنی‌دار قرار گرفت. فرم رویشی گیاهان غالب در موقعیت‌های میکروتوپوگرافیک مختلف تفاوت معنی‌داری نشان داد. این یافته‌ها بیانگر نقش مهم توپوگرافی خردمقیاس در تنظیم توزیع مکانی خاک و پوشش گیاهی در مراتع شور-قلیایی است.</div> <div style="text-align: justify;">Microtopography, a key factor in the heterogeneity of rangeland ecosystems, can simultaneously affect the structure of vegetation cover and soil properties. Although there are several studies on the effect of topography on these components, an integrated study of its effects at the microscale on vegetation cover and soil properties in ecosystems under livestock grazing has received less attention. This study aimed to investigate the effects of microtopography on the dimensions of vegetation patches, the vegetative form of dominant species, and some physical and chemical properties of soil in the Gomishan rangelands, Golestan Province, Iran. Sampling was conducted from 30 vegetation patches in three microtopographic positions in two management areas. Composite soil samples were collected from a depth of 0-30 cm. The results showed that EC and pH had the most significant negative correlations with the dimensions of vegetation patches. In the out-of-the-enclosure area, microtopography had a significant effect on EC, pH, lime, and phosphorus, whereas in the enclosure area, only EC was significantly affected. The vegetative forms of the dominant plants showed significant differences in different microtopographic positions. These findings indicate the important role of microtopography in regulating the spatial distribution of soil and vegetation in saline-alkaline rangelands.</div> احیای مراتع, خصوصیات خاک, لکه گیاهی, شدت چرا, مراتع گمیشان. Restoration of pastures, Soil properties, Vegetation patches, Grazing intensity, Gomishan rangelands 59 70 http://ijae.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1558-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Azizzadeh زهره عزیززاده josephmohammaden@gmail.com No Master of Science in Rangeland Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad-Kavos University, Gonbad-Kavos, Iran. دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری،‌ دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس،‌ گنبد کاووس،‌ایران. Majid Mohammad Esmaili مجید محمد اسمعیلی ma_456@yahoo.com Yes Associate Professor, Rangeland and Watershed Management Department, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad-Kavos University, Gonbad-Kavos, Iran. دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس،‌ ایران. Ali Sattarian علی ستاریان sattarian.ali@gmail.com No Associate Professor, Biology Department, Faculty of Basic Sciences and Engineering, Gonbad-Kavos University, Gonbad-Kavos, Iran. دانشیار گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه و فنی مهندسی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس،‌ ایران. Seyed Ali Hosseini سیدعلی حسینی ymhmdyan21@gmail.com No Research Assistant Professor, Golestan Province Natural Resources and Agriculture Research Institute, Golestan Province, Iran. استادیار پژوهشی مؤسسه تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی استان گلستان،‌ استان گلستان، ‌ایران. Bahareh Bahmanesh بهاره بهمنش behmanesh@gonbad.ac.ir No Assistant Professor, Rangeland and Watershed Management Department, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad-Kavos University, Gonbad-Kavos, Iran. استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس،‌ ایران.